*****************************************************************************************************************************************************************************
*****************************************************************************************************************************************************************************
Professor Dr.
(Greece-Rome)
Department of History
Central Connecticut
State University
New Britain, CT
06050-4010 (USA)
Telephone:
(860) 832-2820
(office)
(860) 832-2804 (fax)
(860) 229-9960 (home)
E-mail: Kapetanopoulos@ccsu.edu
Web site: www.history.ccsu.edu/elias/elias.htm
Research areas: Attic
epigraphy and Athenian institutions of the Roman period (200 B.C.-A.D. 300),
and early Makedon(ia): Makedones as Hellenes.
-----------------------------------------------------------------------
The Greek font is
Athenian+Unicode.
-----------------------------------------------------------------------
2
Mart€ou 2004 > 2 March 2004 = 18 Ma˝ou 2006 >
18 May 2006
------------------------------------------------------------------------
MAKEDONIS STÉB >
MAKEDONIS VIB
2.
ALEJANDROS/ELLAS/ALEXANDER/HELLAS
Katå
taÊthn tØn mel°thn tå §dãfia éfor«nta efiw ÉAl°jandron /ÑEllãda kataxvr€zontai
…w §p‹ tÚ ple›ston [For the most
part, this study presents the passages touching on Alexander/hEllas, cum
alia]. All rights reserved.
Sunex€zetai/continued
MEROS B’ > PART II
------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Quintus Curtius
Rufus, Historiarum Alexandri
Magni Macedonis [reign of
Claudius apparently, A.D. 41-54]
Books I & II lost.
3.1. (1) Inter haec
Alexander, ad conducendum ex Peloponneso militem Cleandro cum pecunia misso,
Lyciae Pamphyliaeque rebus compositis ad urbem Celaenas [=caelenas A] exercitum admovit. (2) Media illa tempestate
moenia interfluebat Marsyas, amnis fabulosis Graecorum carminibus inclitus. (3)
Fons eius, ...
3.1. (8) ..., ad
praestitutam diem permisere se regi. (9) Superveniunt deinde legati
Atheniensium, petentes ut capti apud Granicum amnem redderentur sibi. Ille non
hos modo, sed etiam ceteros Graecos restitui suis iussurum respondit, finito
Persico bello. (10) Ceterum Dareo imminens, ...
3.1. (190 Cum deinde
Dareum, ubicumque esset, occupare satuisset, ut a tergo tuta relinqueret Amphoterum
classi ad oram Hellesponti, copiis autem praefecit Hegelochum, Lesbium et Chium
Coumque [=quoumque P,
choumque C] praesidiis
hostium [=ostium A]
liberaturos. (20) His talenta ad belli usum quingenta attributa, ad Antipatrum
et eos qui Graecas urbes tuebantur DC missa, ex foedere naves sociis imperatae,
quae Hellesponti praesiderent. (21) Nondum enim Memnonem vita excessisse
cognoverat, in quem omnes intenderat [=intenderet A] curas, satis gnarus cuncta in expedito fore,
si nihil ab eo moveretur. (22) ... (23) ... (24) Calas huic regioni praepositus
est; ipse [=Alexander], assumptis
qui ex Macedonia nuper advenerant, Cappadociam petiit.
(3.2.1. At Dareus,
nuntiata Memnonis morte haud secus quam par erat motus, omissa omni alia spe,
statuit ipse decernere; ...)
3.2. (8) ...; duo
milia peditum, equitum duplicem paraverant numerum. (9) His copiis triginta
milia Graecorum mercede conducta egregiae iuventutis adiecta. Nam Bactrianos et
Sogdianos et Indos ceterosque Rubri maris accolas, ... (10) ... Cuius tum
universae aspectu admodum laetus, purpuratis solita vanitate spem eius
inflantibus, conversus ad Charidemum, Atheniensem belli peritum et ob exilium
infestum Alexandro—quippe Athenis iubente eo fuerat expulsus—percontari coepit
satisne ei videretur instructus ad obterendum hostem. (11) At ille, et suae
sortis et regiae superbiae oblitus: <<Verum>>, inquit, <<et
tu forsitan audire nolis [=nobis P] et ego, nisi nunc dixero, alias nequiquam [=nequicquam A] confitebor. (12) Hic tanti apparatus
exercitus, haec tot gentium et totius Orientis excita sedibus suis moles,
finitimis potest esse terribilis; ... (13) Sed Macedonum acies, torva sane et
inculta, clipeis hastisque immobiles cuneos et conferta robora virorum tegit
[=teget A]. Ipsi phalangem
vocant, peditum stabile agmen: vir viro, armis arma conserta sunt. Ad nutum
monentis intenti, sequi signa, ordines servare didicerunt; quod imperatur omnes
exaudiunt. (14) Obsistere, circumire, discurrere in cornu, mutare pugnam [=not
in V to vociferantem] non duces magis quam milites callent. (15) Ac
ne auri argentique studio teneri putes, adhuc illa disciplina paupertate
magistra stetit; fatigatis humus cubile est, cibus quem occupati rapiunt
[=parant A] satiat, tempora
somni artiora quam noctis sunt. (16) Iam Thessali equites et Acarnanes
Aetolique, invicta bello manus, fundis, credo, et hastis igne duratis
repellentur! Pari robore opus est. In illa terra, quae hos genuit, auxilia
quaerenda sunt; argentum istud atque aurum ad conducendum militem
mitte>>. (17) Erat Dareo mite ac tractabile ingenium, nisi etiam naturam
plerumque Fortuna corrumperet. Itaque veritatis impatiens hospitem ac
supplicem, tunc cum maxime utilia suadentem, abstrahi iussit ad capitale
supplicium. (18) Ille ne tum quidem libertatis oblitus: <<Habeo>>,
inquit, <<paratum mortis meae ultorem; expetet poenas consilii mei spreti
is [=not in C] ipse contra
quem tibi suasi. Tu quidem licentia regni tam subito mutatus documentum eris
posteris, homines, cum se permisere Fortunae, etiam naturam dediscere>>.
Haec vociferantem quibus imperatum erat iugulant. (19) Sera deinde paenitentia
subiit [=subit A] regem ac
vera dixisse confessus sepeliri eum iussit.
3.3. (1) Thymondas
[=thimodes A] erat,
Mentoris filius, impiger iuvenis: cui praeceptum est a rege, ut omnes
peregrinos milites, in quis plurimum habebat spei, a Pharnabazo acciperet,
opera eorum usurus in bello. Ipsi Pharnabazo tradit imperium, quod antea
Memnoni dederat. (2) Anxium
[=Dareum] deinde [=de A]
instantibus curis agitabant etiam per somnum species imminentium rerum, sive
illas aegritudo, sive divinatio animi praesagientis accersiit [=accersit A]. (3) Castra Alexandri magno ignis fulgore
collucere ei visa sunt et paulo post Alexander adduci ad ipsum in eo vestis
habitu, quo ipse (factus rex) fuisset, equo deinde per Babylona vectus, subito
cum ipso equo oculis esse subductus [=subductum A]. (4) Ad haec vates varia interpretatione
curam distrinxerant; alii laetum id regi somnium esse dicebant, quod castra
hostium arsissent, quod Alexandrum deposita regia veste in Persico et vulgari
habitu perductum ad se [=esse A] vidisset, quidam non : (5) augurabantur quippe illustria Macedonum
castra visa fulgorem Alexandro portendere; cui vel [=quoque A] regnum Asiae occupare fatum esse [=occupare
habuisset A] haud ambigue
doceri [=ambigue rei A]
quoniam in eodem habitu Dareus fuisset, cum appellatus est rex.
(6) Vetera quoque
omina, ut fere [=fert B],
sollicitudo revocaverat, recensebant enim Dareum in principio imperii vaginam
acinacis Persicam iussisse mutari [=movere A] in eam formam qua Graeci uterentur,
protinusque Chaldaeos interpretatos, imperium Persarum ad eos transiturum,
quorum arma esset imitatus. (7) Ceterum ipse et vatum responso, quod edebatur
in vulgus, et specie quae per
somnum oblata erat, admodum laetus castra ad Euphraten moveri iubet.
3.3. (25) Propinquorum
amicorumque coniuges huic agmini proximae [=proxime A] lixarumque et calonum greges vehebantur.
Ultimi erant cum suis quisque ducibus, qui cogerent agmen, leviter armati. (26)
Contra si quis aciem Macedonum intueretur, dispar facies [=acies A] erat, equis virisque non auro, non discolori
veste, sed ferro atque aere fulgentibus; (27) agmen et stare paratum et sequi,
nec turba nec sarcinis praegrave, intentum ad ducis non signum modo, sed etiam
nutum. Et castris locus et exercitui commeatus suppetebant. (28) Ergo Alexandro
in acie miles non defuit; Dareus, tantae multitudinis rex, loci in quo pugnavit
angustiis redactus est ad paucitatem quam in hoste contempserat. 3.4.1. Interea Alexander, ...
3.4.3. Igitur Arsames,
qui Ciliciae praeerat, reputans quid initio belli Memno suasisset, quondam
salubre consilium sero exsequi statuit : igni ferroque Ciliciam vastat, ut
hosti solitudinem faciat, ... [Memnon, Diodoros, 17.18.2-4, Arrian, 1.12.9-10]
(3.4.13. Thracas tamen
leviter armatos praecedere iusserat scrutarique calles, ne occultus hostis in
subeuntes erumperet. Sagittariorum quoque manus occupaverat iugum; ...)
3.6. (1) Erat inter
nobiles medicos ex Macedonia regem secutos [=secutus A] Philippus, natione Acarnan [=arcanan A], fidus admodum regi; puero comes et custos
salutis datus non ut regem modo, sed etiam ut alumnum eximia caritate
diligebat. (2) ... (3) ... (4) ... (5) ... (6) ... (7) ... (8) ... (9) ... (10)
... (11) ... (12) ... (13) ... (14) ... (15) ... (16) ... (17) Nec avidius
ipsum regem quam Philippum intuebatur exercitus; pro se quisque dextram eius
amplexi grates habebant velut praesenti deo. Namque haud facile dictu est,
praeter ingenitam illi genti erga reges suos venerationem, quantum huius utique
regis vel admiratione dediti ei [=deditei V] fuerint vel caritate flagraverint. (18) Iam
primum nihil sine divina ope aggredi videbatur; nam cum praesto esset ubique
fortuna, et temeritas [=fortunae temeritas A] in gloriam cesserat. (19) Aetas quoque vix
tantis matura rebus, sed abunde sufficiens, omnia eius opera honestabat. Et
quae leviora haberi solent plerumque militari gratiora vulgo sunt, exercitatio
corporis inter ipsos, cultus habitusque paulum a privato abhorrens, militaris
vigor; (20) quis ille vel ingenii dotibus vel animi artibus, ut pariter carus
ac venerandus [=verecundus A]
esset, effecerat. [Philip and his medicine-Parmenion-Alexander]
3.7. (1) At Dareus,
..., Ciliciam occupare festinans. (2) Iam Alexander viribus corporis receptis
ad urbem Solos pervenerat; cuius potitus, ducentis talentis multae nomine
exactis, arci praesidium militum imposuit. (3) Vota deinde pro salute suscepta
per ludum atque otium reddens, ostendit quanta fiducia barbaros sperneret;
quippe Aesculapio et Minervae ludos celebravit. (4) Spectanti nuntius laetus
affertur Halicarnaso [=alicarnaso A] Persas acie a suis esse superatos, Myndios quoque et Caunios et
pleraque tractus eius suae facta dicionis. (5) Igitur edito spectaculo ludicro
castrisque motis et Pyramo amne ponte iuncto, ...
3.7. (8) Isson deinde
rex [=Alexander] copias admovit. Ubi consilio habito utrumne ultra
progrediendum foret, an ibi opperiendi essent novi milites quos ex Macedonia
adventare constabat, Parmenion non alium locum proelio aptiorem esse censebat.
3.7. (11) Erat in
exercitu regis Sisines [=sisenes A] Perses; quondam a praetore Aegypti missus ad Philippum donisque et
omni honore cultus, exilium patria sede mutaverat, secutus deinde in Asiam
Alexandrum, inter fideles socios habebatur. (12) Huic epistolam Cretensis miles
obsignatam anulo cuius signum haud sane notum erat tradidit. Nabarzanes,
praetor Darei, miserat eam hortabaturque Sisinem, ut dignum aliquid nobilitate
atque moribus [=A] suis
ederet; magno id ei apud regem honori fore. (13) Has litteras Sisines, utpote
innoxius, ad Alexandrum saepe deferre temptavit, ... (14) ... (15) Qui
[=Sisines] quia per complures dies non adierat regem, scelesto consilio eam
visus est suppressisse et in agmine a Cretensibus haud dubie iussu regis
occisus.
3.8. (1) Iamque Graeci
milites, quos Thymondas [=Thimodes A] a Pharnabazo [=barnabazo A] acceperat, praecipua spes et propemodum
unica, ad Dareum pervenerant. (2) Hi [=hii A] magnopere suadebant, ut retro abiret
spatiososque Mesopotamiae campos repeteret; si id consilium damnaret, at ille
divideret saltem copias innumerabiles neu sub unum Fortunae ictum totas vires
regni cadere pateretur. (3) Minus hoc regi quam purpuratis eius displicebat;
ancipitem fidem et mercede venalem proditioni [=proditionem A] imminere et dividi non ob aliud copias velle,
quam ut ipsi in diversa digressi, si quid commissum esset, traderent Alexandro;
nihil tutius fore, quam circumdatos eos exercitu toto obrui telis, documentum
non inultae perfidiae futuros. (4) At Dareus, ut erat sanctus ac mitis, se vero
tantum facinus negat esse facturum, ut suam secutos fidem, suos milites iubeat
trucidari. (5) ... (6) ... (7) Itaque Graecis nuntiare [=nuntiari I] iubet, ipsum quidem benevolentiae illorum
gratias agere, ceterum, si retro ire pergat, haud dubie regnum hostibus
traditurum. Fama bella stare et eum, qui recedat, fugere credi. (8) Trahendi
vero belli vix ullam esse rationem; ...
3.8. (13) Forte eadem
nocte et Alexander ad fauces quibus Syria aditur, et Dareus ad eum locum quem
Amanicas Pylas [=pilas A]
vocant, pervenit. (14) Nec dubitavere Persae, quin Isso [=isson A] relicta, quam ceperant, Macedones fugerent;
nam etiam saucii quidam et invalidi, qui agmen non poterant persequi, excepti
erant. (15) Quos omnis instinctu purpuratorum barbara feritate saevientium
praecisis adustisque manibus circumduci, ut copias suas noscerent, satisque
omnibus spectatis, nuntiare quae vidissent regi suo iussit. (16) Motis ergo
castris, superat Pinarum amnem, in tergis, ut credebat, fugientium haesurus. At
illi quorum amputaverat manus ad castra Macedonum penetrant, Dareum, quanto
maximo cursu posset, sequi nuntiantes. (17) Vix fides habebatur; itaque
speculatores mari in eas [=maritimas A] regiones praemissos explorare iubet ...
3.9. (1) Acies autem
hoc modo stetit. Nabarzanes equitatu dextrum cornu tuebatur, additis funditorum
sagittariorumque viginti fere milibus. (2) In eodem Thymondas erat, Graecis
peditibus mercede conductis, triginta milibus, praepositus. Hoc [=haec A] erat haud dubie [=dubium A] robur exercitus, par Macedonicae phalangi
acies. (3) In laevo cornu Aristomedes Thessalus xx milia [=xx milia I, xx A] barbarorum peditum habebat. In subsidiis pugnacissimas locaverat
gentes. (4) Ipsum regem [=Darium] ...
3.9. (7) Alexander
phalangem, qua nihil apud Macedonas validius erat, in fronte constituit. ...
(8) ... Equites ab utroque cornu locati : dextrum Macedones Thessalis adiunctis
[=adiuncti A], laevum
Peloponnesii tuebantur. (9) Ante hanc aciem posuerat funditorum manum,
sagittariis admixtis. Thraces quoque et Cretenses ante agmen ibant, et ipsi
leviter armati. (10) At iis qui praemissi ab Dareo iugum montis insederant
Agrianos opposuit ex Thraecia [=graecia C, graetia P] nuper
advectos. Parmenioni autem praeceperat, ut, quantum posset, agmen ad mare
extenderet, quo longius abesset acies montibus, quos occupaverant barbari.
3.10. (3) Alexander
ante prima signa ibat, identidem manu suos inhibens, ne suspensi acrius ob
nimiam festinationem concitato spiritu capesserent proelium. (4) Cumque agmini
obequitaret, varia oratione, ut cuiusque animis aptum erat, milites
alloquebatur. Macedones, tot bellorum in Europa victores, ad subigendam Asiam
atque ultima Orientis, non ipsius magis quam suo ductu profecti, inveteratae
virtutis admonebantur; (5) illos terrarum orbis liberatores emensosque olim
Herculis et Liberi patris terminos non Persis modo, sed etiam omnibus gentibus
imposituros iugum. Macedonum provincias Bactra et Indos fore. Minima esse quae
nunc intuerentur, sed omnia victoria aperiri [=victori aperiri C]. (6) Non in praeruptis Illyriorum et Thraciae
saxis sterilem laborem fore, spolia totius Orientis offerri. Vix [=codex F] gladio futurum opus, totam aciem suo pavore
fluctuantem umbonibus posse propelli. (7) Victor ad haec Atheniensium Philippus
pater invocabatur domitaeque nuper Boeotiae et urbis in ea nobilissimae ad
solum dirutae species repraesentabatur animis. Iam Granicum amnem [=agmen C, agnem P m. pr.], iam tot [=tot P] urbes aut expugnatas aut in fidem acceptas,
omniaque quae [=omnia quaeque A] post tergum erant, strata et pedibus ipsorum subiecta memorabat. (8)
Cum adierat Graecos, admonebat ab his gentibus illata Graeciae bella Darei
prius, deinde Xerxis insolentia [=insolentiae A], aquam ipsos terramque
poscentium, ut neque fontium haustum nec solitos cibos relinquerent deditis.
(9) Ab his [=dedita eis A]
templa ruinis et ignibus esse deleta, urbes eorum expugnatas, foedera divini
humanique iuris violata referebat. (10) Illyrios vero et Thracas, rapto vivere
assuetos, aciem hostium auro purpuraque fulgentem intueri iubebat, praedam, non
arma gestantem; irent et imbellibus feminis aurum viri eriperent, aspera
montium suorum iuga nudasque calles et perpetuo rigentes gelu ditibus Persarum
campis agrisque mutarent. 3.11.1: Iam ad teli iactum pervenerant, ...
3.11. (2) Quod ubi
Macedo conspexit, duabus alis equitum ad iugum montis iussis subsistere,
ceteros in medium belli discrimen strenue transfert. (3) Subductis deinde ex
acie Thessalis equitibus praefectum eorum occulte circumire tergum suorum iubet
Parmenionique coniungi et, quod is imperasset [=impetrasset A], impigre exsequi.
*3.11. (7) Alexander
non ducis magis quam militis munia exsequebatur, opimum decus caeso rege
expetens; quippe Dareus curru sublimis eminebat, et suis ad se tuendum et
hostibus ad incessendum ingens incitamentum. (8) Ergo frater eius Oxathres, cum
Alexandrum instare ei cerneret, equites quibus praeerat ante ipsum currum regis
obiecit. Armis et robore corporis multum super ceteros eminens, animo vero et
pietate in paucis insignis, illo utique proelio clarus, alios improvide
instantes prostravit, alios in fugam avertit. (9) At Macedones (qui) circa
regem erant mutua adhortatione firmati cum ipso in equitum agmen irrumpunt. Tum
vero similis ruinae strages erat. Circa currum Darei iacebant nobilissimi
duces, ante oculos regis egregia morte defuncti, omnes in ora proni, sicut
dimicantes procubuerant, adverso corpore vulneribus acceptis. (10) Inter hos
Atizyes [=atyzies A] et
Rheomithres [=hroimitres P,
throimites C] et Sabaces
[=sataces A], praetor
Aegypti, magnorum exercituum praefecti, noscitabantur; circa eos cumulata erant
peditum equitumque obscurior turba. Macedonum quoque non quidem multi, sed
promptissimi tamen caesi sunt; inter quos Alexandri dextrum femur leviter
mucrone perstrictum est. (11) Iamque qui Dareum vehebant equi, confossi hastis
et dolore efferati, iugum quatere et regem curru excutere coeperant, cum ille
veritus, ne vivus veniret in hostium potestatem, desilit et in equum qui ad hoc
ipsum sequebatur imponitur, insignibus quoque imperii, ne fugam proderent,
indecore abiectis. (12) Tum vero ceteri dissipantur metu et qua [=quae A] cuique ad fugam patebat via erumpunt, arma
iacientes quae paulo ante ad tutelam corporum sumpserant; adeo pavor etiam
auxilia formidat. [at Issos, Alexander lightly wounded – flight of Darius and
the rest, which may be reflected in the Pompeii mosaic, if not Gaugamela, as
indicated elsewhere)]
3.11. (13) Instabat
fugientibus eques a Parmenione emissus, et forte in illud cornu omnes fuga
absulerat. At in dextro Persae Thessalos equites vehementer urgebant, (14)
iamque una ala ipso impetu proculcata erat, cum Thessali, strenue circumactis
equis, dilapsi rursus in proelium redeunt sparsosque et incompositos victoriae
fiducia barbaros ingenti caede prosternunt. (15) Equi pariter equitesque
Persarum, serie lamnarum obdita genus tenus [=ob id genus A] graves, agmen quod celeritate maxime constat
aegre moliebantur; quippe in circumagendis equis suis Thessali multo [=inulti A] occupaverant. (16) Hac tam prospera pugna
nuntiata, Alexander, non ante ausus persequi barbaros, utrimque iam victor
instare fugientibus coepit. (17) Haud amplius regem quam mille equites
sequebantur, cum ingens multitudo hostium cederet [=caderet A]. Sed quis aut in victoria aut in fuga copias
numerat? Agebantur ergo a tam paucis pecorum modo, et idem metus qui cogebat
fugere fugientes morabatur. (18) At Graeci qui in Darei partibus steterant,
Amynta duce—praetor hic Alexandri fuerat, tunc transfuga—abrupti a ceteris,
haud sane fugientibus similes evaserant. (20) Barbari longe diversam fugam
intenderunt; ...
(3.11.27. In acie
autem caesa sunt Persarum peditum c milia [=c A], decem equitum. At a parte
Alexandri ad quattuor milia [=milia, added] quingenti saucii fuere, ex peditibus ccc [xxx A] omnino et duo desiderati sunt, equitum centum
quinquaginta interfecti. Tantulo impendio ingens victoria stetit.)
(3.12. (16) ... Et sicut
aetate par erat [=Hephaestion] regi [=Alexandro], ita corporis habitu
praestabat. (17) Ergo reginae [=matri Darei], illum esse regem ratae, suo more
veneratae sunt. Inde ex captivis spadonibus quis Alexander esset monstrantibus,
Sisigambis [=sisicambis P,
sisiiambis F] advoluta est
pedibus eius, ignorationem numquam antea visi regis excusans. Quam manu
allevans rex : <<Non errasti>>, inquit, <<mater; nam et hic
Alexander est>>.)
3.12. (18) Equidem hac
continentia animi si ad ultimum vitae perseverare potuisset, feliciorem fuisse
crederem quam visus est esse, cum Liberi patris imitaretur triumphum, usque ab
Hellesponto ad Oceanum omnes gentes victoria emensus. (19) Sic [=si A] vicisset profecto superbiam atque iram,, mala
invicta, ...
3.12.27. Tribus aris
in ripa Pinari amnis Iovi atque Herculi Minervaque sacratis, Syriam petit
Damascum, ubi regis [=Darei] gaza erat, Parmenione praemisso.
3.13.6. Multa milia
virorum feminarumque excedentem oppido sequebantur, omnibus miserabilis
[=mirabilis A] turba praeter
eum cuius fidei commissa erat. Quippe quo maior proditionis merces foret,
obicere hosti parabat [=praefectus Damasci] gratiorem omni pecunia praedam,
nobiles viros, praetorum Darei coniuges liberosque, praeter hos Graecarum
urbium legatos, quos Dareus, velut in arce tutissima, in proditoris reliquerat
manibus.
3.13. (14) Pharnabazi
quoque, cui summum imperium maritimae orae rex dederat, uxor cum filio excepta
est, Mentoris filiae tres ac nobilissimi ducis Memnonis coniunx et filus,
vixque ulla domus purpurati afuit tantae cladi [=fuit tantae cladis A]. (15) Lacedaemonii et Athenienses, societatis
fide violata, Persas secuti : Aristogiton et Dropides et Iphicrates
[=lechicrates P, lehicrates
C, leucrates B], inter Athenienses genere famaque longe clarissimi,
Lacedaemonii Pasippus et Onomastorides cum Onomante [=omaio A] et Callicratide, hi quoque domi nobiles.
NOTE. societatis fide violata.
4.1.3. Onchas deinde
[=dein C] pervenit
[=Darius], ubi excepere eum Graecorum quattor milia; non segnius tamen [=iam
regius tum A] ad Euphraten
contendit, ...
4.1. (10) ... Contra
Alexander in hunc maxime modum rescripsit: <<Rex Alexander Dareo S
[=dareos A]. Cuius nomen
sumpsisti, Dareus, Graecos qui oram Hellesponti tenent coloniasque Graecorum
Ionias omni clade vastavit, cum magno deinde exercitu mare traiecit, illato
Macedoniae et Graeciae bello. (11) Rursus Xerxes gentis eiusdem ad oppugnandos
nos cum immanium barbarorum copiis venit; qui navali proelio victus, Mardonium
tamen reliquit in Graecia, ut absens quoque popularetur urbes, agros ureret.
(12) Philippum vero, parentem meum, quis ignorat ab iis [=his C] interfectum esse quos ingentis pecuniae spe
sollicitaverant vestri? Impia enim bella suscipitis et, cum habeatis arma,
licemini hostium capita, sicut tu proxime talentis mille, tanti exercitus rex,
percussorem in me emere voluisti. (13) Repello igitur bellum, non infero. Et di
quoque pro meliore stant [=stantes A] causa; ...>> (Alexander’s letter to Darius = Arrian, 2.14.4-9)
4.1. (27) Interea
Amyntas, quem ad Persas ab Alexandro transfugisse diximus [=3.11.18], cum
quattuor milibus Graecorum ipsius ex acie persecutis [=persecuto A] fugam Trtipolin pervenit. Inde, in naves
militibus impositis, Cyprum transmisit et, cum in illo statu rerum id quemque
quod occupasset habiturum arbitraretur velut certo iure possessum, Aegyptum
petere decrevit, utrique [=utique A] regi hostis et semper ex ancipiti mutatione temporum pendens. (28)
Hortatusque milites ad spem tantae rei, docet Sabacen [=satacen P, satacem C], praetorem Aegypti, cecidisse in acie;
Persarum praesidium et sine duce esse et invalidum, Aegyptios, semper
praetoribus eorum infestos, pro sociis ipsos, non pro hostibus aestimaturos.
(29) Omnia experiri necessitas cogebat; quippe cum primas spes Fortuna destituit,
futura praesentibus videntur esse potiora. Igitur conclamant, duceret quo
videretur. Atque ille utendum animis dum spe calerent ratus, ad Pelusium ostium
[=pelusii hostium A]
penetrat, simulans a Dareo se esse praetorem missum [=praemissum A]. (30) Potitus [=potitur A] ergo Pelusii Memphim copias promovit. Ad
cuius famam Aegyptii, vana gens et novandis quam gerendis aptior
[=gerendiraptior P,
gerendis captior F, gerendi
saptior L] rebus, ex suis
quisque [=quique A] vicis
urbibusque huc ipsi [=hoc ipsum A] concurrunt ad delenda praesidia Persarum. Qui territi tamen spem
retinendi Aegyptum non omiserunt. (31) Sed eos Amyntas proelio superatos in
urbem compellit castrisque positis victores ad populandos agros (educit). Velut
in medio positis bonis [=dis FBV, positisedis L,
posiditis P m. pr.] hostium
cuncta agebantur; (32) itaque Mazaces, quamquam infelici proelio suorum animos
territos esse cognoverat, tamen palantes et victoriae fiducia incautos
ostentans, perpulit ne dubitarent ex urbe erumpere et res amissas reciperare.
(33) Id consilium non ratione prudentius quam eventu felicius fuit; ad unum
omnes cum ipso duce occisi sunt. Has poenas Amyntas utrique regi dedit, nihilo
magis ei ad quem transfugerat fidus, quam illi quem deseruerat.
4.1. (34) Darei
praetores qui proelio apud Isson superfuerant, ..., Lydiam reciperare
temptabant. (35) Antigonus, praetor Alexandri, Lydiae praeerat; qui quamquam
plerosque militum ex praesidiis ad regem dimiserat, tamen barbaris spretis in
aciem suos eduxit. ... (36) Eodem tempore classis Macedonum ex Graecia accita
Aristomenen, qui ad Hellesponti oram reciperandam a Dareo erat missus, captis
eius aut eversis navibus superat. (37) A Milesiis deinde Pharnabazus,
praefectus Persicae classis, pecunia exacta, et praesidio in urbem Chium
introducto centum navibus Andrum et inde Siphnum petiit. Has [=is/his A] quoque insulas praesidiis occupat, pecunia
multat. (38) Magnitudo belli quod ab opulentissimis Europae Asiaeque regibus in
spem totius orbis occupandi gerebatur Graeciae quoque et Cretae arma
commoverat. (39) Agis, Lacedaemoniorum rex, octo milibus Graecorum qui ex
Cilicia profugi domos repetierant contractis, bellum Antipatro, Macedoniae
praefecto, moliebatur. (40) Cretenses has aut illas partes secuti nunc
Spartanorum [=parianorum A],
nunc Macedonum praesidiis occupabantur. Sed leviora inter illos fuere
discrimina unum certamen, ex quo cetera pendebant, intuente Fortuna. 4.2.1. Iam
tota Syria, iam Phoenice quoque excepta Tyro Macedonum erat, habebatque rex
castra in continenti, ... (Agis’ revolt, etc.)
4.2. (2) Tyros, et
magnitudine et claritate ante omnes urbes Syriae Phoenicesque [=phoenicisque C, phaenicisque P] memorabilis, facilus societatem Alexandri
acceptura videbatur quam imperium. Coronam igitur auream donum legati
afferebant commeatusque large et hospitaliter ex oppido advexerant. Ille dona
ut ab amicis accipi iussit benigneque legatos allocutus Herculi, quem praecipue
Tyrii colerent, sacrificare velle se dixit; (3) ,Macedonum reges credere ab
illo deo ipsos [=ipso P]
genus ducere, se vero ut id faceret etiam oraculo monitum. (4) Legati
respondent esse templum Herculis extra urbem ...; ibi regem deo sacrum rite
facturum. (5) Non tenuit iram, cuius alioqui potens non erat. ... (Macedonian
kings descended from Herakles)
4.2. (6) –(12). (13)
Sed cum fornacibus ferrum quod excudi oportebat impositum esset, admotisque
follibus ignem flatu accenderent, sanguinis rivi sub ipsis flammis exstitisse
dicuntur; idque omen in Macedonum interitum [=metum A] verterunt Tyrii. (14) Apud Macedonas quoque
cum forte panem quidam militum frangerent, manantis sanguinis guttas
notaverunt, territoque rege, Aristander, peritissimus vatum, si extrinsecus
cruor fluxisset, Macedonibus id triste futurum ait; contra, cum ex interiore
[=ab interiore ed. maior]
parte manaverit [=manaverat A],
urbi quam obsidere destinassent [=destinasset D] exitium portendere. (15), Alexander sends
envoys, Tyrians kill them).
(4.2.16-24, 3.1-10,
the siege)
4.3. (11) Aegro animi
Alexandro nec perseveraret an abiret satis certo, classis Cypro advenit
eodemque tempore Cleander cum Graecis militibus in Asiam nuper advectis. c et
xx [=xc A] navigia
[=nauigium A] in duo
dividit cornua; laevum Pnytagoras [=Pythagoras A], rex Cypriorum, cum Cratero tuebatur,
Alexandrum in dextro quinqueremis regia vehebat. (12) Nec Tyrii, quamquam
classem habebant, ausi navale inire certamen; ... (13)-(20), (21-(22), Apollo,
Hercules, (23)-(26); 4.(1)-(2), (3)-(5) belua, (6)-(10) classem, Macedonum
navibus, Macedonum naves, classem, (11)-(14), (15) ... Sidonii, qui intra
Macedonum praesidia erant. ... (18), (19)-(20) Coloniae ...: Carthago in
Africa, in Boeotia Thebae, Gades [=gadis A] ad Oceanum. ... (21).
[siege of Tyre]
(4.5.(1)-(8), Darei
litterae ... ut regi scriptae. Petebat uti filiam suam—Statirae erat [=stati
praeerat A] nomen—nuptiis
Alexander sibi adiungeret; dotem fore omnem regionem inter Hellespontum et
Halyn amnem sitam, ... (2)-(6), (7) Alexander eis qui litteras attulerant
respondit Dareum sibi aliena promittere et quod totum amiserit velle partiri.
Doti sibi dari Lydiam, Ionas, Aeolidem, Hellesponti oram, victoriae suae
praemia. ... (8)... (9) Reges quidem haec invicem scripserant. Sed Rhodii urbem
suam portusque dedebant Alexandro. Ille Ciliciam Socrati tradiderat, Philota
[=filiatae A] regioni circa
Tyrum iusso praesidere. Syriam quae Coele appellatur Andromacho Parmenio
tradiderat, bello [=ab illo A]
quod supererat interfuturus [=iter facturus A]. (10) Rex, Hephaestione Phoenices oram classe
praetervehi iusso, ad urbem Gazam cum omnibus copiis venit.)
4.5. (11) Eisdem fere
diebus sollemne erat ludicrum Isthmiorum, quod conventu totius Graeciae
celebratur; in eo concilio Graeci, ut sunt temporaria ingenia, decernunt ut xv
legarentur ad regem, qui ob res pro salute ac libertate Graeciae gestas coronam
auream donum victoriae ferrent. (12) Eidem paulo ante incertae famae
captaverant auram, ut, quocumque pendentes animos tulisset Fortuna [=animus
tulisset fortunam A],
sequerentur.
(4.5. (13) Ceterum non
ipse modo rex obibat urbes adhuc iugum imperii recusantes, sed praetores quoque
ipsius, egregii duces, pleraque invaserant, Calas Paphlagoniam, Antigonus
Lycaoniam, Balacrus Hydarne, Darei praetore, superato, denuo [=II duos C, II duos P] Miletum cepit, (14) Amphoterus et Hegelochus clx navium classe insulas
inter Achaiam atque Asiam in dicionem Alexandri redegerunt. Tenedo quoque
recepta, Chium [=tenedon quoque receptaculum A, receptaculo P m. pr.] incolis ultro vocantibus statuerant
occupare, (15) sed Pharnabazus, Darei praetor, conprehensis qui res ad
Macedones trahebant, rursus Apollonidi et Athenagorae, suarum partium viris,
urbem cum modico praesidio militum tradit. (16) Praefecti Alexandri in
obsidione urbis perseverabant non tam suis (fisi) viribus, quam ipsorum qui
obsidebantur voluntate. Nec fefellit opinio; namque inter Apolloniden et duces
militum orta seditio irrumpendi in urbem occasionem dedit, (17) cumque porta
effracta cohors Macedonum in trasset, oppidani, olim consilio proditionis
agitato, aggregant se Amphotero et Hegelocho, Persarumque praesidio caeso,
Pharnabazus cum Apollonide et Athenagora vincti traduntur, [(18) below])
4.5. (18) XII triremes
cum suo milite ac remige, praeter eas xxx inanes et (L) piratici lembi
Graecorumque III milia a Persis mercede conducta. His in supplementum copiarum
suarum distributis piratisque supplicio affectis, captivos remiges adiecere
classi suae. (19) Forte Aristonicus, Methymnaeorum tyrannus, cum piraticis
navibus, ignarus omnium quae apud Chium acta erant prima vigilia ad portus
claustra successit interrogatusque a custodibus quis esset, Aristonicum ad
Pharnabazum venire respondit. (20) Illi Pharnabazum quidem iam quiescere et non
posse tum adiri, ceterum patere socio atque hospiti portum et postero [=postera
C] die Pharnabazi copiam
fore affirmant. (21) Nec dubitavit Aristonicus primus intrare, secuti sunt
ducem piratici lembi, at, dum applicant navigia crepidini portus, obicitur a
vigilibus claustrum, et qui proximi excubabant ab eisdem excitantur. Nullo ex
eis auso repugnare, omnibus catenae iniectae sunt, Amphotero deinde
Hegelochoque traduntur. (22) Hinc Macedones transiere Mitylenen. Quam Chares
[=cares A] Atheniensis
nuper occupatam II milium Persarum praesidio tenebat; sed, cum obsidionem
tolerare non posset, urbe tradita, pactus ut incolumi abire liceret, Imbrum
petit. Deditis Macedones pepercerunt.
4.6. (11) Foerte
praetervolans corvus glebam quam unguibus ferebat subito amisit; quae cum regis
capiti incidisset, resoluta defluxit, ipsa autem avis in proxima turre
consedit. Illita erat turris bitumine ac sulphure [=sulpura FLPV], in qua alis haerentibus, frustra se allevare
conatus a circumstantibus capitur. (12) Digna res visa de qua vates consuleret;
et erat non intactae a superstitione mentis. Ergo Aristander, cui maxima fides
habebatur, urbis quidem excidium (ait) augurio illo portendi, ceterum periculum
esse ne rex vulnus acciperet. Itaque monuit ne quid eo die inciperet. (13) Ille
quamquam unam urbem sibi, quo minus securus Aegyptum intraret, obstare aegre
ferebat, tamen paruit vati signumque receptui dedit. ... (14) Sed acrius quam
constantius proelium inierunt; quippe ut Macedonum signa circumagi videre,
repente sistunt gradum. Iamque ad regem proeliantium clamor pervenerat, ...
(15)-(16) an Arabs attempts to
kill Alexander –Alexander severs barbarian’s head, (17)-(21) Alexander wounded
by arrow, (27) Ille [=Betis, praetor Gazae] non interrito modo, sed contumaci
quoque vultu intuens regem nullam ad minas eius reddidit vocem. (28) Tum Alexander
: <<Videtisne obstinatum ad tacendum?>>, inquit, <<num genu
posuit? num vocem supplicem misit? Vincam tamen silentium et, si nihil aliud,
certe gemitu interpellabo>>. (29) Ira [=iram A] deinde vertit in rabiem, iam tum peregrinos
ritus nova subiciente [=subeunte A] fortuna. Per talos enim spirantis lora traiecta sunt, religatumque ad
currum traxere circa urbem equi, gloriante rege, Achillen a quo genus ipse
deduceret, imitatum se esse poena in hostem capienda. [(30) below]
4.6. (30) Cecidere
Persarum Arabumque circa X milia, nec Macedonibus incruenta victoria fuit.
Obsidio certe non tam claritate urbis nobilitata est quam geminato periculo
regis. Qui Aegyptum adire festinans, Amyntan cum X triremibus in Macedoniam ad
conquisitionem [=inquisitionem A] novorum militum misit. (31) Namque etiam secundis atterebantur tamen
copiae, devictarumque gentium militi minor quam domestico fides habebatur.
4.7. (1) Aegyptii olim
Persarum opibus infensi—quippe avare et superbe imperitatum sibi esse
credebant—ad spem adventus eius erexerant animos, utpote qui Amyntam quoque
transfugam et cum precario imperio venientem laeti recepissent. (2) Igitur
ingens multitudo Pelusium, qua intratutus videbatur, convenerat. Atque ille
septimo die postquam a Gaza copias moverat, in regionem Aegypti quam nunc
Castra Alexandri vocant pervenit. (3) Deinde pedestribus copiis Pelusium petere
iussis, ipse cum expedita delectorum manu Nilo amne vectus est. ...
4.7. (5) ..., adire
Iovis Hammonis oraculum statuit. (6) Iter expeditis quoque et paucis vix
tolerabile ingrediendum erat; ... (7) ... (8) Haec Aegyptii vero maiora
iactabant; sed ingens cupido animum stimulabat adeundi Iovem, quem generis sui
auctorem, haud contentus mortali fastigio, aut credebat esse aut credi volebat.
(9) Ergo cum eis quos ducere secum statuerat secundo amne descendit ad Mareotin
paludem. Eo legati Cyrenensium dona attulere, pacem et ut adiret urbes suas
petentes. Ille, donis acceptis amicitiaque coniuncta, destinata exsequi pergit.
(10)-(14) ... (15) Quadriduum per vastas solitudines absumptum est. Iamque haud
procul oraculi sede aberant, cum complures corvi agmini occurrunt; modico
volatu prima signa antecedentes, modo humi residebant, cum lentius agmen
incederet, modo se pennis levabant ducentium [=cedentium A] iterque [=interque A] monstrantium ritu. (16) Tandem ad sedem
consecratam deo ventum est. Incredibili dictu, ... (17)-(24)... (25) Ac tum
quidem regem propius adeuntem maximus natu e sacerdotibus filium appellat, hoc
nomen illi parentem Iovem reddere affirmans. Ille se vero et acceipere ait et
agnoscere, humanaer sortis oblitus. (26) Consuluit deinde an totius orbis
imperium fatis sibi destinaretur [=destinant A]. Vates, aeque in adulationem compositus,
terrarum omnium rectorem fore ostendit. (27) Post haec institit quaerere an
omnes parentis sui interfectores poenas dedissent. Sacerdos parentem eius negat
ullius scelere posse violari, Philippi autem omnes luisse supplicia; adiecit,
invictum fore donec excederet ad deos. (28) Sacrificio deinde facto, dona et sacerdotibus
et deo data sunt, permissumque amicis, ut ipsi quoque consulerent Iovem. Nihil
amplius quaesierunt quam, an auctor esset sibi divinis honoribus colendi suum
[=sui A] regem. Hoc quoque
acceptum fore Iovi vates respondent. (29),Curtius’ comments, (30) Iovis igitur
filium se non solum appellari passus est, sed etiam iussit rerumque gestarum
famam, dum augere vult tali appellatione, corrupit. (31) Et Macedones, assueti
quidem regio imperio, sed in maiore libertatis umbra quam ceteri degentes
[=ceteregentes A],
immortalitatem affectantem contumacius, quam aut (i)psis expediebat aut regi,
aversati sunt. (32) Sed haec suo quaeque tempori reserventur; nunc cetera
exsequi pergam.
4.8. (1) Alexander, ab
Hammone rediens, ad [=ut A]
Mareotin paludem haud procul insula Pharo sitam venit. ... (2) Alexandria (3)
Cupido interiora Aegypti et Aethiopiam invisere.
4.8. (4) Sed imminens
bellum, cuius molto maior supererat moles, otiosae peregrinationi tempora
exemerat. Itaque Aegypto praefecit Aeschylum Rhodium et Peucesten Macedonem,
quattuor milibus militum in praesidium regionis eius datis, claustra Nili
fluminis Polemonem tueri iubet; xxx ad hoc triremes datae. (5) Africae deinde
quae Aegypto iuncta est praepositus Apollonius, vectigalibus eiusdem Africae
Aegyptique Cleomenes [=clemens A]. ... (6) Fama est, cum rex orbem futuri muri [=urbem futuri muris A] polenta, ut Macedonum mos est, destinasset,
avium greges advolasse et polenta esse pastas; ...
4.8. (7) Regem, cum
secundo amni deflueret, assequi cupiens Hector, Parmenionis filius, eximio
aetatis flore, in paucis Alexandro carus, parvum navigium conscendit, pluribus
quam capere posset impositis. (8) Itaque mersa navis omnes destituit. Hector
diu flumini obluctatus, cum madens vestis et astricti crepidis pedes natare
prohiberent, ... –examinatus
est. (9) Amissi eius desiderio vehementer afflictus est repertumque corpus
magnifico extulit funere. Oneravit hunc dolorem nuntius mortis Andromachi, quem
praefecerat Syriae; vivum Samaritae cremaverant. (10) ... (11) Andromacho
deinde Menona substituit affectisque supplicio qui praetorem interemerant,
tyrannos, inter quos [=interque A] Methymnaeorum Aristonicum et Stesilaum [=ersilaum A], popularibus suis tradidit; quos illi ob
iniurias tortos necaverunt. (12, below)
4.8. (12) Atheniensium
deinde, Rhodiorum et Chiorum legatos audit; Athenienses victoriam gratulabantur
et ut captivi Graecorum suis restituerentur orabant; Rhodii et Chii de
praesidio querebantur. (13) Omnes, aequa [=eaque P, eaquae C] desiderare visi,
impetraverunt. Mitylenaeis quoque, ob egregiam in partes fidem, et pecuniam
quam in bellum impenderant reddidit et magnam regionem finitimam [=finium A] adiecit. (14) Cypriorum quoque regibus, qui
et a Dareo defecerant ad ipsum et oppugnanti Tyrum miserant classem, pro merito
honos habitus est. (15) Amphoterus deinde, classis praefectus, ad liberandam
Cretam missus--namque et Persarum et Spartanorum armis pleraque eius insulae
obsidebantur—ante omnia mare a piraticis classibus vindicare iussus; quippe
obnoxium praedonibus erat, bello utrumque [=utrimque A] in regem converso. (16) His compositis,
Herculi Tyrio ex auro crateram cum xxx pateris dicavit imminensque Dareo, ad
Euphraten iter pronuntiari iussit. [9.1. At Dareus, cum Aegypto devertisse in
Africam hostem comperisset, ...]
(4.9. (11) numerum
copiarum Darei (12)-(14)-(15) incendio-Mazaeus-fumus (16)-(22) Granicus-Cilicia
(23) Mazaeus (24) Mille admodum equites praemiserat [=Mazaeus]; quorum
paucitate Alexander explorata, deinde contempta, praefectum Paeonum [=poenorum BLV; poeniorum F m. pr. P m. pr.] equitum Aristona laxatis habenis invehi
iussit. (25) Insignis eo die pugna equitum et praecipue Aristonis fuit;
praefectum equitatus Persarum Satropaten directa in guttur [=guttere A] hasta transfixit fugientmque per medios
hostes consecutus, ex equo praecipitavit et obluctanti gladio caput dempsit.
Quod relatum magna cum laude ante regis pedes posuit.
4.10. (1) luna
deficiens-deinde sanguinis colore suffuso lumen omne foedavit, sollicitisque
sub ipsum tanti discriminis casum ingens religio et ex ea formido quaedam
incussa est. (3) Dis invitis in ultimas terras trahi se querebantur; ...; in
unius hominis iactationem tot milium sanguinem impendi, fastidio esse patriam,
abdicari Philippum patrem, caelum vanis cogitationibus petere regem [=petere
iam A]. (4) Pro seditione
res erat, cum ad omnia interritus duces principesque militum frequentes adesse
praetorio iubet Aegyptiosque vates, quos caeli ac siderum peritissimos esse
credebat, quid sentirent expromere. [(5) below]
4.10. (5) At illi [=vates], qui satis scirent temporum orbes implere destinatas vices lunamque deficere, cum aut terram subiret aut sole premeretur, rationem quidem ipsis perceptam non edocent vulgus; (6) ceterum affirmant solem Graecorum, lunam esse Persarum, quotiensque illa deficiat, ruinam stragemque illis gentibus portendi, veteraque exempla percensent Persidis regum, quos adversis dis pugnasse lunae ostendisset defectio. (7) Nulla res multitudinem efficacius regit quam superstitio; ... Igitur edita in vulgus Aegyptiorum responsa rursus ad spem et fiduciam erexere torpentes. [Herodotos, 7.37: ...: ırmhm°nƒ d° ofl [=J°rj˙] ı ¥liow §klip∆n tØn §k toË oÈranoË ßdrhn éfanØw ∑n oÎtÉ §pinef°lvn §Òntvn afiyr€hw te tå mãlista, ént‹ ≤m°rhw te nÁj §g°neto. fidÒnti d¢ ka‹ mayÒnti toËto t“ J°rj˙ §pimel¢w §g°neto, ka‹ e‡reto to