ALEJANDROS/ELLAS > ALEXANDROS/HELLAS
********************************************************************************************************************************************************************************
********************************************************************************************************************************************************************************
Professor Dr.
(Greece-Rome)
Department of History
Central Connecticut
State University
New Britain, CT
06050-4010 (USA)
Telephone:
(860) 832-2820
(office)
(860) 832-2804 (fax)
(860) 229-9960 (home)
E-mail: Kapetanopoulos@ccsu.edu
Web site: www.history.ccsu.edu/elias/elias.htm
Research areas: Attic
epigraphy and Athenian institutions of the Roman period (200 B.C.-A.D. 300),
and early Makedon(ia)/Makedones.
------------------------------------------------
The Greek font is
Athenian [+Unicode].
-----------------------------------------------
2
Mart€ou 2004 > 2 March 2004 = 26 Noembr€ou 2008 >
26 November 2008
-------------------------------------------------------------------------------------------------
MAKEDONIS STÉB >
MAKEDONIS VIB
2.
ALEJANDROS/ELLAS/ALEXANDER/HELLAS
Katå
taÊthn tØn mel°thn tå §dãfia éfor«nta efiw ÉAl°jandron /ÑEllãda kataxvr€zontai
…w §p‹ tÚ ple›ston [For the most
part, this study presents the passages touching on Alexander/hEllas, cum
alia]. All rights reserved.
Sunex€zetai/continued
MEROS B’ > PART II
-----------------------------
Quintus Curtius
Rufus, Historiarum Alexandri
Magni Macedonis [reign of
Claudius apparently, A.D. 41-54]
Books I & II lost.
3.1. (1) Inter haec
Alexander, ad conducendum ex Peloponneso militem Cleandro cum pecunia misso,
Lyciae Pamphyliaeque rebus compositis ad urbem Celaenas [=caelenas A] exercitum admovit. (2) Media illa tempestate
moenia interfluebat Marsyas, amnis fabulosis Graecorum carminibus inclitus. (3)
Fons eius, ...
3.1. (8) ..., ad
praestitutam diem permisere se regi. (9) Superveniunt deinde legati
Atheniensium, petentes ut capti apud Granicum amnem redderentur sibi. Ille non
hos modo, sed etiam ceteros Graecos restitui suis iussurum respondit, finito
Persico bello. (10) Ceterum Dareo imminens, ...
3.1. (190 Cum deinde Dareum,
ubicumque esset, occupare satuisset, ut a tergo tuta relinqueret Amphoterum
classi ad oram Hellesponti, copiis autem praefecit Hegelochum, Lesbium et Chium
Coumque [=quoumque P,
choumque C] praesidiis
hostium [=ostium A]
liberaturos. (20) His talenta ad belli usum quingenta attributa, ad Antipatrum
et eos qui Graecas urbes tuebantur DC missa, ex foedere naves sociis imperatae,
quae Hellesponti praesiderent. (21) Nondum enim Memnonem vita excessisse
cognoverat, in quem omnes intenderat [=intenderet A] curas, satis gnarus cuncta in expedito fore,
si nihil ab eo moveretur. (22) ... (23) ... (24) Calas huic regioni praepositus
est; ipse [=Alexander], assumptis
qui ex Macedonia nuper advenerant, Cappadociam petiit.
(3.2.1. At Dareus,
nuntiata Memnonis morte haud secus quam par erat motus, omissa omni alia spe,
statuit ipse decernere; ...)
3.2. (8) ...; duo
milia peditum, equitum duplicem paraverant numerum. (9) His copiis triginta
milia Graecorum mercede conducta egregiae iuventutis adiecta. Nam Bactrianos et
Sogdianos et Indos ceterosque Rubri maris accolas, ... (10) ... Cuius tum
universae aspectu admodum laetus, purpuratis solita vanitate spem eius
inflantibus, conversus ad Charidemum, Atheniensem belli peritum et ob exilium
infestum Alexandro—quippe Athenis iubente eo fuerat expulsus—percontari coepit
satisne ei videretur instructus ad obterendum hostem. (11) At ille, et suae
sortis et regiae superbiae oblitus: <<Verum>>, inquit, <<et
tu forsitan audire nolis [=nobis P] et ego, nisi nunc dixero, alias nequiquam [=nequicquam A] confitebor. (12) Hic tanti apparatus
exercitus, haec tot gentium et totius Orientis excita sedibus suis moles,
finitimis potest esse terribilis; ... (13) Sed Macedonum acies, torva sane et
inculta, clipeis hastisque immobiles cuneos et conferta robora virorum tegit
[=teget A]. Ipsi phalangem
vocant, peditum stabile agmen: vir viro, armis arma conserta sunt. Ad nutum
monentis intenti, sequi signa, ordines servare didicerunt; quod imperatur omnes
exaudiunt. (14) Obsistere, circumire, discurrere in cornu, mutare pugnam [=not
in V to vociferantem] non duces magis quam milites callent. (15) Ac
ne auri argentique studio teneri putes, adhuc illa disciplina paupertate
magistra stetit; fatigatis humus cubile est, cibus quem occupati rapiunt
[=parant A] satiat, tempora
somni artiora quam noctis sunt. (16) Iam Thessali equites et Acarnanes
Aetolique, invicta bello manus, fundis, credo, et hastis igne duratis
repellentur! Pari robore opus est. In illa terra, quae hos genuit, auxilia
quaerenda sunt; argentum istud atque aurum ad conducendum militem
mitte>>. (17) Erat Dareo mite ac tractabile ingenium, nisi etiam naturam
plerumque Fortuna corrumperet. Itaque veritatis impatiens hospitem ac
supplicem, tunc cum maxime utilia suadentem, abstrahi iussit ad capitale
supplicium. (18) Ille ne tum quidem libertatis oblitus: <<Habeo>>,
inquit, <<paratum mortis meae ultorem; expetet poenas consilii mei spreti
is [=not in C] ipse contra
quem tibi suasi. Tu quidem licentia regni tam subito mutatus documentum eris
posteris, homines, cum se permisere Fortunae, etiam naturam dediscere>>.
Haec vociferantem quibus imperatum erat iugulant. (19) Sera deinde paenitentia
subiit [=subit A] regem ac
vera dixisse confessus sepeliri eum iussit.
3.3. (1) Thymondas
[=thimodes A] erat,
Mentoris filius, impiger iuvenis: cui praeceptum est a rege, ut omnes
peregrinos milites, in quis plurimum habebat spei, a Pharnabazo acciperet,
opera eorum usurus in bello. Ipsi Pharnabazo tradit imperium, quod antea
Memnoni dederat. (2) Anxium
[=Dareum] deinde [=de A]
instantibus curis agitabant etiam per somnum species imminentium rerum, sive
illas aegritudo, sive divinatio animi praesagientis accersiit [=accersit A]. (3) Castra Alexandri magno ignis fulgore
collucere ei visa sunt et paulo post Alexander adduci ad ipsum in eo vestis
habitu, quo ipse (factus rex) fuisset, equo deinde per Babylona vectus, subito
cum ipso equo oculis esse subductus [=subductum A]. (4) Ad haec vates varia interpretatione
curam distrinxerant; alii laetum id regi somnium esse dicebant, quod castra
hostium arsissent, quod Alexandrum deposita regia veste in Persico et vulgari
habitu perductum ad se [=esse A] vidisset, quidam non : (5) augurabantur quippe illustria Macedonum
castra visa fulgorem Alexandro portendere; cui vel [=quoque A] regnum Asiae occupare fatum esse [=occupare
habuisset A] haud ambigue
doceri [=ambigue rei A]
quoniam in eodem habitu Dareus fuisset, cum appellatus est rex.
(6) Vetera quoque
omina, ut fere [=fert B],
sollicitudo revocaverat, recensebant enim Dareum in principio imperii vaginam
acinacis Persicam iussisse mutari [=movere A] in eam formam qua Graeci uterentur,
protinusque Chaldaeos interpretatos, imperium Persarum ad eos transiturum,
quorum arma esset imitatus. (7) Ceterum ipse et vatum responso, quod edebatur
in vulgus, et specie quae per
somnum oblata erat, admodum laetus castra ad Euphraten moveri iubet.
3.3. (25) Propinquorum
amicorumque coniuges huic agmini proximae [=proxime A] lixarumque et calonum greges vehebantur.
Ultimi erant cum suis quisque ducibus, qui cogerent agmen, leviter armati. (26)
Contra si quis aciem Macedonum intueretur, dispar facies [=acies A] erat, equis virisque non auro, non discolori
veste, sed ferro atque aere fulgentibus; (27) agmen et stare paratum et sequi,
nec turba nec sarcinis praegrave, intentum ad ducis non signum modo, sed etiam
nutum. Et castris locus et exercitui commeatus suppetebant. (28) Ergo Alexandro
in acie miles non defuit; Dareus, tantae multitudinis rex, loci in quo pugnavit
angustiis redactus est ad paucitatem quam in hoste contempserat. 3.4.1. Interea Alexander, ...
3.4.3. Igitur Arsames,
qui Ciliciae praeerat, reputans quid initio belli Memno suasisset, quondam
salubre consilium sero exsequi statuit : igni ferroque Ciliciam vastat, ut hosti
solitudinem faciat, ... [Memnon, Diodoros, 17.18.2-4, Arrian, 1.12.9-10]
(3.4.13. Thracas tamen
leviter armatos praecedere iusserat scrutarique calles, ne occultus hostis in
subeuntes erumperet. Sagittariorum quoque manus occupaverat iugum; ...)
3.6. (1) Erat inter
nobiles medicos ex Macedonia regem secutos [=secutus A] Philippus, natione Acarnan [=arcanan A], fidus admodum regi; puero comes et custos
salutis datus non ut regem modo, sed etiam ut alumnum eximia caritate
diligebat. (2) ... (3) ... (4) ... (5) ... (6) ... (7) ... (8) ... (9) ... (10)
... (11) ... (12) ... (13) ... (14) ... (15) ... (16) ... (17) Nec avidius
ipsum regem quam Philippum intuebatur exercitus; pro se quisque dextram eius
amplexi grates habebant velut praesenti deo. Namque haud facile dictu est,
praeter ingenitam illi genti erga reges suos venerationem, quantum huius utique
regis vel admiratione dediti ei [=deditei V] fuerint vel caritate flagraverint. (18) Iam
primum nihil sine divina ope aggredi videbatur; nam cum praesto esset ubique
fortuna, et temeritas [=fortunae temeritas A] in gloriam cesserat. (19) Aetas quoque vix
tantis matura rebus, sed abunde sufficiens, omnia eius opera honestabat. Et
quae leviora haberi solent plerumque militari gratiora vulgo sunt, exercitatio
corporis inter ipsos, cultus habitusque paulum a privato abhorrens, militaris
vigor; (20) quis ille vel ingenii dotibus vel animi artibus, ut pariter carus
ac venerandus [=verecundus A]
esset, effecerat. [Philip and his medicine-Parmenion-Alexander]
3.7. (1) At Dareus,
..., Ciliciam occupare festinans. (2) Iam Alexander viribus corporis receptis
ad urbem Solos pervenerat; cuius potitus, ducentis talentis multae nomine
exactis, arci praesidium militum imposuit. (3) Vota deinde pro salute suscepta
per ludum atque otium reddens, ostendit quanta fiducia barbaros sperneret;
quippe Aesculapio et Minervae ludos celebravit. (4) Spectanti nuntius laetus
affertur Halicarnaso [=alicarnaso A] Persas acie a suis esse superatos, Myndios quoque et Caunios et
pleraque tractus eius suae facta dicionis. (5) Igitur edito spectaculo ludicro
castrisque motis et Pyramo amne ponte iuncto, ...
3.7. (8) Isson deinde
rex [=Alexander] copias admovit. Ubi consilio habito utrumne ultra
progrediendum foret, an ibi opperiendi essent novi milites quos ex Macedonia
adventare constabat, Parmenion non alium locum proelio aptiorem esse censebat.
3.7. (11) Erat in
exercitu regis Sisines [=sisenes A] Perses; quondam a praetore Aegypti missus ad Philippum donisque et
omni honore cultus, exilium patria sede mutaverat, secutus deinde in Asiam
Alexandrum, inter fideles socios habebatur. (12) Huic epistolam Cretensis miles
obsignatam anulo cuius signum haud sane notum erat tradidit. Nabarzanes,
praetor Darei, miserat eam hortabaturque Sisinem, ut dignum aliquid nobilitate
atque moribus [=A] suis
ederet; magno id ei apud regem honori fore. (13) Has litteras Sisines, utpote
innoxius, ad Alexandrum saepe deferre temptavit, ... (14) ... (15) Qui
[=Sisines] quia per complures dies non adierat regem, scelesto consilio eam
visus est suppressisse et in agmine a Cretensibus haud dubie iussu regis
occisus.
3.8. (1) Iamque Graeci
milites, quos Thymondas [=Thimodes A] a Pharnabazo [=barnabazo A] acceperat, praecipua spes et propemodum
unica, ad Dareum pervenerant. (2) Hi [=hii A] magnopere suadebant, ut retro abiret
spatiososque Mesopotamiae campos repeteret; si id consilium damnaret, at ille
divideret saltem copias innumerabiles neu sub unum Fortunae ictum totas vires
regni cadere pateretur. (3) Minus hoc regi quam purpuratis eius displicebat;
ancipitem fidem et mercede venalem proditioni [=proditionem A] imminere et dividi non ob aliud copias velle,
quam ut ipsi in diversa digressi, si quid commissum esset, traderent Alexandro;
nihil tutius fore, quam circumdatos eos exercitu toto obrui telis, documentum
non inultae perfidiae futuros. (4) At Dareus, ut erat sanctus ac mitis, se vero
tantum facinus negat esse facturum, ut suam secutos fidem, suos milites iubeat
trucidari. (5) ... (6) ... (7) Itaque Graecis nuntiare [=nuntiari I] iubet, ipsum quidem benevolentiae illorum
gratias agere, ceterum, si retro ire pergat, haud dubie regnum hostibus
traditurum. Fama bella stare et eum, qui recedat, fugere credi. (8) Trahendi
vero belli vix ullam esse rationem; ...
3.8. (13) Forte eadem
nocte et Alexander ad fauces quibus Syria aditur, et Dareus ad eum locum quem
Amanicas Pylas [=pilas A]
vocant, pervenit. (14) Nec dubitavere Persae, quin Isso [=isson A] relicta, quam ceperant, Macedones fugerent;
nam etiam saucii quidam et invalidi, qui agmen non poterant persequi, excepti
erant. (15) Quos omnis instinctu purpuratorum barbara feritate saevientium
praecisis adustisque manibus circumduci, ut copias suas noscerent, satisque
omnibus spectatis, nuntiare quae vidissent regi suo iussit. (16) Motis ergo
castris, superat Pinarum amnem, in tergis, ut credebat, fugientium haesurus. At
illi quorum amputaverat manus ad castra Macedonum penetrant, Dareum, quanto
maximo cursu posset, sequi nuntiantes. (17) Vix fides habebatur; itaque
speculatores mari in eas [=maritimas A] regiones praemissos explorare iubet ...
3.9. (1) Acies autem
hoc modo stetit. Nabarzanes equitatu dextrum cornu tuebatur, additis funditorum
sagittariorumque viginti fere milibus. (2) In eodem Thymondas erat, Graecis
peditibus mercede conductis, triginta milibus, praepositus. Hoc [=haec A] erat haud dubie [=dubium A] robur exercitus, par Macedonicae phalangi
acies. (3) In laevo cornu Aristomedes Thessalus xx milia [=xx milia I, xx A] barbarorum peditum habebat. In subsidiis pugnacissimas locaverat
gentes. (4) Ipsum regem [=Darium] ...
3.9. (7) Alexander
phalangem, qua nihil apud Macedonas validius erat, in fronte constituit. ... (8)
... Equites ab utroque cornu locati : dextrum Macedones Thessalis adiunctis
[=adiuncti A], laevum
Peloponnesii tuebantur. (9) Ante hanc aciem posuerat funditorum manum,
sagittariis admixtis. Thraces quoque et Cretenses ante agmen ibant, et ipsi
leviter armati. (10) At iis qui praemissi ab Dareo iugum montis insederant
Agrianos opposuit ex Thraecia [=graecia C, graetia P] nuper
advectos. Parmenioni autem praeceperat, ut, quantum posset, agmen ad mare
extenderet, quo longius abesset acies montibus, quos occupaverant barbari.
3.10. (3) Alexander
ante prima signa ibat, identidem manu suos inhibens, ne suspensi acrius ob
nimiam festinationem concitato spiritu capesserent proelium. (4) Cumque agmini
obequitaret, varia oratione, ut cuiusque animis aptum erat, milites
alloquebatur. Macedones, tot bellorum in Europa victores, ad subigendam Asiam
atque ultima Orientis, non ipsius magis quam suo ductu profecti, inveteratae
virtutis admonebantur; (5) illos terrarum orbis liberatores emensosque olim
Herculis et Liberi patris terminos non Persis modo, sed etiam omnibus gentibus
imposituros iugum. Macedonum provincias Bactra et Indos fore. Minima esse quae
nunc intuerentur, sed omnia victoria aperiri [=victori aperiri C]. (6) Non in praeruptis Illyriorum et Thraciae
saxis sterilem laborem fore, spolia totius Orientis offerri. Vix [=codex F] gladio futurum opus, totam aciem suo pavore
fluctuantem umbonibus posse propelli. (7) Victor ad haec Atheniensium Philippus
pater invocabatur domitaeque nuper Boeotiae et urbis in ea nobilissimae ad
solum dirutae species repraesentabatur animis. Iam Granicum amnem [=agmen C, agnem P m. pr.], iam tot [=tot P] urbes aut expugnatas aut in fidem acceptas,
omniaque quae [=omnia quaeque A] post tergum erant, strata et pedibus ipsorum subiecta memorabat. (8)
Cum adierat Graecos, admonebat ab his gentibus illata Graeciae bella Darei
prius, deinde Xerxis insolentia [=insolentiae A], aquam ipsos terramque
poscentium, ut neque fontium haustum nec solitos cibos relinquerent deditis.
(9) Ab his [=dedita eis A]
templa ruinis et ignibus esse deleta, urbes eorum expugnatas, foedera divini
humanique iuris violata referebat. (10) Illyrios vero et Thracas, rapto vivere
assuetos, aciem hostium auro purpuraque fulgentem intueri iubebat, praedam, non
arma gestantem; irent et imbellibus feminis aurum viri eriperent, aspera
montium suorum iuga nudasque calles et perpetuo rigentes gelu ditibus Persarum
campis agrisque mutarent. 3.11.1: Iam ad teli iactum pervenerant, ...
3.11. (2) Quod ubi
Macedo conspexit, duabus alis equitum ad iugum montis iussis subsistere,
ceteros in medium belli discrimen strenue transfert. (3) Subductis deinde ex
acie Thessalis equitibus praefectum eorum occulte circumire tergum suorum iubet
Parmenionique coniungi et, quod is imperasset [=impetrasset A], impigre exsequi.
*3.11. (7) Alexander
non ducis magis quam militis munia exsequebatur, opimum decus caeso rege
expetens; quippe Dareus curru sublimis eminebat, et suis ad se tuendum et
hostibus ad incessendum ingens incitamentum. (8) Ergo frater eius Oxathres, cum
Alexandrum instare ei cerneret, equites quibus praeerat ante ipsum currum regis
obiecit. Armis et robore corporis multum super ceteros eminens, animo vero et
pietate in paucis insignis, illo utique proelio clarus, alios improvide instantes
prostravit, alios in fugam avertit. (9) At Macedones (qui) circa regem erant
mutua adhortatione firmati cum ipso in equitum agmen irrumpunt. Tum vero
similis ruinae strages erat. Circa currum Darei iacebant nobilissimi duces,
ante oculos regis egregia morte defuncti, omnes in ora proni, sicut dimicantes
procubuerant, adverso corpore vulneribus acceptis. (10) Inter hos Atizyes
[=atyzies A] et Rheomithres
[=hroimitres P, throimites C] et Sabaces [=sataces A], praetor Aegypti, magnorum exercituum praefecti,
noscitabantur; circa eos cumulata erant peditum equitumque obscurior turba.
Macedonum quoque non quidem multi, sed promptissimi tamen caesi sunt; inter
quos Alexandri dextrum femur leviter mucrone perstrictum est. (11) Iamque qui
Dareum vehebant equi, confossi hastis et dolore efferati, iugum quatere et
regem curru excutere coeperant, cum ille veritus, ne vivus veniret in hostium
potestatem, desilit et in equum qui ad hoc ipsum sequebatur imponitur,
insignibus quoque imperii, ne fugam proderent, indecore abiectis. (12) Tum vero
ceteri dissipantur metu et qua [=quae A] cuique ad fugam patebat via erumpunt, arma iacientes quae paulo ante
ad tutelam corporum sumpserant; adeo pavor etiam auxilia formidat. [at Issos,
Alexander lightly wounded – flight of Darius and the rest, which may be
reflected in the Pompeii mosaic, if not Gaugamela, as indicated elsewhere)]
3.11. (13) Instabat
fugientibus eques a Parmenione emissus, et forte in illud cornu omnes fuga
absulerat. At in dextro Persae Thessalos equites vehementer urgebant, (14)
iamque una ala ipso impetu proculcata erat, cum Thessali, strenue circumactis
equis, dilapsi rursus in proelium redeunt sparsosque et incompositos victoriae
fiducia barbaros ingenti caede prosternunt. (15) Equi pariter equitesque Persarum,
serie lamnarum obdita genus tenus [=ob id genus A] graves, agmen quod celeritate maxime constat
aegre moliebantur; quippe in circumagendis equis suis Thessali multo [=inulti A] occupaverant. (16) Hac tam prospera pugna
nuntiata, Alexander, non ante ausus persequi barbaros, utrimque iam victor
instare fugientibus coepit. (17) Haud amplius regem quam mille equites
sequebantur, cum ingens multitudo hostium cederet [=caderet A]. Sed quis aut in victoria aut in fuga copias
numerat? Agebantur ergo a tam paucis pecorum modo, et idem metus qui cogebat
fugere fugientes morabatur. (18) At Graeci qui in Darei partibus steterant,
Amynta duce—praetor hic Alexandri fuerat, tunc transfuga—abrupti a ceteris,
haud sane fugientibus similes evaserant. (20) Barbari longe diversam fugam
intenderunt; ...
(3.11.27. In acie
autem caesa sunt Persarum peditum c milia [=c A], decem equitum. At a parte
Alexandri ad quattuor milia [=milia, added] quingenti saucii fuere, ex peditibus ccc [xxx A] omnino et duo desiderati sunt, equitum centum
quinquaginta interfecti. Tantulo impendio ingens victoria stetit.)
(3.12. (16) ... Et
sicut aetate par erat [=Hephaestion] regi [=Alexandro], ita corporis habitu
praestabat. (17) Ergo reginae [=matri Darei], illum esse regem ratae, suo more
veneratae sunt. Inde ex captivis spadonibus quis Alexander esset monstrantibus,
Sisigambis [=sisicambis P,
sisiiambis F] advoluta est
pedibus eius, ignorationem numquam antea visi regis excusans. Quam manu
allevans rex : <<Non errasti>>, inquit, <<mater; nam et hic
Alexander est>>.)
3.12. (18) Equidem hac
continentia animi si ad ultimum vitae perseverare potuisset, feliciorem fuisse
crederem quam visus est esse, cum Liberi patris imitaretur triumphum, usque ab
Hellesponto ad Oceanum omnes gentes victoria emensus. (19) Sic [=si A] vicisset profecto superbiam atque iram,, mala
invicta, ...
3.12.27. Tribus aris
in ripa Pinari amnis Iovi atque Herculi Minervaque sacratis, Syriam petit
Damascum, ubi regis [=Darei] gaza erat, Parmenione praemisso.
3.13.6. Multa milia
virorum feminarumque excedentem oppido sequebantur, omnibus miserabilis
[=mirabilis A] turba
praeter eum cuius fidei commissa erat. Quippe quo maior proditionis merces
foret, obicere hosti parabat [=praefectus Damasci] gratiorem omni pecunia
praedam, nobiles viros, praetorum Darei coniuges liberosque, praeter hos
Graecarum urbium legatos, quos Dareus, velut in arce tutissima, in proditoris
reliquerat manibus.
3.13. (14) Pharnabazi
quoque, cui summum imperium maritimae orae rex dederat, uxor cum filio excepta
est, Mentoris filiae tres ac nobilissimi ducis Memnonis coniunx et filus,
vixque ulla domus purpurati afuit tantae cladi [=fuit tantae cladis A]. (15) Lacedaemonii et Athenienses, societatis
fide violata, Persas secuti : Aristogiton et Dropides et Iphicrates
[=lechicrates P, lehicrates
C, leucrates B], inter Athenienses genere famaque longe
clarissimi, Lacedaemonii Pasippus et Onomastorides cum Onomante [=omaio A] et Callicratide, hi quoque domi nobiles.
NOTE. societatis fide violata.
4.1.3. Onchas deinde
[=dein C] pervenit
[=Darius], ubi excepere eum Graecorum quattor milia; non segnius tamen [=iam
regius tum A] ad Euphraten
contendit, ...
4.1. (10) ... Contra
Alexander in hunc maxime modum rescripsit: <<Rex Alexander Dareo S
[=dareos A]. Cuius nomen
sumpsisti, Dareus, Graecos qui oram Hellesponti tenent coloniasque Graecorum
Ionias omni clade vastavit, cum magno deinde exercitu mare traiecit, illato
Macedoniae et Graeciae bello. (11) Rursus Xerxes gentis eiusdem ad oppugnandos
nos cum immanium barbarorum copiis venit; qui navali proelio victus, Mardonium
tamen reliquit in Graecia, ut absens quoque popularetur urbes, agros ureret.
(12) Philippum vero, parentem meum, quis ignorat ab iis [=his C] interfectum esse quos ingentis pecuniae spe
sollicitaverant vestri? Impia enim bella suscipitis et, cum habeatis arma,
licemini hostium capita, sicut tu proxime talentis mille, tanti exercitus rex,
percussorem in me emere voluisti. (13) Repello igitur bellum, non infero. Et di
quoque pro meliore stant [=stantes A] causa; ...>> (Alexander’s letter to Darius = Arrian, 2.14.4-9)
4.1. (27) Interea
Amyntas, quem ad Persas ab Alexandro transfugisse diximus [=3.11.18], cum
quattuor milibus Graecorum ipsius ex acie persecutis [=persecuto A] fugam Trtipolin pervenit. Inde, in naves
militibus impositis, Cyprum transmisit et, cum in illo statu rerum id quemque
quod occupasset habiturum arbitraretur velut certo iure possessum, Aegyptum
petere decrevit, utrique [=utique A] regi hostis et semper ex ancipiti mutatione temporum pendens. (28)
Hortatusque milites ad spem tantae rei, docet Sabacen [=satacen P, satacem C], praetorem Aegypti, cecidisse in acie;
Persarum praesidium et sine duce esse et invalidum, Aegyptios, semper
praetoribus eorum infestos, pro sociis ipsos, non pro hostibus aestimaturos.
(29) Omnia experiri necessitas cogebat; quippe cum primas spes Fortuna
destituit, futura praesentibus videntur esse potiora. Igitur conclamant,
duceret quo videretur. Atque ille utendum animis dum spe calerent ratus, ad
Pelusium ostium [=pelusii hostium A] penetrat, simulans a Dareo se esse praetorem missum [=praemissum A]. (30) Potitus [=potitur A] ergo Pelusii Memphim copias promovit. Ad
cuius famam Aegyptii, vana gens et novandis quam gerendis aptior
[=gerendiraptior P, gerendis
captior F, gerendi saptior L] rebus, ex suis quisque [=quique A] vicis urbibusque huc ipsi [=hoc ipsum A] concurrunt ad delenda praesidia Persarum. Qui
territi tamen spem retinendi Aegyptum non omiserunt. (31) Sed eos Amyntas
proelio superatos in urbem compellit castrisque positis victores ad populandos
agros (educit). Velut in medio positis bonis [=dis FBV, positisedis L, posiditis P m. pr.] hostium cuncta agebantur; (32) itaque
Mazaces, quamquam infelici proelio suorum animos territos esse cognoverat,
tamen palantes et victoriae fiducia incautos ostentans, perpulit ne dubitarent
ex urbe erumpere et res amissas reciperare. (33) Id consilium non ratione
prudentius quam eventu felicius fuit; ad unum omnes cum ipso duce occisi sunt.
Has poenas Amyntas utrique regi dedit, nihilo magis ei ad quem transfugerat
fidus, quam illi quem deseruerat.
4.1. (34) Darei
praetores qui proelio apud Isson superfuerant, ..., Lydiam reciperare
temptabant. (35) Antigonus, praetor Alexandri, Lydiae praeerat; qui quamquam plerosque
militum ex praesidiis ad regem dimiserat, tamen barbaris spretis in aciem suos
eduxit. ... (36) Eodem tempore classis Macedonum ex Graecia accita Aristomenen,
qui ad Hellesponti oram reciperandam a Dareo erat missus, captis eius aut
eversis navibus superat. (37) A Milesiis deinde Pharnabazus, praefectus
Persicae classis, pecunia exacta, et praesidio in urbem Chium introducto centum
navibus Andrum et inde Siphnum petiit. Has [=is/his A] quoque insulas praesidiis occupat, pecunia
multat. (38) Magnitudo belli quod ab opulentissimis Europae Asiaeque regibus in
spem totius orbis occupandi gerebatur Graeciae quoque et Cretae arma
commoverat. (39) Agis, Lacedaemoniorum rex, octo milibus Graecorum qui ex
Cilicia profugi domos repetierant contractis, bellum Antipatro, Macedoniae
praefecto, moliebatur. (40) Cretenses has aut illas partes secuti nunc
Spartanorum [=parianorum A],
nunc Macedonum praesidiis occupabantur. Sed leviora inter illos fuere
discrimina unum certamen, ex quo cetera pendebant, intuente Fortuna. 4.2.1. Iam
tota Syria, iam Phoenice quoque excepta Tyro Macedonum erat, habebatque rex
castra in continenti, ... (Agis’ revolt, etc.)
4.2. (2) Tyros, et
magnitudine et claritate ante omnes urbes Syriae Phoenicesque [=phoenicisque C, phaenicisque P] memorabilis, facilus societatem Alexandri
acceptura videbatur quam imperium. Coronam igitur auream donum legati
afferebant commeatusque large et hospitaliter ex oppido advexerant. Ille dona
ut ab amicis accipi iussit benigneque legatos allocutus Herculi, quem praecipue
Tyrii colerent, sacrificare velle se dixit; (3) ,Macedonum reges credere ab
illo deo ipsos [=ipso P]
genus ducere, se vero ut id faceret etiam oraculo monitum. (4) Legati
respondent esse templum Herculis extra urbem ...; ibi regem deo sacrum rite
facturum. (5) Non tenuit iram, cuius alioqui potens non erat. ... (Macedonian
kings descended from Herakles)
4.2. (6) –(12). (13)
Sed cum fornacibus ferrum quod excudi oportebat impositum esset, admotisque
follibus ignem flatu accenderent, sanguinis rivi sub ipsis flammis exstitisse
dicuntur; idque omen in Macedonum interitum [=metum A] verterunt Tyrii. (14) Apud Macedonas quoque
cum forte panem quidam militum frangerent, manantis sanguinis guttas
notaverunt, territoque rege, Aristander, peritissimus vatum, si extrinsecus
cruor fluxisset, Macedonibus id triste futurum ait; contra, cum ex interiore
[=ab interiore ed. maior]
parte manaverit [=manaverat A],
urbi quam obsidere destinassent [=destinasset D] exitium portendere. (15), Alexander sends
envoys, Tyrians kill them).
(4.2.16-24, 3.1-10,
the siege)
4.3. (11) Aegro animi
Alexandro nec perseveraret an abiret satis certo, classis Cypro advenit
eodemque tempore Cleander cum Graecis militibus in Asiam nuper advectis. c et
xx [=xc A] navigia
[=nauigium A] in duo
dividit cornua; laevum Pnytagoras [=Pythagoras A], rex Cypriorum, cum Cratero tuebatur,
Alexandrum in dextro quinqueremis regia vehebat. (12) Nec Tyrii, quamquam
classem habebant, ausi navale inire certamen; ... (13)-(20), (21-(22), Apollo,
Hercules, (23)-(26); 4.(1)-(2), (3)-(5) belua, (6)-(10) classem, Macedonum
navibus, Macedonum naves, classem, (11)-(14), (15) ... Sidonii, qui intra
Macedonum praesidia erant. ... (18), (19)-(20) Coloniae ...: Carthago in
Africa, in Boeotia Thebae, Gades [=gadis A] ad Oceanum. ... (21).
[siege of Tyre]
(4.5.(1)-(8), Darei
litterae ... ut regi scriptae. Petebat uti filiam suam—Statirae erat [=stati
praeerat A] nomen—nuptiis
Alexander sibi adiungeret; dotem fore omnem regionem inter Hellespontum et
Halyn amnem sitam, ... (2)-(6), (7) Alexander eis qui litteras attulerant
respondit Dareum sibi aliena promittere et quod totum amiserit velle partiri.
Doti sibi dari Lydiam, Ionas, Aeolidem, Hellesponti oram, victoriae suae
praemia. ... (8)... (9) Reges quidem haec invicem scripserant. Sed Rhodii urbem
suam portusque dedebant Alexandro. Ille Ciliciam Socrati tradiderat, Philota
[=filiatae A] regioni circa
Tyrum iusso praesidere. Syriam quae Coele appellatur Andromacho Parmenio
tradiderat, bello [=ab illo A]
quod supererat interfuturus [=iter facturus A]. (10) Rex, Hephaestione Phoenices oram classe
praetervehi iusso, ad urbem Gazam cum omnibus copiis venit.)
4.5. (11) Eisdem fere
diebus sollemne erat ludicrum Isthmiorum, quod conventu totius Graeciae
celebratur; in eo concilio Graeci, ut sunt temporaria ingenia, decernunt ut xv
legarentur ad regem, qui ob res pro salute ac libertate Graeciae gestas coronam
auream donum victoriae ferrent. (12) Eidem paulo ante incertae famae
captaverant auram, ut, quocumque pendentes animos tulisset Fortuna [=animus
tulisset fortunam A],
sequerentur.
(4.5. (13) Ceterum non
ipse modo rex obibat urbes adhuc iugum imperii recusantes, sed praetores quoque
ipsius, egregii duces, pleraque invaserant, Calas Paphlagoniam, Antigonus
Lycaoniam, Balacrus Hydarne, Darei praetore, superato, denuo [=II duos C, II duos P] Miletum cepit, (14) Amphoterus et Hegelochus clx navium classe insulas
inter Achaiam atque Asiam in dicionem Alexandri redegerunt. Tenedo quoque
recepta, Chium [=tenedon quoque receptaculum A, receptaculo P m. pr.] incolis ultro vocantibus statuerant
occupare, (15) sed Pharnabazus, Darei praetor, conprehensis qui res ad
Macedones trahebant, rursus Apollonidi et Athenagorae, suarum partium viris,
urbem cum modico praesidio militum tradit. (16) Praefecti Alexandri in
obsidione urbis perseverabant non tam suis (fisi) viribus, quam ipsorum qui
obsidebantur voluntate. Nec fefellit opinio; namque inter Apolloniden et duces
militum orta seditio irrumpendi in urbem occasionem dedit, (17) cumque porta
effracta cohors Macedonum in trasset, oppidani, olim consilio proditionis
agitato, aggregant se Amphotero et Hegelocho, Persarumque praesidio caeso,
Pharnabazus cum Apollonide et Athenagora vincti traduntur, [(18) below])
4.5. (18) XII triremes
cum suo milite ac remige, praeter eas xxx inanes et (L) piratici lembi
Graecorumque III milia a Persis mercede conducta. His in supplementum copiarum
suarum distributis piratisque supplicio affectis, captivos remiges adiecere
classi suae. (19) Forte Aristonicus, Methymnaeorum tyrannus, cum piraticis
navibus, ignarus omnium quae apud Chium acta erant prima vigilia ad portus
claustra successit interrogatusque a custodibus quis esset, Aristonicum ad
Pharnabazum venire respondit. (20) Illi Pharnabazum quidem iam quiescere et non
posse tum adiri, ceterum patere socio atque hospiti portum et postero [=postera
C] die Pharnabazi copiam
fore affirmant. (21) Nec dubitavit Aristonicus primus intrare, secuti sunt
ducem piratici lembi, at, dum applicant navigia crepidini portus, obicitur a
vigilibus claustrum, et qui proximi excubabant ab eisdem excitantur. Nullo ex
eis auso repugnare, omnibus catenae iniectae sunt, Amphotero deinde
Hegelochoque traduntur. (22) Hinc Macedones transiere Mitylenen. Quam Chares
[=cares A] Atheniensis
nuper occupatam II milium Persarum praesidio tenebat; sed, cum obsidionem
tolerare non posset, urbe tradita, pactus ut incolumi abire liceret, Imbrum
petit. Deditis Macedones pepercerunt.
4.6. (11) Foerte
praetervolans corvus glebam quam unguibus ferebat subito amisit; quae cum regis
capiti incidisset, resoluta defluxit, ipsa autem avis in proxima turre
consedit. Illita erat turris bitumine ac sulphure [=sulpura FLPV], in qua alis haerentibus, frustra se allevare
conatus a circumstantibus capitur. (12) Digna res visa de qua vates consuleret;
et erat non intactae a superstitione mentis. Ergo Aristander, cui maxima fides
habebatur, urbis quidem excidium (ait) augurio illo portendi, ceterum periculum
esse ne rex vulnus acciperet. Itaque monuit ne quid eo die inciperet. (13) Ille
quamquam unam urbem sibi, quo minus securus Aegyptum intraret, obstare aegre
ferebat, tamen paruit vati signumque receptui dedit. ... (14) Sed acrius quam
constantius proelium inierunt; quippe ut Macedonum signa circumagi videre, repente
sistunt gradum. Iamque ad regem proeliantium clamor pervenerat, ...
(15)-(16) an Arabs attempts to
kill Alexander –Alexander severs barbarian’s head, (17)-(21) Alexander wounded
by arrow, (27) Ille [=Betis, praetor Gazae] non interrito modo, sed contumaci
quoque vultu intuens regem nullam ad minas eius reddidit vocem. (28) Tum
Alexander : <<Videtisne obstinatum ad tacendum?>>, inquit,
<<num genu posuit? num vocem supplicem misit? Vincam tamen silentium et,
si nihil aliud, certe gemitu interpellabo>>. (29) Ira [=iram A] deinde vertit in rabiem, iam tum peregrinos
ritus nova subiciente [=subeunte A] fortuna. Per talos enim spirantis lora traiecta sunt, religatumque ad
currum traxere circa urbem equi, gloriante rege, Achillen a quo genus ipse
deduceret, imitatum se esse poena in hostem capienda. [(30) below]
4.6. (30) Cecidere
Persarum Arabumque circa X milia, nec Macedonibus incruenta victoria fuit.
Obsidio certe non tam claritate urbis nobilitata est quam geminato periculo
regis. Qui Aegyptum adire festinans, Amyntan cum X triremibus in Macedoniam ad
conquisitionem [=inquisitionem A] novorum militum misit. (31) Namque etiam secundis atterebantur tamen
copiae, devictarumque gentium militi minor quam domestico fides habebatur.
4.7. (1) Aegyptii olim
Persarum opibus infensi—quippe avare et superbe imperitatum sibi esse
credebant—ad spem adventus eius erexerant animos, utpote qui Amyntam quoque
transfugam et cum precario imperio venientem laeti recepissent. (2) Igitur
ingens multitudo Pelusium, qua intratutus videbatur, convenerat. Atque ille
septimo die postquam a Gaza copias moverat, in regionem Aegypti quam nunc
Castra Alexandri vocant pervenit. (3) Deinde pedestribus copiis Pelusium petere
iussis, ipse cum expedita delectorum manu Nilo amne vectus est. ...
4.7. (5) ..., adire
Iovis Hammonis oraculum statuit. (6) Iter expeditis quoque et paucis vix
tolerabile ingrediendum erat; ... (7) ... (8) Haec Aegyptii vero maiora
iactabant; sed ingens cupido animum stimulabat adeundi Iovem, quem generis sui
auctorem, haud contentus mortali fastigio, aut credebat esse aut credi volebat.
(9) Ergo cum eis quos ducere secum statuerat secundo amne descendit ad Mareotin
paludem. Eo legati Cyrenensium dona attulere, pacem et ut adiret urbes suas
petentes. Ille, donis acceptis amicitiaque coniuncta, destinata exsequi pergit.
(10)-(14) ... (15) Quadriduum per vastas solitudines absumptum est. Iamque haud
procul oraculi sede aberant, cum complures corvi agmini occurrunt; modico
volatu prima signa antecedentes, modo humi residebant, cum lentius agmen
incederet, modo se pennis levabant ducentium [=cedentium A] iterque [=interque A] monstrantium ritu. (16) Tandem ad sedem
consecratam deo ventum est. Incredibili dictu, ... (17)-(24)... (25) Ac tum
quidem regem propius adeuntem maximus natu e sacerdotibus filium appellat, hoc
nomen illi parentem Iovem reddere affirmans. Ille se vero et acceipere ait et
agnoscere, humanaer sortis oblitus. (26) Consuluit deinde an totius orbis
imperium fatis sibi destinaretur [=destinant A]. Vates, aeque in adulationem compositus,
terrarum omnium rectorem fore ostendit. (27) Post haec institit quaerere an
omnes parentis sui interfectores poenas dedissent. Sacerdos parentem eius negat
ullius scelere posse violari, Philippi autem omnes luisse supplicia; adiecit,
invictum fore donec excederet ad deos. (28) Sacrificio deinde facto, dona et
sacerdotibus et deo data sunt, permissumque amicis, ut ipsi quoque consulerent
Iovem. Nihil amplius quaesierunt quam, an auctor esset sibi divinis honoribus
colendi suum [=sui A]
regem. Hoc quoque acceptum fore Iovi vates respondent. (29),Curtius’ comments,
(30) Iovis igitur filium se non solum appellari passus est, sed etiam iussit
rerumque gestarum famam, dum augere vult tali appellatione, corrupit. (31) Et
Macedones, assueti quidem regio imperio, sed in maiore libertatis umbra quam
ceteri degentes [=ceteregentes A], immortalitatem affectantem contumacius, quam aut (i)psis expediebat
aut regi, aversati sunt. (32) Sed haec suo quaeque tempori reserventur; nunc
cetera exsequi pergam.
4.8. (1) Alexander, ab
Hammone rediens, ad [=ut A]
Mareotin paludem haud procul insula Pharo sitam venit. ... (2) Alexandria (3)
Cupido interiora Aegypti et Aethiopiam invisere.
4.8. (4) Sed imminens bellum,
cuius molto maior supererat moles, otiosae peregrinationi tempora exemerat.
Itaque Aegypto praefecit Aeschylum Rhodium et Peucesten Macedonem, quattuor
milibus militum in praesidium regionis eius datis, claustra Nili fluminis
Polemonem tueri iubet; xxx ad hoc triremes datae. (5) Africae deinde quae
Aegypto iuncta est praepositus Apollonius, vectigalibus eiusdem Africae
Aegyptique Cleomenes [=clemens A]. ... (6) Fama est, cum rex orbem futuri muri [=urbem futuri muris A] polenta, ut Macedonum mos est, destinasset,
avium greges advolasse et polenta esse pastas; ...
4.8. (7) Regem, cum
secundo amni deflueret, assequi cupiens Hector, Parmenionis filius, eximio
aetatis flore, in paucis Alexandro carus, parvum navigium conscendit, pluribus
quam capere posset impositis. (8) Itaque mersa navis omnes destituit. Hector
diu flumini obluctatus, cum madens vestis et astricti crepidis pedes natare
prohiberent, ... –examinatus
est. (9) Amissi eius desiderio vehementer afflictus est repertumque corpus
magnifico extulit funere. Oneravit hunc dolorem nuntius mortis Andromachi, quem
praefecerat Syriae; vivum Samaritae cremaverant. (10) ... (11) Andromacho
deinde Menona substituit affectisque supplicio qui praetorem interemerant,
tyrannos, inter quos [=interque A] Methymnaeorum Aristonicum et Stesilaum [=ersilaum A], popularibus suis tradidit; quos illi ob
iniurias tortos necaverunt. (12, below)
4.8. (12) Atheniensium
deinde, Rhodiorum et Chiorum legatos audit; Athenienses victoriam gratulabantur
et ut captivi Graecorum suis restituerentur orabant; Rhodii et Chii de
praesidio querebantur. (13) Omnes, aequa [=eaque P, eaquae C] desiderare visi,
impetraverunt. Mitylenaeis quoque, ob egregiam in partes fidem, et pecuniam
quam in bellum impenderant reddidit et magnam regionem finitimam [=finium A] adiecit. (14) Cypriorum quoque regibus, qui
et a Dareo defecerant ad ipsum et oppugnanti Tyrum miserant classem, pro merito
honos habitus est. (15) Amphoterus deinde, classis praefectus, ad liberandam
Cretam missus--namque et Persarum et Spartanorum armis pleraque eius insulae
obsidebantur—ante omnia mare a piraticis classibus vindicare iussus; quippe
obnoxium praedonibus erat, bello utrumque [=utrimque A] in regem converso. (16) His compositis,
Herculi Tyrio ex auro crateram cum xxx pateris dicavit imminensque Dareo, ad
Euphraten iter pronuntiari iussit. [9.1. At Dareus, cum Aegypto devertisse in
Africam hostem comperisset, ...]
(4.9. (11) numerum
copiarum Darei (12)-(14)-(15) incendio-Mazaeus-fumus (16)-(22) Granicus-Cilicia
(23) Mazaeus (24) Mille admodum equites praemiserat [=Mazaeus]; quorum
paucitate Alexander explorata, deinde contempta, praefectum Paeonum [=poenorum BLV; poeniorum F m. pr. P m. pr.] equitum Aristona laxatis habenis invehi
iussit. (25) Insignis eo die pugna equitum et praecipue Aristonis fuit;
praefectum equitatus Persarum Satropaten directa in guttur [=guttere A] hasta transfixit fugientmque per medios
hostes consecutus, ex equo praecipitavit et obluctanti gladio caput dempsit.
Quod relatum magna cum laude ante regis pedes posuit.
4.10. (1) luna
deficiens-deinde sanguinis colore suffuso lumen omne foedavit, sollicitisque
sub ipsum tanti discriminis casum ingens religio et ex ea formido quaedam
incussa est. (3) Dis invitis in ultimas terras trahi se querebantur; ...; in
unius hominis iactationem tot milium sanguinem impendi, fastidio esse patriam,
abdicari Philippum patrem, caelum vanis cogitationibus petere regem [=petere
iam A]. (4) Pro seditione
res erat, cum ad omnia interritus duces principesque militum frequentes adesse
praetorio iubet Aegyptiosque vates, quos caeli ac siderum peritissimos esse
credebat, quid sentirent expromere. [(5) below]
4.10. (5) At illi
[=vates], qui satis scirent temporum orbes implere destinatas vices lunamque
deficere, cum aut terram subiret aut sole premeretur, rationem quidem ipsis
perceptam non edocent vulgus; (6) ceterum affirmant solem Graecorum, lunam esse
Persarum, quotiensque illa deficiat, ruinam stragemque illis gentibus portendi,
veteraque exempla percensent Persidis regum, quos adversis dis pugnasse lunae
ostendisset defectio. (7) Nulla res multitudinem efficacius regit quam
superstitio; ... Igitur edita in vulgus Aegyptiorum responsa rursus ad spem et
fiduciam erexere torpentes.
[Herodotos, 7.37: ...: ırmhm°nƒ d° ofl [=J°rj˙] ı ¥liow §klip∆n tØn
§k toË oÈranoË ßdrhn éfanØw ∑n oÎtÉ §pinef°lvn §Òntvn afiyr€hw te tå mãlista,
ént‹ ≤m°rhw te nÁj §g°neto. fidÒnti d¢ ka‹ mayÒnti toËto t“ J°rj˙ §pimel¢w
§g°neto, ka‹ e‡reto toÁw Mãgouw tÚ y°lei profa€nein tÚ fãsma. o„ d¢ ¶frazon …w
ÜEllhsi prodeiknÊei ı yeÚw ¶kleicin t«n pol€vn, l°gontew ¥lion e‰nai ÑEllÆnvn
prod°ktora, selÆnhn d¢ sf°vn. taËta puyÒmenow ı J°rjhw perixarØw §∆n §poi°eto
tØn ¶lasin.]
4.10. (16) Interceptae
deinde Darei litterae sunt, quibus Graeci milites sollicitabantur, ut regem aut
interficerent aut proderent, dubitavitque an eas pro contione recitaret, satis
confisus Graecorum quoque erga se benivolentiae ac fidei. (17) Sed Parmenio
deterruit (non) esse talibus promissis imbuendas aures militum affirmans;
patere vel unius insidiis regem, nihil nefas esse avaritiae. Secutus consilii
auctorem, castra movit.
(4.10. (18)-(24) death
of Darius’ wife-Alexander’s weeping (25)-(34) Darius-his wife’s death.)
(4.11. (1) x legatos a
Dareo-quos Alexander consilio advocato introduci iussit. (2)-(9) legati make
known Darius’ offer(s) (10) Alexander legatis excedere tabernaculo iussis, quid
placeret, ad consilium refert. (11)-(13) Parmenio’s views on the matter [(13)
... Macedoniamque potius respiceret quam Bactra et Indos intueretur.]. (14-(15)
Alexander reject’s Parmenion’s advice [(14) <<Et ego>>, inquit,
<<pecuniam quam gloriam mallem, si Parmenio essem; nunc Alexander de
paupertate securus sum et me non mercatorem memini esse, sed regem.
...>>.) (16)-(22) Alexander’s reply to the legati Darei.)
(4.12. (2) Alexander,
corpori uxoris eius [=Darei] iustis persolutis, omnique graviore comitatu intra
eadem munimenta ... (4-5) equitibus Menidan iubet explorare ubi Dareus est.)
(4.12.(18) Mazaeus –
ex quo [=colle] Macedonum prospiciebantur castra.)
4.12. (22) Itaque
dissimulato animo [=eo A]
mercennarium equitem ex Paeonia [=poenia A] praecedere iubet. (23) Ipse phalangem, sicut antea dictum est, in duo
cornua extenderat; ..., et Macedones sive alacritate sive taedio expectationis
ingentem pugnantium more edidere clamorem. Redditus et a Persis nemora
vallesque circumiectas terribili sono impleverat, (24) nec iam contineri
Macedones poterant quin cursu quoque ad hostem contenderent. (Rex) melius adhuc
ratus in eodem tumulo castra munire, ...
(4.13.(1)-(10)
Parmenion-Alexander-rejection of Parmenion’s plan.)
4.13. (14) ... Similis
apud Macedones quoque sollicitudo erat; noctemque, velut in eam certamine
edicto, metu egerunt. (15) Alexander, non alias magis territus, ad vota et
preces Aristandrum vocari iubet. Ille in candida veste verbenas manu
praeferens, capite velato, praeibat preces regi [=regis A] Iovem Minervamque Victoriam propitianti. (16)
Tunc quidem, sacrificio rite perpetrato, reliquum noctis acquieturus in
tabernaculum rediit [=Alexander]. ...
NOTE. Iovem Minervamque Victoriam = ZeÊw, ÉAyhn™ç N€kh.
(4.13.(20)-(25)
Alexander-Parmenion.)
(4.13.25, Alexander
puts on now a thorax.)
4.13. (26)-(32)
Alexandres draws up his taxeis; (26) agema, (27) argyraspides,
(28) peregrini milites,
(29) Haec dextri cornus facies erat. In laevo Craterus Peloponnesium
equites habebat Achaeorum et Locrensium et Malieon turmis sibi adiunctis. Hos
Thessali equites claudebant Philippo duce. Peditum acies equitatu tegebatur.
Frons laevi cornus haec erat. (30) ... (31) Hic Agriani erant, quibus Attalus
praeerat, adiunctis sagittariis Cretensibus. Ultimos ordines avertit a fronte,
ut totam aciem orbe muniret. Illyrii hic erant, adiuncto milite mercede
conducto, Thracas quoque simul obiecerat leviter armatos. (32) Adeoque aciem
versabilem posuit, ...
4.13. (36) Nondum ad
iactum teli perventum erat [=peruenerat A], cum Bion quidam transfuga quanto maximo cursu poterat [=potuerat A] ad regem pervenit, nuntians murices ferreos
in terram diffudisse [=diffodisse C, defodisse P m. pr.]
Dareum, qua hostem equites emissurum esse credebat, notatumque certo signo
locum, ut fraus evitari a suis posset. (37) Asservari transfuga iusso, duces
convocat expositoque quod nuntiatum erat, monet ut regionem monstratam
declinent equitemque periculum edoceant.
4.13.38-14.1-7,
Alexander addresses his troops. 4.13. (38) Ceterum hortantem [=hoc tamen A] exercitus exaudire non poterat, usum aurium
intercipiente fremitu duorum agminum, sed (in) conspectu omnium duces et
proximum quemque interequitans alloquebatur : 14. (1) emensis tot terras in
spem victoriae de qua dimicandum foret, hoc unum superesse discrimen. Granicum
hic amnem Ciliciaeque montes et Syriam Aegyptumque praetereuntibus [=praeeuntibus
A] raptas, ingentia spei gloriaeque incitamenta, refrebat. (2) Reprehensos ex
fuga Persas pignaturos, referebat. .... (3) ... (4) ... Macedonas virtute
assecutos ne quis toto orbe locus esset qui tales viros ignoraret. (5)
Intuerentur barbarorum inconditum agmen; alium nihil praeter iaculum habere,
alium funda saxa librare, paucis iusta arma esse. Itaque illinc plures stare,
hinc plures dimicaturos. (6) ... (7) Haec se fortibus viris dicere. Si qui
dissimiles eorum essent, illa fuisse dicturum; pervenisse eos [=eo C] unde fugere non possent. Tot terrarum spatia
emensis, tot amnibus montibusque post tergum obiectis, iter in patriam ad [=et A] penates manu esse faciendum. Sic duces, sic
proximi militum instincti sunt. [Alexander’s last words in some way echo
Xenophon’s Anabasis and the
deliberations how to get out of the heart of Persia]
(4.14.8-26, Darius’
long speech to his troops). 4.14. <<... (16) Et quae antea pro illis
erant in contrarium versa sunt. Nostrum mobile et expeditum agmen est, illud praeda
grave. Implicatos ergo spoliis nostris trucidabimus, eademque res et causa erit
victoriae et fructus. (17) Quodsi quem e vobis nomen gentis movet, cogitet
Macedonum illic arma esse, non corpora. Multum enim sanguinem invicem hausimus,
et semper gravior in paucitate iactura est. (18) Nam Alexander, quantuscumque
ignavis et timidis videri potest, unum animal est et, si quid mihi creditis,
temerarium et vaecors, adhuc nostro pavore quam sua virtute felicius. (19)
Nihil autem potest esse diuturnum, cui non subest ratio. ... (21) Modo Graecis
ultro bellum inferebamus; nunc in sedibus nostris propulsamus illatum. Iactamur
invicem varietate fortunae. Videlicet imperium, quia mutuo affectamus, una gens
non capit. ...>> [undoubtedly Curtius’ or Romans’ view of Alexander, with
hindsight]
(4.15. (4) Alios ergo
hastae multum ultra temonem eminentes, alios ab utroque latere demissae falces
laceravere. Nec sensim Macedones cedebant, sed effusa fuga turbaverant
ordines.) [fuga Macedonum]
(4.15. (12) Inter haec
Menidas, praefecrus equitum Alexandri, cum paucis turmis opem impedimentis
laturus advenerat--... (13) Iam consilium Alexandri dolor vicerat, et, ne cura
recuperandi sua militem a proelio averteret non immerito verebatur; itaque
Areten, ducem hastatorum [=astarum A]—sarisophoros
vocabant—adversus Scythas mittit.) [sarisophoros, this writer]
(4.15. (21) At qui [=atque A] in laevo cornu erant Persae, spe posse eum
includi, agmen suum a tergo dimicantis opponunt; ingensque periculum in medio
haerens adisset, ni equites Agriani, calcaribus subditis, circumfusos regi
barbaros adorti essent aversosque caedendo in se obverti coegissent. (22)
Turbata erat utraque acies. Alexander et a fronte et a tergo hostem habebat.
Qui averso ei instabant, et (ipsi) ab Agrianis equitibus premebantur.
Bactriani, ...)
4.15. (25) ... ;
quippe sibi quisque caesi regis expectebat decus. (26) Ceterum, sive ludibrium
oculorum sive vera species fuit, qui circa Alexandrum erant vidisse se
crediderunt paulum super caput regis placide volantem aquilam, non sono
armorum, non gemitu morientium territam, diuque circa equum Alexandri pendenti
magis quam volanti similis apparuit. (27) Certe vates Aristander, alba veste
indutus et dextra praeferens lauream, militibus in pugnam intentis avem
monstrabat haud dubium victoriae auspicium. (28) Ingens ergo alacritas et
fiducia paulo ante territos accendit ad pugnam, utique postquam auriga Darei,
qui ante ipsum sedens equos regebat, hasta transfixus est. Nec aut Persae aut
Macedones dubitavere quin ipse rex esset occisus. (29) Ergo lugubri ululatu et
incondito clamore gemituque totam fere aciem adhuc aequo Marte pugnantium
turbavere cognati Darei et armigeri
Laevumque cornu in fugam effusum destituerat currum, quem a dextra parte
stipati in medium agmen receperunt. (30) Dicitur acinace stricto Dareus
dubitasse an fugae dedecus honesta morte vitaret; sed eminens curru nondum
omnem suorum aciem proelio excedentem destituere erubescebat, (31) dumque inter
spem et desperationem haesitat, sensim Persae cedebant et laxaverant ordines.
Alexander mutato equo—quippe plures fatigaverat—resistentium adversa ora
fodiebat, fugientium terga. (32) Iamque non pugna, sed caedes erat, cum Dareus
quoque currum suum in fugam vertit. ... [Is this reflected in the Pompeii
mosaic?]
(4.16.1-4,
Macedones-Mazaeus-Parmenion-Alexander-Dareus; (3) ... Refrenare equos iussi qui
vehebantur, agmenque constitit, frendente Alexandro eripi sibi victoriam e
manibus et Dareum felicius fugere quam se sequi.)
4.16. (4) ... Parmenio
ignorabat quidem causam sua sponte pugnae remissae, sed occasione vincendi
strenue est unus. (5) Thessalos equites ad se vocari iubet: <<Ecquid
videtis>>, inquit, <<istos, qui ferociter modo instabant, pedem
referre subito pavore perterritos? Nimirum nobis quoque regis nostri fortuna
vicit. Omnia Persarum caede strata sunt. Quid cessatis? an ne fugientibus
quidem pares estis?>> (6) Vera dicere videbatur, et spes languentis
[=languentes C] quoque
erexerat; subditis calcaribus prorupere [=proruere A] in hostem. Et illi iam non sensim, sed citato
gradu recedebant, nec quicquam fugae, nisi quod nondum terga verterant, deerat.
(7) Parmenio tamen ignarus quaenam in dextro cornu fortuna regis esset
repressit suos. Mazaeus, ...
(4.16. (21) cum
repente ex adverso apparuit agmen equitum, qui primo inhibuere cursum, deinde,
Macedonum paucitate conspecta, turmas in obvios concitaverunt. (22) Ante signa
rex ibat, dissimulato magis periculo quam spreto. Nec defuit ei perpetua in
dubiis rebus felicitas. (23) Namque praefectum equitatus, avidum certaminis et
ob id ipsum incautius in se ruentem, hasta transfixit; quo ex equo lapso,
proximum ac dein plures eodem telo confodit. (24) Invasere turbatos amici
quoque. Nec Persae inulti cadebant; ... (25) ... (26) Cecidere Persarum, quorum
numerum victores finire potuerunt, milia XL, Macedonum minus quam ccc
desiderati sunt. (27) Ceterum hanc victoriam rex maiore ex parte virtuti quam
fortunae suae debuit; animo non, ut antea, loco vicit.)
(4.16. (31) Ne duces
quidem copiarum sua laude fraudandi sunt. Quippe vulnera quae quisque excepit
indicia virtutis sunt; (32) Hephaestionis brachium hasta ictum est, Perdicca et
Coenus et Menidas sagittis prope occisi. (33) Et, si vere aestimare Macedonas
qui tunc erant volumus, fatebimur et regem talibus ministris et illos tanto
rege fuisse dignissimos.)
(5.1. (1) Quae interim ductu imperioque
Alexandri vel in Graecis vel Illyriis ac Thraecia gesta sunt, si suis quaeque
temporibus reddere voluero, interrumpendae sunt res Asiae, (2) ... (3) ... (4)
Quibus convocatis exponit [=Dareus] haud dubitare se quin Alexander
celeberrimas urbes agrosque omni copia rerum abundantes petiturus esset;
praedam opimam paratamque ipsum et milites eius spectare. (5) ...) [Alexander
and his soldiers having an eye for booty]
(5.1.32. Super arcem, vulgatum Graecorum
fabulis miraculum, pensiles horti sunt, summam murorum altitudinem aequantes
multarumque arborum umbra et proceritate amoeni.) [Babylon]
5.1. ((39) Inter haec
flagitia exercitus ille domitor Asiae per XXXIIII dies saginatus, ad ea quae
sequebantur discrimina haud dubie debilior futurus fuit, si hostem habuisset.
Ceterum, quo minus damnum sentiret [=sentirent A], identidem incremento renovabatur. (40)
Namque Amyntas Andromeni ab Antipatro Macedonum peditum VI milia adduxit, (41)
D praeterea eiusdem generis equites, cum his DC Thracas, adiunctis peditibus
suae gentis III milibus D, et ex Peloponneso mercennarius miles ad IIII milia
advenerat cum trecentis octoginta equitibus. (42) Idem Amyntas adduxerat L
principum Macedoniae liberos adultos ad custodiam corporis. Quippe inter epulas
hi sunt regibus [=regis A]
ministri idemque equos ineuntibus proelium admovent venantesque comitantur et
vigiliarum vices ante cubiculi fores servant; magnorumque praefectorum et ducum
haec incrementa sunt et rudimenta. (43) Igitur rex, arci Babylone Agathone
praesidere usso [=I, et alia]
cum septingentis Macedonum trecentisque mercede conductis, praetores, qui
regioni Babyloniae ac Ciliciae praeessent, Meneta et Apollodorum relinquit. II
milia his militum cum mille talentis data; utrique praeceptum ut in
supplementum milites legerent. (44), Mazaeum et alii, (45) Ex pecunia deinde
Babylone [babilone L]
tradita Macedonum equitibus sesceni denarii tributi; peregrinus eques quingenos
accepit, ducenos [=duceni A,
duce P m. pr.] pedes
(domesticus, mercennarius du(orum)) [=trium A] stipendium mensum. 5.2.1. His ita compositis
in regionem quae Sittacene [=satrapene, satrapaene A] vocatur pervenit, … (ex Peloponneso, probably
ex Graecia is meant - denarii=draxma€)
5.2. (2) Itaque
diutius ibi substitit ac, ne desides otio demitterent [=dimitterent A] animos, iudices dedit praemiaque proposuit de
virtute militari certantibus nova [=novem A]; (3) qui fortissimi iudicati essent singulis
militum milibus praefuturi erant—chiliarchas vocabant—tunc primum in hunc
numerum copiis distributis; namque antea quingenariae cohortes fuerant nec
fortitudini [=fortitudinis A]
praemia cesserant [=gesserant A]. (4) Ingens militum turba convenerat egregio interfutura certamini,
testis eadem cuiusque factorum et de iudicibus latura sententiam; quippe verone
an falso honos cuique haberetur ignorari non poterat. (5) Primus omnium
virtutis causa donatus est Atarrhias senior, qui omissum apud Halicarnason a
iunioribus proelium unus maxime accenderat,, proximus ei Antigenes visus est,
tertium locum Philotas Augaeus [=augheus A] obtinuit, quartus Amyntae datus, post hos Antigonus et ab eo Lyncestes
Amyntas fuit, septimum locum Theodotus, ultimum obtinuit Hellanicus. (6) In disciplina
quoque militari relicta [=militaris rei A] a maioribus pleraque summa utilitate mutavit. Nam cum ante equites in
suam quisque gentem discriberentur seorsus a ceteris, exempto nationum
discrimine, praefectis non utique suarum gentium, sed delectis attribuit. (7)
Tuba, castra movere vellet, signum dabat, cuius sonus plerumque tumultuantium
fremitu exoriente haud satis exaudiebatur; ergo perticam, quae undique conspici
posset, supra praetorium statuit, ex qua signum eminens [=eminebat A] pariter omnibus conspicuum observabatur,
ignis noctu, fumus interdiu. (8) Iamque Susa ei adituro Abulites, … (9) … Hic
Abulites cum donis regalis opulentiae occurrit. (10) Dromades cameli inter dona
erant velocitatis eximiae, XII elephanti a Dareo ex India acciti, iam non
terror, ut speraverat, Macedonum, sed auxilium, opes victi ad victorem
transferente Fortuna. (11) Ut vero urbem intravit, incredibilem ex thesauris
summam pecuniae egessit, L milia talentum argenti, non signati forma, sed rudi
pondere. (12) Multi reges tantas opes longa aetate cumulaverant …, …; quas una
hora in externi regis manus intulit. (tuba, see under 5.4.17 below)
(5.2. (13) Consedit
deinde in regia sella, multo excelsiore quam pro habitu corporis. Itaque, cum
pedes imum gradum non contingerent, unus ex regiis pueris mensam subdidit
pedibus. (14) Et cum spadonem, qui Darei fuerat, ingemiscentem conspexisset
rex, causam maestitiae requisivit. Ille indicat Dareum vesci in ea solitum,
seque sacram eius mensam ad ludibrium recidentem sine lacrimis conspicere non
posse. (15) Subiit ergo regem verecundia violandi hospitales deos, iamque
subduci iubebat, cum Philotas : <<Minime vero haec feceris, rex, sed omen
quoque accipe, mensam ex qua libavit hostis epulas, tuis pedibus esse
subiectam>>.
5.2. (16) Rex Persidis
finem aditurus Susa [=Susam A]
urbem Archelao et praesidium III milium [=III milia A] tradidit, Xenophilo arcis cura mandata est,
mille Macedonum [=M. P, M. C] aetate gravibus praesidere arcis custodiae
iussis; (17) thesaurorum Callicrati tutela permissa, satrapea regionis Susianae
restituta Abulitae. Matrem quoque et liberos (Darei) in eadem urbe deponit.
(18) Ac forte Macedonicas vestes multamque purpuram dono ex Macedonia sibi
missam cum eis, quae confecerant, tradi Sisigambi iubet—omni namque honore eam
et filii quoque pietate prosequebatur—admonerique iussit,,ut, (19) si cordi
(ei) quoque vestis esset, conficere eam neptes suas assuefaceret, donoque se
quae docerent [=doceret C,
docerent P] dare. Ad hanc
vocem lacrimae obortae prodidere animum aspernantis id munus ; quippe non aliud
magis in contumeliam Persarum feminae accipiunt quam admovere lanae manus. (20)
Nuntiant qui dona tolerant tristem esse Sisigambim, dignaque res et excusatione
et solacio visa. Ipse ergo pervenit ad eam et : <<Mater>>, inquit,
<<hanc vestem qua indutus sum sororum non donum solum, sed etiam opus
vides; nostri decepere me mores. (21) Cave, obsecro, in contumeliam acceperis
ignorationem meam. Quae tui moris esse cognovi, ut spero, abunde servata sunt.
(22) Scio apud vos filio in conspectu matris nefas esse considere, nisi cum
illa permisit; quotienscumque ad te veni, donec ut considerem annueres, ipse
steti [=restiti A].
Procumbens venerari me saepe voluisti; inhibui. Dulcissimae matri Olympiadi
[=matris olympiadis A]
nomen debitum tibi redo>>. 5.3.1. Mitigato animo eius, rex quartis
castris pervenit ad Tigrim fluvium; Pasitigrim incolae vocant. …
5.3. (3) Amne superato
cum VIIII milibus peditum et Agrianis sagittariisque (atque) Graecorum
mercennariorum tribus milibus additis mille Thracum, in regionem Uxiorum
pervenit. Finitima Susis est et …
(5.3.6. Cum consilium
placuisset, idem itinerum fuerunt duces. M et D mercede conducti et Agriani
fere M Tauroni praefecto dati ac post solis occasum iter ingredi iussi.)
(5.3.23. Itaque, signo
receptui dato, densatis ordinibus scutisque super capita consertis, retro
evadere ex angustiis iubet. XXX fuere stadia, quae remensi sunt.)
5.4. (1) Tum castris
undique aperto loco positis, non consultare modo quid agendum esset, sed vates
quoque adhibere coepit a superstitione animi. (2) Sed quid tunc [=tum A] praedicere Aristander, cui tum plurimum
credebat ex vatibus, poterat? Itaque damnatis intempestivis sacrificiis,
peritos locorum convocari iubet; per Mediam iter ostendebant tutum apertumque.
(3) Sed rex deserere milites insepultos erubescebat, ita tradito more ut vix
ullum militiae tam sollemne esset munus quam humandi suos. (4) Captivos ergo
quos nuper exceperat vocari iubet. Inter quos erat quidam Graecae Persicaeque
linguae peritus, qui frustra eum in Persidem montium dorso exercitum ducere
affirmat, silvestres esse calles vix singulis pervios, omnia contegi frondibus
implexosque arborum ramos silvas committere. (5) Namque Persis ab altero latere
perpetuis montium iugis clauditur. …
5.4. (10) His captivus
expositis, interrogatus a rege auditune an oculis comperta haberet quae
diceret, pastorem se fuisse et omnes eas calles percurrisse respondit; bis
captum, semel a Persis in Lycia, iterum ab ipso. (11) Subit animum regis memoria
[=memoria regis A] oraculo
editae sortis; quippe consulenti responsum erat ducem in Persidem ferentis viae
Lycium civem fore. (12) Igitur promissis quanta et praesens necessitas exigebat
et ipsius fortuna capiebat oneratum, armari iubet Macedonum more et, quod bene
verteret monstrare [=monstraret A] iter quamvis arduum et praeceps; evasurum se esse cum paucis, nisi
forte crederet qua ipse pecoris causa isset Alexandrum pro gloria et perpetua
laude ire non posse. (13) Etiam atque etiam docere captivus quam difficile iter
esset, maxime armatis. Tum rex : <<Praedem>>, inquit, <<me
accipe neminem eorum qui secuntur recusaturum ire qua duces>>. (14)
Cratero igitur ad custodiam castrorum relicto, …
(5.4.17. Ipse tertia
vigilia, silenti agmine ac ne tuba quidem dato signo, pergit ad demonstratum
iter callium; tridui alimenta portare militem iusserat, leviter armatum.) See
under 5.2.7 above.
(5.4.21. Ipse cum
armigeris et ala quam agema appellabant ardua semita, sed longius a stationibus
hostium remota, multa cum vexatione processit.) êghma
(5.4.31. Undique ergo
Macedonum armis fulgentibus, ancipiti malo oppressi memorabile tamen proelium
edunt [=barbari]. …)
5.5. (1) Rex eodem
loco quo hostium copias fuderat castra communit. …, sensimque et caute
progrediundum erat iam non hostium, sed locorum fraude suspecta. (2) Procedenti
ei litterae redduntur a Tiridate, custode pecuniae regiae, indicantes eos qui
in urbe essent, audito eius adventu, diripere velle thesauros; properaret
occupare thesauros dimissos : expeditum iter esse, quamquam Araxes amnis
interfluat. (3) Nullam virtutem regis iustius [=istius A] quam celeritatem laudaverim; relictis
pedestribus copiis, tota nocte (vectus) cum equitibus itineris tanto spatio
fatigatis ad Araxen prima luce pervenit. (4) Vici erant in propinquo; quibus
dirutis, pontem ex materia eorum subditis saxis strenue induxit. (5) below
5.5. (5) Iamque haud
procul urbe [=urbem A]
erant, cum miserabile agmen inter pauca Fortunae exempla memorandum, regi
occurrit. Captivi erant Graeci ad IIII milia fere, quos Persae vario
suppliciorum modo affecerant. (6) Alios pedibus, quosdam manibus auribusque
amputatis inustisque barbararum litterarum notis, in longum sui ludibrium
reservaverant et, cum se quoque alienae dicionis esse cernerent, volentes regi
occurrere non prohibuerant. (7) Invisitata simulacra, non homines videbantur,
nec quicquam in illis praeter vocem poterat agnosci; plures igitur lacrimas
commovere quam profuderant ipsi. Quippe in tam multiplici variaque fortuna
singulorum intuentibus similes quidem, sed tamen dispares poenas, quis maxime
miserabilis esset, liquere non poterat; (8) ut vero Iovem illi tandem, Graeciae
ultorem, aperuisse oculos conclamavere, omnes pari supplicio affecti sibi
videbantur. Rex abstersis quas profuderat lacrimis, bonum habere animum iubet,
visuros urbes suas coniugesque, et castra ibi [=in A] duo ab urbe stadia communit. (9) Graeci
excesserant vallo deliberaturi quid potissimum a rege peterent; cumque aliis
sedem in Asia rogare, aliis reverti domos placeret, Euctemon Cymaeus ita
locutus ad eos fertur : (10) <<Ei, qui modo etiam ad opem petendam ex
tenebris et carcere procedere erubuimus, ut nunc est, supplicia nostra—quorum
nos pudeat magis an paeniteat, incertum est—ostentare Graeciae velut laetum
spectaculum cupimus. (11) Atqui optime miserias ferunt qui abscondunt, nec ulla
tam familiaris est infelicibus patria quam solitudo et status prioris oblivio.
Nam qui multum in suorum misericordia ponunt, ignorant quam celeriter lacrimae
inarescant. (12) … (13) … (14) … (15) … (16) … Inter hos latendum est qui nos
miseros nosse coeperunt>>. Haec Euctemon. (17) Contra Theaetetus
Atheniensis orsus est dicere : <<Neminem … (18) … (19) … (20) …,
relinquerent quibus nihil patria carius esset [=est A]>>. (21) Pauci huius sententiae fuere,
ceteros consuetudo natura potior vicit. Consenserunt petendum esse a rege, ut
aliquam ipsis attribueret sedem. (22) c ad hoc electi [=adlecti A] sunt. Quos Alexander ratus quod ipse
praestare cogitabat petituros : <<Iumenta>>, inquit,
<<assignari quae vos veherent, et singulis vestrum milia denarium dari
iussi. Cum redieritis in Graeciam, praestabo ne qui statum suum, si haec
calamitas absit, vestro credat esse meliorem>>. (23) Illi obortis
lacrimis terram intuebantur nec aut erigere vultus aut loqui audebant; tandem
rege tristitiae causam exigente, Euctemon similia eis quae in consilio dixerat
respondit. (24) Atque ille, non fortunae solum eorum, sed etiam paenitentiae miseritus [=miseretur A], terna milia denariorum singulis dari iussit;
denae vestes adiectae sunt et armenta cum pecoribus ac frumento data, ut coli
serique attributus eis ager posset. [denarium, denariorum=draxma€]
5.6. (1) Postero die
convocatos duces copiarum docet nullam infestiorem urbem Graecis esse quam regiam
veterum Persidis regum; hinc illa immensa agmina infusa, hinc Dareum prius,
dein Xerxem Europae impium intulisse bellum; excidio illius parentandum esse
maioribus. (2) Iamque barbari deserto oppido, …
[Alexander leads
phalanx into Persepolis whose riches surpassed all others’] (3) barbari had
gathered the wealth of all Persia into this city [gold, silver, quantities of clothing, luxurious
furniture] (4) Itaque inter ipsos victores ferro dimicabatur; pro hoste erat,
qui pretiosiorem occupaverat praedam. Et cum omnia quae reperiebant
[=recipiebant A] capere non
possent, iam res non occupabantur, sed aestimabantur. (5) Lacerabant regias
vestes, ad se quisque partem trahentes, dolabris pretiosae artis vasa
caedebant, nihil neque intactum erat neque integrum ferebatur, abrupta
simulacrorum membra, ut quisque [=quemque A] avellerat, trahebat. (6) Neque avaritia
solum, sed etiam crudelitas in capta urbe grassata est; auro argentoque onusti
vilia captivorum corpora trucidabant, passimque obvii caedebantur, quos antea
[=ante C] pretium sui
miserabilis fecerat. (7) Multi ergo hostium manus voluntaria morte
occupaverunt, pretiosissima vestium induti e muris semetipsos cum coniugibus ac
liberis in praeceps iacientes. Quidam ignes quod paulo post facturus hostis videbatur
subiecerant aedibus, ut cum suis vivi cremarentur. (8) Tandem suos [=suis A] rex corporibus et cultu feminarum abstinere
iussit. Ingens captivae pecuniae modus traditur, prope ut fidem excedat. (9)
Ceterum aut de aliis
quoque dubitabimus aut credemus [=dubitauimus aut credimus A] in huius urbis gaza fuisse C et XX (milia)
talentum. Ad quae vehenda—namque ad usus belli secum portare decreverat—iumenta
et camelos et a Susis et a Babylone contrahi iussit. (10) Accessere ad hanc
pecuniae summam captis Persagadis sex milia talentum. Cyrus Parsagada
[=parsagadam A, persagadam V] urbem condiderat, quam Alexandro praefectus
eius Gobares tradidit. (11) Rex arcem Persepolis, tribus milibus Macedonum
praesidio relictis, Nicarchiden tueri iubet. Tiridati quoque, qui gazam
tradiderat, servatus est honos quem apud Dareum habuerat. Magnaque exercitus
parte et impedimentis ibi relictis, Parmeniona Craterumque praefecit. (12) Ipse
cum mille equitibus peditumque expedita manu interiorem Persidis regionem sub
ipsum Vergiliarum [=uigiliarum P] occasum [=sidus ed. mai] petiit multisque imbribus et prope intolerabili tempestate vexatus,
procedere tamen quo intenderat perseveravit. (13) [his way blocked by snow –
soldiers want to turn back] (14) [Alexander dismounts, begins to advance –
friends, soldiers ashamed follow] (15) [finally they reach human habitation].
(Alexander dismounting brings to mind Xenophon in the Anabasis)
5.6. (17) Vastatis
inde agris Persidis vicisque complurius redactis in potestatem, ventum est in
Mardorum gentem [… (18) … (19), description of Mardi and their women] (19) …
Itaque tricesimo die postquam a Persepoli profectus erat, eodem redit. (20)
Dona deinde amicis ceterisque pro cuiusque merito dedit. Propemodum omnia quae
in ea urbe ceperat distributa.
5.7. (1) Ceterum
ingentia animi bona, illam indolem qua omnes reges antecessit, illam in
subeundis periculis constantiam, in rebus moliendis efficiendisque velocitatem,
in deditos fidem, in captivos clementiam, in voluptatibus permissis quoque et
usitatis temperantiam haud tolerabili vini cupiditate foedavit. (2) Hoste et
aemulo regni reparante cum maxime bellum, nuper subactis quos vicerat novumque
imperium aspernantibus, de die inibat convivia quibus feminae intererant, non
quidem quas violari nefas esset, quippe pelices licentius quam decebat cum
armato vivere assuetae. (3) Ex his una, Thais, et ipsa temulenta maximam apud
omnes Graecos initurum gratiam affirmat, si regiam Persarum iussisset incendi;
expectare hoc eos quorum urbes barbari delessent. (4) Ebrio scorto de tanta re
ferente sententiam, unus, alter, et ipsi mero onerati, assentiuntur. Rex quoque
avidior vini [=fuit A] quam
patientior : <<Quin igitur ulciscimur Graeciam et urbi faces
subdimus?>> (5) Omnes incaluerant mero; itaque surgunt temulenti ad incen
dendam urbem cui armati pepercerant. Primus rex ignem regiae iniecit, tum
convivae et ministri [=regiae-ministri, V omits] pelicesque. Multa cedro aedificata erat regia, quae celeriter
igne concepto late fudit incendium. (6) Quod ubi exercitus, qui haud procul
urbe tendebat, conspexit, fortuitum ratus ad opem ferendam concurrit. (7) Sed
ut ad vestibulum regiae ventum est, vident regem ipsum adhuc aggerentem faces.
Omissa igitur quam portaverant aqua ipsi [=igni A] aridam materiem in incendium iacere
coeperunt. (8) Hunc exitum habuit regia totius Orientis, unde tot gentes antea
iura petebant, patria tot regum, unicus quondam Graeciae terror, molita mille
navium classem et exercitus, quibus Europa inundata est, contabulato mari
molibus perfossisque montibus, in quorum specus fretum immissum est. (9) Ac ne
tam longa quidem aetate quae excidium eius secuta est, resurrexit. Alias urbes
vastavere [=habuere A,
abuere L] Macedonum reges,
quas [=V omits without
space] nunc habent Parthi; huius vestigium non inveniretur, nisi Araxes amnis
ostenderet. Haud procul moenibus fluxerat; inde urbem fuisse xx stadiis
distantem credunt magis quam sciunt accolae. (10) Pudebat Macedones tam
praeclaram urbem a comissabundo [=comesabundo CP corr., comisabundo P m. pr.] rege deletam esse; itaque res in serium
versa est, et imperaverunt sibi, ut crederent illo potissimum modo fuisse
delendam. (11) Ipsum, ut primum gravato [=gravatam A] ebrietate mentem quies reddidit, paenituisse
constat et dixisse, maiores poenas Graecis Persas daturos fuisse, si ipsum in
solio regiaque Xerxis conspicere coacti essent. (12) Postero die Lycio,
itineris quo Persidem intraverat duci, xxx talenta dono dedit. Hinc in regionem
Mediae transiit; ubi supplementum novorum e Cilicia militum occurrit. Peditum
erant v milia, equites m; utrisque Platon Atheniensis praeerat. His copiis
auctus, Dareum persequi statuit.
5.8. (1) Ille
[=Darius] iam Ecbatana pervenerat. Caput Mediae urbs haec; nunc tenent Parthi,
eaque aestiva agentibus sedes est. Adire deinde Bactra decreverat, sed veritus
ne celeritate Alexandri occuparetur, consilium iterque mutavit. (2) Aberat ab
eo Alexander stadia MD, sed iam nullum intervallum adversus velocitatem eius
satis longum videbatur; itaque proelio magis quam fugae se praeparabat. (3) XXX
milia peditum sequebantur, in quibus Graecorum erant IIII milia fide vetere
[=fideliter A] erga regem
ad ultimum invicta. (4) Funditorum quoque et sagittariorum manus IIII milia
expleverat; …
5.8. (6)-(17), Darius’
speech [(6) Consilio deinde advocato : << Si cum ignavis>>, inquit,
<<et … (7-11) (12) Nisi forte satius est expectare victoris arbitrium et
Mazaei et Mithrenis exemplo precarium accipere regnum nationis unius, ut iam
malit ille gloriae suae quam irae obsequi. (13) Nec di siverint ut hoc decus
mei capitis aut demere … (14) (Vobis) si hic animus, si haec lex, nulli non
parta libertas est. Nemo e vobis fastidium Macedonum, nemo vultum superbum
ferre cogetur; sua cuique dextera aut ultionem tot malorum pariet aut finem.
(15) … (16) Per ego vos decora maiorum, qui totius Orientis regna cum
memorabili laude tenuerunt, per illos viros, quibus stipendium Macedonia
quondam tulit, per tot navium classes in Graeciam missas, per tot tropaea regum
oro et obtestor ut nobilitate vestra gentisque dignos spiritus capiatis, (17)
ut eadem constantia animorum qua praeterita tolerastis experiamini quidquid
deinde Fors tulerit; me certe in perpetuum aut victoria egregia nobilitabit aut
ruina [=pugna A]>>.
5.9.1. Haec dicente Dareo, …, cum Artabazus, vetustissimus amicorum, quem
hospitem fuisse Philippi supra [=saepe A] diximus : … [see 6.5.2]
(5.9.4 <<Ego
tamen, non ut damnum quidem facias suadeo, sed ut te ac regnum tuum salubri
ratione conserves. Dis adversis bellum inimus, et pertinax Fortuna Persas
urgere non desinit; novis initiis et ominibus opus est. Auspicium et imperium
interim alii trade, qui tam diu rex appelletur donec Asia decedat hostis,
victor deinde regnum tibi reddat>>.) [Artabazus to Dareus]
5.9. (14) Ergo in
casris, quae nullius regebantur imperio, varii animorum motus erant, nec in
commune ut ante consulebatur. (15) Dux Graecorum militum, Patron, arma capere
suos iubet paratosque esse ad exsequendum imperium. (16) Persae secesserant;
Bessus cum Bactrianis erat temptabatque Persas abducere, …
(5.10. (4) Itaque non
illum [=Dareum] modo, sed etiam Alexandrum spernebant [=Bessus, Nabarzanes] …
(5) … regem comprehendere mittique nuntium ad Alexandrum, qui indicaret vivum
asservari eum; si, id quod timebant, proditionem aspernatus esset, occisuri
Dareum et Bactra cum suarum gentium manu petituri.) [Bessus’, Nabarzanes’ plot
against Darius]
5.10. (7) Ceterum
propalam comprehendi Dareus non poterat, tot Persarum milibus laturis opem
regi; Graecorum quoque fides timebatur. (8) Itaque, quod vi non poterant,
fraude assequi temptant; …
5.10. (15) … Ille
[=Dareus] quidem securus periculi quod instabat, Alexandri manus quas solas
timebat effugere properabat.
5.11. (1) Patron
autem, Graecorum dux, praecipit suis ut arma, quae in sarcinis antea ferebantur,
induerent ad omne imperium suum parati et intenti. (2) Ipse currum regis
sequebatur, occasioni imminens alloquendi eum; quippe Bessi facinus
praesenserat. Sed Bessus id ipsum metuens, custos verius quam comes, a curru
non recedebat. (3) Diu ergo Patron cunctatus ac saepius sermone revocatus,
inter fidem timoremque haesitans, regem intuebatur. (4) Qui ut tandem advertit
oculos, Bubacen spadonem inter proximos currum sequentem percontari iubet
numquid ipsi velit dicere. Patron se vero, sed remotis arbitris loqui velle cum
eo respondit iussusque propius accedere sine interprete (5)—nam haud rudis
Graecae linguae Dareus erat--: <<Rex>>, inquit, <<ex L
milibus Graecorum supersumus pauci, omnis [=omnes A] fortunae tuae comites et in hoc tuo statu
eidem qui florente te fuimus quascumque terras elegeris pro patria et
domesticis rebus petituri. Secundae adversaeque res tuae copulavere nos tecum.
(6) Per hanc fidem invictam oro et obtestor, in nostris castris tibi
tabernaculum statue; nos corporis tui custodes esse patiaris. Omisimus
Graeciam, nulla Bactra sunt nobis, spes omnis in te; utinam etiam [=et in A] ceteris esset. Plura dici non attinet.
Custodiam corporis tui externus et alienigena non deposcerem, si crederem alium
posse praestare>>. (7) Bessus quamquam erat Graeci sermonis ignarus,
tamen stimulante conscientia indicium profecto Patronem detulisse credebat; et
interpretes celato [=interpretis relato A] sermone Graeci, exempta dubitatio est. (8) Dareus autem, quantum ex voltu
concipi poterat haud sane territus, percontari Patrona causam consilii quod
afferret coepit. Ille non ultra differendum ratus : <<Bessus>>,
inquit, <<et Nabarzanes insidiantur tibi, in ultimo discrimine es [=et A] fortunae tuae et vitae, hic dies aut
parricidis aut tibi futurus ultimus>>. (9) Et Patron quidem egregiam
conservati regis gloriam tulerat. (10) Eludant fidem licet [=uidelicet A] quibus forte temere humana negotia volvi
agique persuasum est nexuve [=nexuque A] causarum latentium et multo ante destinatarum suum quemque ordinem
immutabili lege percurrere; (11) Dareus certe respondit, quamquam sibi
Graecorum militum fides nota est, numquam tamen a popularibus suis recessurum.
Difficilius sibi esse damnare quam decipi. Quidquid Fors tulisset, inter suos
perpeti malle quam transfugam fieri. Sero se perire, si salvum sese [=?]
milites sui nollent. (12) Patron desperata regis salute, ad eos quibus praeerat
rediit, omnia pro fide experiri paratus.
5.12. (1) At Bessus
occidendi protinus regis impetum ceperat; sed veritus ne gratiam Alexandri,
nisi vivum eum tradidisset, inire non posset, dilato in proximam noctem
sceleris consilio, agere gratias incipit, quod perfidi hominis insidias, iam
Alexandri opes spectantis, prudenter cauteque vitasset; (2) donum eum hosti
laturum fuisse regis caput. Nec mirari hominem mercede conductum omnia habere
venalia; sine pignore, sine lare, terrarum orbis exsulem, ancipitem hostem ad
nutum licentium circumferri. (3) Purganti [=arguenti A] deinde se deosque patrios testes fidei suae
invocanti Dareus vultu assentiebatur, haud dubius quin vera deferrentur a
Graecis; sed eo rerum ventum erat, ut tam periculosum esset non credere suis
quam decipi. (4) XXX milia erant quorum inclinata in scelus levitas timebatur,
IIII milia Patron habebat; quibus si credidisset salutem suam, damnata
popularium fide, parricidio excusationem videbat offerri. (5) Itaque
praeoptabat immerito quam iure violari. Besso tamen insidiarum consilium
purganti respondit Alexandri sibi non minus iustitiam quam virtutem esse
perspectam. Falli eos qui proditionis ab eo praemium expectent; violatae fidei
neminem acriorem fore vindicem ultoremque. (6) Iamque nox appetebat, cum
Persae, more solito armis positis, ad necessaria ex proximo vico ferenda
discurrunt. At Bactriani, ut imperatum a Besso erat, armati stabant. (7) Inter
haec Dareus Artabazum acciri iubet, expositisque quae Patron detulerat, haud
dubitare Artabazus quin transeundum esset in castra Graecorum; Persas quoque
periculo vulgato secuturos. (8) Destinatus sorti suae et iam nullius salubris
consilii patiens, unicam in illa fortuna opem, Artabazum, ultimum illud [=illum
A] visurus, amplectitur
perfususque mutuis lacrimis inhaerentem sibi avelli iubet; …
5.12. (17) Pecunia
regis [=Darei] et supellex quasi belli iure diripitur, onustique praeda per
scelus ultimum parta fugam intendunt. (18) Artabazus, cum eis qui imperio
parebant, Graecisque militibus, Parthienen petebat omnia tutiora parricidarum
comitatu [=contuitu P,
contuitum C] ratus. (19)
Persae promissis Bessi onerati, …
5.13. (1) Alexander
audito Dareum movisse ab Ecbatanis, omisso itinere, quod petebat, in Mediam,
fugientem insequi pergit strenue. (2) Tabas--… (3) Certiora deinde cognoscit ex
Bagistane Babylonio, qui nondum [=equidem A] vinctum regem, sed in periculo esse aut
mortis aut vinculorum affirmabat. (4) Rex, ducibus convocatis :
<<Maximum>>, inquit, <<opus, sed labor brevissimus superest.
Dareus haud procul, destitutus a suis aut oppressus; in illo corpore posita est
nostra victoria, et tanta res celeritatis est praemium>>. (5) Omnes
pariter conclamant paratos ipsos sequi; nec labori nec periculo parceret.
Igitur raptim agmen cursus magis quam itineris modo ducit, ne nocturna quidem
quiete diurnum laborem relaxante. (6) Itaque D stadia processit, perventumque
erat in vicum in quo Dareum Bessus comprehenderat. (6) Ibi Melon, Darei
interpres, excipitur; corpore aeger non potuerat agmen assequi et deprehensus
celeritate regis transfugam se esse simulabat. Ex hoc acta cognoscit. (8) Sed
fatigatis necessaria quies erat; itaque delectis equitum VI milibus CCC, quos
dimachas [=dimichas A]
appellabant, adiungit. Dorso hi graviora arma portabant, ceterum equis
vehebantur; cum res locusque posceret, pedestris acies erant [=erat A].
5.13. (9) Haec agentem
Alexandrum-Orsines/Mithracenes arrive/report Persians 500 stadia away. (10)
Gratus regi adventus transfugarum fuit. As evening begins Alexander sets out
with lightly-armed horsemen, with the two transfugae leading-phalanx to
folow-marches in an orderly manner. (11) Brochubelus meets Alexander-Bessus 200
stadia away-Dareum adhuc vivere. (13) Alexander advances at high speed. (13)
Alexander catches up with the barbari. (14) Sed nomen Alexandri et fama,
maximum in bello utique momentum, pavidos in fugam avertit [=barbaros]. (15)
Bessus vero et ceteri facinoris eius participes, vehiculum Darei assecuti,
coeperunt hortari eum conscenderet equum et se hosti fuga eriperet. (16) Ille
deos ultores adesse testatur et Alexandri fidem implorans negat se parricidas velle
comitari. Tum vero ira quoque accensi, tela coiciunt in regem multisque
confossum vulneribus relinquunt. (17) Iumenta quoque, ne longius prosequi
possent, convulnerant duobus servis, qui regem comitabantur, occisis. (18)
Nabarzanes/Bessus/barbari turn to different directions. (19) Alexander hostium
trepidatione comperta Nicanorem cum equitum parte ad inhibendam fugam emittit,
ipse cum ceteris sequitur. (20) No trace of Dareus. (21) Fugitives falling into
the hands of those following Alexander. (22) Prisoners taken outnumbering
captors. (23) Interim iumenta quae Dareum vehebant, nullo regente, decesserant
militari via et errore delata per quattuor stadia in quadam valle constiterant,
aestu simulque vulneribus fatigata. (24) Haud procul erat fons; ad quem,
monstratum a peritis, Polystratus Macedo siti maceratus accessit ac, dum galea
haustam aquam sorbet, tela iumentorum deficientium corporibus infixa conspexit.
(25) Miratusque, confossa potius quam abacta esse, semivivi ho[minis gemitum
percipit. …] (text lost in
brackets) NOTE: semiviv ho [=semivivi ho I, semiuiuiho P,
semiuiui C]
6.1. (1, mostly
lost)-(6) the Lacedaemonii fight/Agis’ heroic stand (7) Non aliud discrimen
vehementius fuisse memoriae proditum est. Duarum nobilissimarum bello gentium
exercitus pari Marte pugnabant; (8) Lacedaemonii vetera, Macedones praesentia
decora intruebantur, illi pro libertate, hi pro dominatione pugnabant,
Lacedaemoniis dux, Macedonibus locus deerat. (9) ... (10) ... (11) Tandem
Laconum acies languescere, lubrica arma sudore vix sustinens, pedem deinde
referre coepit. (12) Ut urgente hoste apertius fugere [=fugeret A], insequebatur dissipatos [=dissipatus A] victor et emensus cursu omne spatium, quod
acies Laconum obtinuerat, ipsum Agin persequebatur. (13-15, heroic death of Agis). (16) Cecidere
[=excidere A]
Lacedaemoniorum v milia et ccc, ex Macedonibus haud amplius m; ceterum vix
quisquam nisi saucius revertit in castra. Haec victoria non Spartam modo
sociosque eius, sed etiam omnis qui fortunam belli expectaverant [=bellam
spectauerant A] fregit.
(17) Nec fallebat Antipatrum dissentire ab animis gratulantium vultus; sed
bellum finire cupienti opus erat decipi, et, quamquam fortuna rerum placebat,
invidiam tamen, quia maiores res [=maiores P m. pr.] erant quam quas praefecti modus caperet,
metuebat. (18) Quippe Alexander hostes vinci voluerat. Antipatrum vicisse ne
tacitus quidem indignabatur, suae demptum gloriae existimans quidquid cessisset
alienae. (19) Itaque Antipater, qui probe nosset spiritus eius, non est ausus
ipse agere arbitria victoriae, sed concilium Graecorum quid fieri placeret
consuluit. (20) A quo Lacedaemonii nihil aliud quam ut oratores mittere ad
regem liceret, Tegeatae [=geatae A, etc.] veniam defectionis praeter auctores impetraverunt, Megalopolitanis,
quorum urbs obsessa erat a defectionis sociis [=eius A], Achaei et Elei [=achas eteli A] centum xx talenta dare iussi sunt. (21) Hic
fuit exitus belli, quod repente ortum, prius tamen finitum est quam Dareum
Alexander apud Arbela superaret.
6.2. (1) Sed ut primum
instantibus curis laxatus est animus militarium rerum quam quietis otiique
patientior, excepere eum voluptates, et quem arma Persarum non fregerant vitia
vicerunt : (2) tempestiva [=tempestatiua P m. pr., intempestiva C] convivia et perpotandi pervigilandique insana
dulcedo, ludique et greges pelicum. Omnia in externum lapsa morem. Quem ille
[=quemque A] aemulatus,
quasi potiorem suo, ita popularium animos oculosque pariter offendit, ut a
plerisque amicorum pro hoste haberetur. (3) Tenaces quippe disciplinae suae,
solitosque parco ac parabili victu ad implenda naturae desideria defungi, in
peregrina et devictarum gentium mala impulerat. (4) Hinc saepius comparatae in
caput eius insidiae, secessio militum, et liberior inter mutuas querellas
dolor, ipsius deinde nunc ira, nunc suspiciones, quas excitabat inconsultus
pavor, ceteraque his similia, quae deinde dicentur. (5) Igitur cum tempestivis
conviviis dies pariter noctesque consumeret, satietatem epularum ludis
interpellabat, non contentus artificum quos e Graecia exciverat turba [=turbae A]; quippe captivae iubebantur suo ritu canere
inconditum et abhorrens peregrinis auribus carmen. (gl°ntisma y°lei ≤ lebentiã)
6.2. (6-8) Ochus’
daughter and Hystaspis’ wife – how treated by Alexander [(8) Adhuc in animo
regis tenues reliquiae pristini moris haerebant; itaque fortunam regia stirpe
genitae et …] (9) separation of prisoners-high birth from common (10) xxvi
milia talentum proxima praeda-duodecim milia in congiarium militum absumpta
[=adsumpta A] sunt, par
huic pecuniae summa custodum fraude subtracta est (11)
Oxydates/Media-fratremque Darei recepit in cohortem amicorum, … (12) Hinc in
Parthienen perventum est, …
6.2 (15) Urbs erat ea
tempestate clara Hecatompylos [=haecathouphilos A], condita a Graecis; ibi stativa rex habuit
commeatibus undique advectis. (below)
6.2. (15) … (above)
rumor spreads that Alexander decided to return to Macedonia (16) troops run to
their tents to get ready (17) Fecerant fidem rumori temere vulgato Graeci milites
redire iussi domos; quorum equitibus singulis denarium sena milia (cum data
essent, peditibus singula milia), ipsis quoque finem militiae adesse credebant.
(18)-(19) Alexander summons the commanders (praefectos copiarum) and complains
that he was being cut short of his glory (20)-(21) commanders eager to
excell/prepare soldiers for Alexander’s speech (contionem-orationem) [cf.
Homer, Iliad, 2.1-380,
Agamemnon/dream/assembly/Odysseus/gentlemen-commoners].
6.3. [Alexander
addresses troops] (1) <<Magnitudinem rerum quas gessimus, milites,
intuentibus vobis minime mirum est et desiderium quietis et satietatem gloriae
occurrere. (2) Ut omittam Illyrios, Triballos, Boeotiam [=boetiam A], Thraciam, Spartam, Achaeos, Peloponnesum,
quorum alia ductu meo, (3) alia imperio auspicioque perdomui, ecce orsi [=orsum
A] bellum ab Hellesponto
Ionas, Aeolidem servitio barbariae impotentis exemimus, Cariam, Lydiam, …,
Persidem, Medos, Parthienen habemus in potestate. (4) … (5) … (6) Sed in novo
et, …, precario imperio, adhuc iugum eius rigida cervice subeuntibus barbaris,
tempore, milites, opus est, dum mitioribus ingeniis imbuuntur et efferatos
melior consuetudo permulcet. (7) … (8) …, non sacris, (non) moribus, non
commercio linguae nobiscum cohaerentes … (9) … (10) illi enim eiusdem nationis
sunt, nos alienigenae et externi. … (11)-(13) … (14) Hunc [=Bessum] vos regnare
patiemini? Quem equidem cruci affixum videre festino, omnibus regibus
gentibusque et fidei quam violavit meritas poenas solventem. (15) At, hercules
[=hercule C], si mox eundem
Graecorum urbes aut Hellespontum vastare nuntiatum erit vobis, quo dolore
afficiemini Bessum praemia vestrae occupavisse victoriae! Tunc ad repetendas
res festinabitis, tunc arma capietis. Quanto autem praestat territum adhuc et
vix mentis suae compotem opprimere! (16) four day trip/obstacles overcome. Non
mare illud, quod exaestuans iter fluctibus occupat, euntes nos moratur, … In
ipso limine victoriae stamus. (17) …, Dareum quoque hostem, finito post mortem
illius odio, parricidae caede [=parricidas A] esse vos ultos, neminem impium effugisse
vestras manus. (18) Hoc perpetrato, quanto creditis Persas obsequentiores fore,
cum intellexerint vos pia bella suscipere et Bessi sceleri, non nomini suo
irasci?>> 4.1. Summa militum alacritate iubentium [=subeuntium A, subeuncium V] quocumque vellet ducere, oratio excepta est.
(2) Nec rex moratur [=moratus A] impetum, tertioque per Parthienen die ad fines Hyrcaniae penetrat, …
6.4. (2) … (3) …,
castra in valle qua Hyrcaniam adeunt communit. …
6.4. Rhidagnus river
(6) … Tandem in alterum amnem cadit; Rhidagno nomen est. (7) Incolae
affirmabant, quaecumque [=quicumque A] demissa [=dimissa P]
essent in cavernam quae propior est fonti rursus ubi aliud os amnis aperitur
existere; itaque Alexander boves [=duos A], qua subeunt aquae terram, praecipitari iubet, quorum corpora, ubi
rursus erumpit, expulsa videre qui missi erant ut exciperent.
6.4. (8) … (9)
Agitasse Dareum custodiam corporis sui contra ius fasque peregrino militi
tradere, damnata popularium fide, …
6.4.12. Si venire se
iuberet [=Alexander], sine metu esse venturum [=Nabarzanen]. Non timere ne
fidem datam tantus rex violaret; deos a deo falli non solere. (13) … (14) Nec
dubitavit Alexander fidem, quo Persae modo accipiebant, dare, inviolatum, si
venisset, fore.
6.4.14-15, Alexander’s
marching formation (16) … (17) …
et Amazonum campi; …
6.4. (23) … Hic ei
Craterus et Erigyius[=eriguus A] occurrunt. (24) Praefectum Tapurorum gentis, Phradatem, adduxerant;
hic quoque in fidem receptus, multis exemplo fuit experiendi clementiam regis.
(25) Satrapen deinde Hyrcaniae dedit Amminaspin [=manapin P m. pr., manapi C]; exul hic regnante Ocho ad Philippum
pervenerat. Tapurorum [=Taurorum A] quoque gentem Phradati reddidit.
6.5. (1) Iamque ultima
Hyrcaniae intraverat, cum Artabazus, quem Dareo fidissimum fuisse supra diximus
[5.9.1], cum propinquis Darei ac suis liberis modicaque Graecorum militum manu
occurrit. (2) Dextram venienti obtulit rex; quippe et hospes Philippi fuerat,
cum Ocho regnante exsularet, et hospitii pignora in regem suum ad ultimum fides
conservata vincebat. (3) … (4)… (5) Rex pedibus iter plerumque faciebat; tunc
admoveri sibi et Artabazo equos iussit, ne ipso ingrediente pedibus senex equo
vehi erubesceret.
6.5. (6) Ut deinde castra
sunt posita, Graecos quos Artabazus adduxerat convocari iubet; at illi, nisi
fides Lacedaemoniis quoque et Sinopensibus [=est inopensibus A] daretur, respondent se quid [=si quid A] agendum ipsis foret deliberaturos. (7) Legati
erant Lacedaemoniorum missi ad Dareum; quo victo, applicuerant se Graecis
mercede apud Persas militantibus. (8) Rex, omissis sponsionum fedeique
pignoribus, venire eos iussit, fortunam quam ipse dedisset habituros. Diu
cunctantes plerisque consilia variantibus tandem venturos se pollicentur. (9)
At Democrates Atheniensis, qui maxime Macedonum opibus semper obstiterat,
desperata venia, gladio se transfigit. Ceteri, sicut constituerant, dicioni
Alexandri ipsos se permittunt. (10) M et D milites erant, praeter hos legati ad
Dareum missi XC. In supplementum distributus miles, ceteri remissi domum
praeter Lacedaemonios, quos tradi in custodiam iussit. (11) Mardorum erat gens
confinis Hyrcaniae, cultu vitae aspera et latrociniis assueta; haec sola nec
legatos miserat nec videbatur imperata factura. Itaque rex indignatus, si una
gens posset efficere ne invictus esset, impedimentis cum praesidio relictis,
valida [=inuicta A] manu
comitante procedit.
6.5. (18) Sed ignotis
locis plerique oberrabant, exceptique sunt quidam, inter quos equus
regis—Bucephalam vocabant--, quem Alexander non eodem quo ceteras pecudes animo
aestimabat. Namque ille nec in dorso insidere suo patiebatur alium, et regem,
cum vellet escendere, sponte genua submittens excipiebat credebaturque sentire
quem veheret. (19) Maiore ego quam decebat ira simul ac dolore stimulatus,
equum vestigari iubet et per interpretem pronuntiari, ni reddidissent, neminem
esse victurum. Hac denuntiatione territi, cum ceteris donis equum adducunt.
(20) Sed ne sic quidem mitigatus, caedi silvas iubet, aggestaque humo e
montibus, planitiem ramis impeditam exaggerari.
6.5. (22) Inde quinto
die in stativa revertitur [=Alexander]. Artabazum deinde, geminato honore quem
Dareus habuerat ei, remittit domum. Iam ad urbem Hyrcaniae in qua regia Darei
fuit ventum erat; ibi Nabarzanes accepta fide occurrit, dona ingentia ferens.
(23) Inter quae Bagoas erat, specie singulari spado atque in ipso flore
pueritiae, cui et Dareus assuerat [=fuerat P, adsuetus fuerat C] et mox Alexander assuevit; eiusque maxime
precibus motus Nabarzani ignovit.
6.5. (24) Erat, ut
supra dictum est [6.4.17], Hyrcaniae finitima gens Amazonum, circa Thermodonta
amnem Themiscyrae incolentium campos. (25) Reginam habebant Thalestrin, [per‹ ÉAmazÒnvn] – (28) (29) Interrito vultu regem Thalestris
intuebatur, habitum eius haudquaquam rerum famae parem oculis perlustrans;
quippe omnibus barbaris in corporum maiestate veneratio est, magnorumque operum
non alios capaces putant, quam quos eximia specie donare natura dignata est.
(30) Ceterum interrogata num aliquid petere vellet, haud dubitavit fateri ad
communicandos cum rege liberos se venisse, dignam ex qua ipse regni generaret
heredes; feminini sexus se retenturam, marem reddituram patri. (31) Alexander
an cum ipso militare vellet interrogat; at illa causata sine custode regnum
reliquisse, petere perseverabat ne se irritam spei abire pateretur. (32) Acrior
ad venerem feminae cupido quam regis, ut paucos dies subsisteret perpulit. XIII
dies in obsequium desiderii eius absumpti sunt. Tum illa regnum suum, rex
Parthienen petiverunt.
6.6. (1) Hic vero
palam cupiditates suas solvit continentiamque et moderationem, in altissima
quaque fortuna eminentia bona, in superbiam ac lasciviam vertit. (2) Patrios
mores disciplinamque Macedonum regum salubriter temperatam et civilem habitum
velut leviora magnitudine sua ducens, Persicae regiae par deorum potentiae
fastigium aemulabatur; (3) iacere humi venerabundos [=uenerabundus A] ipsum paulatimque servilibus ministeriis tot
victores gentium imbuere et captivis pares facere expetebat [=expectabat A]. (4) Itaque purpureum diadema distinctum
albo, quale Dareus habuerat, capiti circumdedit vestemque Persicam sumpsit, ne
omen quidem veritus, quod a victoris insignibus in devicti transiret habitum.
(5) Et ille se quidem spolia Persarum gestare dicebat, sed cum illis quoque
mores induerat, superbiamque habitus animi insolentia sequebatur. (6) Litteras
quoque, quas in Europam mitteret, veteris anuli gemma obsignabat, eis, quas in
Asiam scriberet, Darei anulus imprimebatur, ut appareret unum animum duorum non
capere fortunam. (7) Amicos vero et equites unaque [=hii namque C, hi*namque P] principes militum, aspernantes quidem, sed
recusare non ausos, Persicis ornaverat [=onerauerat A] vestibus. (8) Pelices CCC et LXV [=CCCC et LX
A], totidem quot Darei
fuerant, regiam implebant, quas spadonum greges, et ipsi muliebria pati
assueti, sequebantur. (9) Haec luxu et peregrinis infecta moribus veteres
Philippi milites, rudis natio ad voluptates, palam aversabantur, totisque
castris unus omnium sensus ac sermo erat, plus amissum victoria quam bello esse
quaesitum; (10) cum maxime vinci ipsos deditos [=dedique A] alienis moribus et externis. Quo tandem ore
[=quo tante more A] domos
quasi in captivo habitu reversuros? Pudere iam sui regem; victis quam
victoribus similiorem, ex Macedoniae imperatore Darei satrapen factum. (11)
Ille, non ignarus et principes amicorum et exercitum graviter offendi, gratiam
liberalitate donisque reparare temptabat. Sed, opinor, liberis pretium
servitutis ingratum est. (12) Igitur, ne in seditionem res verteretur, otium
interpellandum erat bello, cuius materia opportune alebatur. (13) Namque
Bessus, veste regia sumpta, Artaxerxen appellari se iusserat Scythasque et
ceteros Tanais accolas contrahebat. Haec Satibarzanes nuntiabat; quem receptum
in fidem regioni quam antea obtinuerat praefecit. [MÆpvw ≤ Yãlhstriw
toÎrrije tå mãgia kiÉ aÈtØ ≤ éllagØ toË ÉAlejãndrou;]
6.6. (14) Et cum grave
spoliis apparatusque luxuriae agmen vix moveretur, suas primum, deinde totius
exercitus sarcinas, exceptis admodum necessariis, conferri [=referre A] iussit in medium. (15) Planities spatiosa
erat, in quam [=qua A]
vehicula onusta perduxerant. Expectantibus cunctis quid deinde esset
imperaturus, iumenta iussit abduci, suisque primum sarcinis face subdita,
ceteras incendi [=incendi praecepit A]. (16) Flagrabant exurentibus dominis, quae ut intacta ex urbibus
hostium raperent, saepe flammas restinxerant, nullo sanguinis pretium audente
deflere, cum regias opes idem ignis exureret. (17) Brevi deinde ratio mitigavit
dolorem, habilesque militiae et ad omnia parati laetabantur sarcinarum potius
quam disciplinae fecisse iacturam. (18) Igitur Bactrianam regionem petebant.
Sed Nicanor, Parmenionis filius, subita morte correptus, magno desiderio sui
affecerat cunctos. (19) Rex, ante omnis maestus, cupiebat quidem subsistere
funeri adfuturus, sed penuria commeatuum festinare cogebat; itaque Philotas cum
duobus milibus et DC relictus, ut iusta fratri persolveret, ipse contendit ad
Bessum.
(6.6.22-33. Rupes=P°tra)
6.6. (33) Hinc
[=rupes] ad Craterum, qui Artacana obsidebat, redit. … (34) … (35) Ab hac urbe
digresso supplementum novorum militum occurrit; Zoilus [=Zolus A] D equites ex Graecia adduxerat, III milia ex
Illyrico Antipater miserat, Thessali equites C et XXX cum Philippo erant, ex
Lydia II milia et sescenti, peregrinus miles, advenerant, CCC equites gentis
eiusdem sequebantur. (36) Hac manu adiecta (adit) Drangas; bellicosa natio est.
… [cf. Arrian, 3.25.4]
6.7.1-11.40 – Philotas
affair – in PDF in this web site = AncW 30.2 (1999) 117-128: Alexander’s Patrius Sermo in the Philotas Affair. [8.1. Advocato tum
[=tamen A] consilio
amicorum, cui tamen Philotas adhibitus non est, …; 8.2. Erat Craterus regi
carus in paucis, …; 8. (11) …, (commotum esse) Parmenionis filium, praefecrum
equitatus, omnium arcanum regis arbitrum! …; 8.15. Omnes igitur quaestionem de
eo, ut participes sceleris indicare cogeretur, habendam esse decernunt. Rex
admonitos uti consilium silentio premerent dimittit. …; 8.16.
Philotas-banquet-Alexander [as if nothing was happening]; 8.17.
Hephaestio-Craterus-Coenus-Erigyius-Perdiccas-Leonnatus [Alexander’s tent];
8.22. Philotas arrested; 8.25. De capitalibus rebus vetusto Macedonum modo
inquirebat (rex, iudicabat) exercitus—in pace erat vulgi--, et nihil potestas
regum valebat, nisi prius valuisset auctoritas; 9.1-24. Contio-Alexander’s
speech [(12) <<Orbitas quoque mea, quod sine liberis sum, spernitur. Sed
errat Philotas. In vobis liberos, parentes, consanguineos habeo; vobis salvis
orbus esse non possum>>. 18. Iovis Hammonis oraculo-in numerum deorum-sub
eo qui modum hominis excederet]; 9. (25) Tum Philotan, religatis post tergum
manibus, obsoleto amiculo velatum iussit induci; 9.25-29. Makedones touched by
Philotas’ plight-Parmenion-Hector-Nicanor-Amyntas’reaction; 9.30-33. Coenus
inveighs against Philotas-Philotas collapses; 9. (34) Iamque rex intuens eum:
<<Macedones>>, inquit, <<de te iudicaturi sunt; quaero, an
patrio sermone sis apud eos usurus>>. (35) Tum Philotas: <<Praeter
Macedonas>>, inquit, <<plerique adsunt, quos facilius quae dicam
percepturos arbitror, si eadem lingua fuero usus qua tu egisti, non ob aliud,
credo, quam ut oratio tua intellegi posset a pluribus>>. (36) Tum rex:
<<Ecquid videtis adeo etiam sermonis patrii Philotan taedere? Solus
quippe fastidit eum discere. Sed dicat sane utcumque ei cordi est, dum
memineritis aeque illum a nostro more quam sermone abhorrere>>. Atque ita
contione excessit; 10.1-37. Philotas- oratio-unus … e turba [(3) <<Abest
quidem optimus causae meae iudex; qui cur me ipse audire noluerint non,
mehercule, …>>. (23) <<Mihi quidem obicitur quod societatem patrii
sermonis asperner, quod Macedonum mores fastidiam. Sic ego imperio quod
dedignor, immineo! Iam pridem nativus ille sermo commercio aliarum gentium
exolevit; tam victoribus, quam victis peregrina lingua discenda est. (24.) Non,
mehercule, ista me magis laedunt, quam quod Amyntas, Perdiccae filius,
insidiatus est regi>>. (26) <<sub eo qui se Iovis filium crederet.
(27) Dignior mihi Alexander videbatur, qui Iovis stirpem tacitus agnosceret
quam qui praedicatione iactaret>>. (34) letter-Philippus medicus].
11.1-7. Bolon speaks against Philotas [(4) Ludibrio ei fuisse rusticos homines,
Phrygasque et Paphlagonas appellatos, qui non erubesceret, Macedo natus,
homines linguae suae per interpretem audire. (5) Nunc eum [=mecum L m. pr. P, necum BFL m. sec. V] Hammonem consuli velle; at [=uellet A] eundem Iovis arguisse mendacium Alexandrum
filium agnoscentis, scilicet veritum ne invidiosum esset quod dii
offerrent>>. (6) <<Cum insidiaretur capiti regis et amici, non
consuluisse eum Iovem; nunc ad oraculum mittere, dum pater eius sollicitet
quibus [=sollicitet qui P,
sollicitetur qui C] praesit
in Media, …>>. (7) <<Ipsos missuros ad oraculum, non qui Iovem
interrogent [=qui Iovem interrogent non C, qui Iovem interrogent P] quod ex rege cognoverint, sed qui gratias agant, qui vota pro
incolumitate regis optimi persolvant>>. (8-9) contio-concilium (10)
<<Et ceteris quidem placebat, Macedonum more obrui saxis, Hephaestio
[=ephestio A, euphestio B
m. pr.] autem et Craterus et
Coenus tormentis veritatem exprimendam esse dixerunt; et illi quoque qui aliud
suaserant in horum sententiam transeunt. (11) Consilio ergo dimisso, Hephaestio
cum Cratero et Coeno ad quaestionem de Philota habendam consurgunt>>.
(13-20, 21-40)
basãnisma [(15) <<…, dum
vestis exuitur, deos patrios, gentium iura nequiquam apud surdas aures
invocabat>>. (20) <<…, legem Macedonum veriti, qua cautum erat ut
propinqui eorum qui regi insidiati essent cum ipsis necarentur, …>>.
(22-27) Hegelochus-(23) <<Nam cum primum Iovis filium se salutari iussit
rex, id indigne ferens ille: “Hunc igitur regem agnoscimus,” inquit, “qui
Philippum dedignatur patrem? Actum est de nobis si ista perpeti possumus. (24)
Non homines solum sed etiam deos despicit qui postulat deus credi. Amisimus
Alexandrum, amisimus regem; …. (26) Quis proavum huius Alexandrum, quis deinde
Archelaum, quis Perdiccan occisos ultus est? Hic quidem interfectoribus patris
ignovit.” (2) Haec Hegelochus dixit super cenam; …>>. (38) <<Omnes
ergo a Nicomacho nominati, more patrio, dato signo saxis obruti sunt>>.
(40) <<Itaque …; et iam [=etiam neque C, etiam eq V in ras.] Philotas [=Phylotas BLV] amicorum misericordiam meruit (as
punctuated/interpreted by Post/Lockwood)].
7.1.1-5:
Philotas/Parmenion/army.
7.1.5-9: Lyncestes
Alexander, killed.
7.1. (10-11)
Amyntas-Simias-Polemon-Philotas. (12) Igitur queritur [=igitur A] olim sibi esse suspectos matris suae
litteris, quibus esset admonitus ut ab his salutem suam tueretur; ceterum se
invitum deteriora credentem nunc manifestis indiciis victum iussisse vinciri.
(13-(40) Amyntas-Simias-Antiphanes-Amyntas-his speech (19-40) [(19) <<…
(23) … (24) …; modo Indiam adire et Oceanum libet, modo coniugum et liberorum
patriaeque memoria occurrit. (25-35) … (36) <<At, hercule, mater de nobis
inimicis tuis scripsit. … (37) … Agnosces autem quae dicturus sum; quippe
meministi, cum me ad perducendos ex Macedonia milites mitteres, dixisse te,
multos integros iuvenes in domo tuae matris abscondi. (38) Praecepisti igitur
mihi ne quem praeter te intuerer, sed detrectantes militiam perducerem ad te.
Quod equidem feci et liberius quam expediebat [=expedibat A] mihi executus sum tuum imperium. Gorgiam et
Hecataeum et Gorgidan [=gorgatan AE], quorum bona opera uteris, inde perduxi. (39) Quid igitur iniquius est
quam me, qui, si tibi non paruissem, iure daturus fui poenas, nunc perire, quia
parui? Neque enim ulla alia matri tuae persequendi nos causa est, quam quod
utilitatem tuam muliebri praeposuimus gratiae. (40) VI milia Macedonum peditum
et DC equites adduxi; quorum pars secutura me non erat, si militiam
detrectantibus indulgere voluissem. Sequitur ergo, ut, quia illa propter hanc
causam irascitur nobis, tu mitiges matrem, qui irae eius nos obtulisti>>.
7.2. (1) Polemon in
bonds-Infesta contio vix inhiberi potuit quin protinus suo more saxa in eum
[=meum in eum E] iaceret.
…-Polemon speaks (2)-contio moved to tears, even Alexander affected
(3-6)-Polemon’s brother Amyntas speaks (6)-call for pardon (7)-Alexander
speaks, Amyntas/brothers pardoned (8-10)-Polydamas, Parmenion’s friend-sent by
Alexander against Parmenion-Cleander-death of Parmenion, decapitation-army’s
reaction (11-38) [Polydamas’ brothers hostages, (13) … <<… (14) …
Obsides, dum hoc peragis, erunt fratres tui. (15-16) …>> (Alexander
speaking)-letters, Philotas’ seal (signum anuli), (16)-Polydamas, (17) …,
deposita veste quam habebat Arabica induitur. (18) accompanied by two Arabs,
their wives/children hostages. (19) …, rursus Polydamas vestem macedonicam
sumit et in tabernaculum Cleandri—praetor hic regius erat--quarta vigilia
pervenit. (32) …, capite deciso truncum humare permisit [=Cleander]; ad regem
caput missum est. (33-34) Parmenion eulogized. (36-38) Alexander reads
soldiers’ letters, separating those who complained].
7.3. (1) His ita
compositis, Alexander, Arsame Drangarum satrape constituto, iter pronuntiari
iubet in Arimaspos [=armatos A], quos iam tunc mutato nomine Euergetas appellabant, … (2) Quintus dies
erat, ut in eam regionem pervenerat. Cognoscit Satibarzanem [=satibazanem A], qui ad Bessum defecerat, eum equitum manu
irrupisse rursus in Arios [=alios A]. Itaque (contra eum misit) Caranum (et) Erigyium cum Artabazo et
Andronico; eos [=et A] VI
milia Graecorum peditum, DC equites sequebantur. (3) Ipse LX diebus gentem
Euergetarum ordinavit, magna pecunia ob egregiam in Cyrum fidem donata.
7.3. (4) Relicto
deinde qui eis praeesset Amedine—scriba is Darei fuerat—Arachosios, quorum
regio ad Ponticum mare pertinet, subegit. Ibi exercitus qui sub Parmenione
fuerat occurrit. Sex milia Macedonum erant et CC nobiles et V milia Graecorum
cum equitibus DC, haud dubie robur omnium virium regis. (5) Arachosiis datus
Menon praetor, IIII milibus peditum et DC equitibus in praesidium relictis.
Ipse rex nationem ne finitimis quidem satis notam, quippe nullo commercio
colentem [=nolentem C,
uolantem P] mutuos usus,
cum exercitu intravit. (6-11) harshnes of country, climate. (12-18) army
suffering from cold, etc., recovery [(17) Rex agmen circumibat pedes, iacentes
quosdam erigens et alios, cum aegre sequerentur, adminiculo corporis sui
excipiens. Nunc ad prima signa, nunc in medio [=medio I, medium A], nunc in ultimo agmine itineris multiplicato labore aderat].
7.3. (21) … XVII
dierum spatio Caucasum superavit exercitus. (22) Rupes in eo X in circuitu
stadia complectitur, IIII in altitudinem excedit, in qua [=quo A] vinctum Promethea fuisse antiquitas tradidit.
(23) Condendae in radicibus montis urbi sedes electa est. VII milibus
subactarum nationum [=seniorum macedonum A] et praeterea militibus quorum opera uti desisset permissum in nova urbe
considere. Hanc quoque Alexandream incolae appellaverunt.
7.4. (1)-(21)
Bessus-Gobares. [(3) Praecipue Bessus ferox verbis, et parto per scelus regno
superbus ac vix potens mentis, dicere orditur : socordia Darei crevisse hostium
famam. (6) Venturos autem Chorasmios et Dahas [=deas A] Sacasque [=sagasque A] et Indos et ultra Tanain amnem colentes
Scythas; quorum neminem adeo humilem esse, ut humeri eius non possent Macedonis
militis verticem aequare. (14) Ille [in A] his audientium expectationem suspenderat [=sui spem dederat A]; tum consilium aperit utilius Besso quam
gratius. <<In vestibulo>>, inquit [=Gobares], <<regiae tuae
velocissimus consistit rex; ante ille agmen quam tu mensam istam movebis. (15)
… (18) …>>. (19) Bessus’ character-Gobares flees to Alexander. (20) VIII
milia Bactrianorum habebat armata Bessus. Quae quamdiu propter caeli
intemperiem Indiam potius Macedonas petituros crediderant, oboedienter imperata
fecerunt; postquam adventare Alexandrum compertum est, in suos quisque vicos dilapsi,
Bessum reliquerunt]. (22) Alexander crosses the Caucasus-lack of grain-sesame
oil (240 denarii/drachmai per amphora)-honey 390-wine 300-siri/siro‹ [(24) Siros vocabant barbari, quos ita
sollerter abscondunt, ut nisi qui defoderunt invenire non possint; in his
conditae fruges erant. In quarum penuria milites fluviatili pisce et herbis
sustinebantur. (25) Iamque haec ipsa alimenta defecerant, cum iumenta quibus
onera portabant caedere iussi sunt; horum carne, dum in Bactrianos perventum
(est), traxere vitam. (26-31) the land of the Bactriani.]
7.4. (32) Hic regi
stativa habenti nuntiatur ex Graecia Peloponnesiorum Laconumque defectio—nondum
enim victi erant, cum proficiscerentur tumultus eius principia nuntiaturi—et alius
praesens terror affertur, Scythas, qui ultra Tanaim amnem colunt, adventare
Besso ferentis opem. Eodem tempore, quae in gente Ariorum [=arionum A, alionum V] Caranus [cauranus P, caurarus C] et Erigyius gesserant perferuntur. (33)
Commissum erat proelium inter Macedonas Ariosque. … [33-40, Erigyius, gravis
quidem aetate, fights in single combat Satibarzanes, the challenger; the
latter’s decapitation by Erigyius (40: Ipse Bessum persequens copias movit; cui
Erigyius barbari caput, opimum [=barbaricae optimum P, barbarici optimum C] belli decus, praeferens occurrit)].
7.4.39. Rex his quidem
laetus, de Spartanis haudquaquam [=haud quamquam BFP, haut q. L, aut q. V] securus, magno tamen animo defectum eorum tulit, dicens non ante ausos
consilia nudare quam ipsum ad fines Indiae pervenisse cognossent.
7.5. (1)-(16), desert
of the Sogdiani-lack of water-thirst-Alexander refuses to drink-at last
water-Alexander at the river Oxus-waits for his troops. (17-18), no boats to
cross the river-skins stuffed with straw-crosses river. (19)-(26), after
Bessus-plot and binding of Bessus to be delivered to Alexander [(25) Ille
[=Bessus] deos sui sceleris ultores adesse confessus, adiecit non Dareo iniquos
fuisse quem sic ulciscerentur, sed Alexandro propitios, cuius [=insecutos A] victoriam semper etiam hostes adiuvissent].
7.5.27. Inter haec
rex, quibus matura erat missio electis nongentis fere, bina talenta equiti
dedit, pediti terna [=ter A]
denarium milia, monitosque ut liberos generarent, remisit domum. Ceteris gratiae
actae, quod ad reliqua belli navaturos operam pollicebantur.
7.5. (28) Dum Bessum
persequitur [=dum bessus perducitur P, tum Bessum perdicitur C], perventum erat in parvulum oppidum. Branchidae [brancidae A] eius incolae erant; Mileto quondam iussu Xerxis,
cum e Graecia rediret, transierant et in ea sede constiterant, quia templum
[=templa A] quod Didymeon
[=didimaon A] appellatur in
gratiam Xerxis violaverant. (29) Mores patrii nondum exoleverant, sed iam
bilingues erant, paulatim a domestico externo sermone degeneres. Magno igitur
gaudio regem excipiunt, urbem seque dedentes. Ille Milesios qui apud ipsum
militarent convocari iubet. (30) Vetus odium Milesii gerebant [=miles gerebant P, miles gerebat C] in Branchidarum gentem. Proditis ergo sive
iniuriae sive originis meminisse mallent, liberum de Branchidis permittit
arbitrium. (31) Variantibus deinde sententiis, se ipsum consideraturum quid
optimum factu esset ostendit. Postero die occurrentibus Branchidis [=brachiadas
A, barchiadas L] secum procedere iubet, cumque ad urbem ventum
esset, ipse cum expedita manu portam intrat; (32) phalanx moenia oppidi
circumire iussa et dato signo diripere urbem, proditorum receptaculum, ipsosque
ad unum caedere. (33) Illi inermes passim trucidantur, nec aut commercio linguae
aut supplicum [=supplicio cum A] velamentis precibusque inhiberi crudelitas potest. Tandem, ut
deicerent, fundamenta murorum ab imo moliuntur, ne quod urbis vestigium
extaret. (34) Nemora [=nec mora A] quoque et lucos sacros non caedunt modo, sed etiam extirpant, ut vasta
solitudo et sterilis humus, exustis [=excussis A] etiam radicibus, linqueretur. (35) Quae si in
ipsos proditionis auctores excogitata essent, iusta ultio esse, non crudelitas
videretur; nunc culpam maiorum posteri luere, qui ne viderant quidem Miletum,
adeo [=ideo A] et Xerxi non
potuerant prodere. NOTE. Cf.
Sophokles’ Theban plays, especially the Antigone, 853-856: probçsÉ §pÉ ¶sxaton yrãsouw / ÍchlÚn §w D€kaw
bãyron / pros°pesew, Œ t°knon, polÊ: / patr“on dÉ §kt€neiw tinÉ êylon (chorus to Antigone), for the culpam maiorum posteri luere [èmart€ew gon°vn paideÊousi
t°kna/<<parents’ sins fall
upon their children’s heads>>].
7.5. (36)-(43), Inde
processit ad Tanain amnem.-Spitamenes brings Bessus bound and naked-Bessus to
be turnt over to Oxathres, Darius’ brother [(40) … tradique Bessum ei, ut cruci
affixum, mutilatis auribus naribusque, sagittis configerent barbari …]. NOTE.
Cf. what Odysseus does to Melanthios, Odyssey, 22. 474-477.
7.6. (1)-(2) Macedones
captured by barbari. (3)-(9) Alexander wounded by arrow on the leg [(3) …
sagitta ictus est, quae in medio crure fixa reliquerat spiculum.]-had to be
carried on a stretcher-only impious against gods [(6) …; cum dis enim pugnare
sacrilegos tantum.]-rivalry between cavalry and infantry as to who was to carry
him-by turns.
7.6. (10)-(12)
Maracanda-Abii-Derdas to the Scythians of Europe.
7.6. (13) Condendae
urbi sedem super ripam Tanais elegerat, claustrum et iam perdomitorum et quot
[=quod A] deinde adire
decreverat; sed consilium distulit Sogdianorum nuntiata defectio, quae
Bactrianos quoque traxit. (14) Spitamenes-Catanes, ring leaders-(15) … Non
magis Alexandri saevitiam quam Bessi parricidium ferre potuisse. …-(16)
Craterus to besiege Cyropolis-Alexander another [(16) …; ipse aliam urbem
regionis eiusdem corona capit, signoque ut puberes interficerentur dato,
reliqui in praedam cessere victoris. Urbs diruta est, ut ceteri cladis eius
exemplo continerentur.]-(17)-(19) siege of Memaceni-killing of the 50
horsemen-Alexander incensed-Meleager-Perdiccas-Cyropolis, founded by Cyrus, to
be spared [(20) Statuerat autem parcere urbi conditae a Cyro; quippe non alium
gentium illarum magis admiratus est quam hunc regem et Samiramin, quos et
magnitudine animi et claritate rerum longe emicuisse credebat.]-(21-23)
obstinacy of inhabitants, Memaceni, angers Alexander-hit by stone [below]-city
destroyed. NOTE. Alexander admirer of Cyrus and Semiramis.
7.6. (22) Sed non alia
urbs fortius obsidionem tulit; quippe et militum promptissimi cedidere et ipse
rex ad ultimum periculum venit. Namque cervix eius saxo ita icta est, ut oculis
caligine offusa collaberetur, ne mentis quidem compos; exercitus certe velut
erepto iam eo ingemuit. (23) Sed invictus adversus ea quae ceteros terrent,
nondum percurato vulnere acrius obsidioni institit, naturalem celeritatem ira
concitante. Cuniculo ergo suffossa moenia ingens nudavere spatium, per quod
irrupit, victorque urbem dirui iussit. (24) Menedemus/Maracanda/Spitamenes.
7.6. (25) Interim
Alexander ad Tanain amnem redit et, quantum soli occupaverat [=occupauerant A] castris, muro circumdedit; LX stadiorum urbis
murus fuit. Hanc quoque urbem Alexandriam appellari iussit. (26) Opus tanta
celeritate perfectum est, ut XVII die quam munimenta excitata erant tecta
quoque urbis absolverentur. Ingens militum certamen inter ipsos fuerat, ut suum
quisque munus—nam divisum erat—primus ostenderet. (27) Incolae novae urbi dati
captivi, quos, reddito pretio dominis, liberavit; quorum posteri nunc quoque
non apud eos tam longa aetate propter memoriam Alexandri exoleverunt. 7.7.1. At
rex Scytharum, cuius tum ultra Tanaim imperium erat, ratus eam urbem, quam in
ripa amnis Macedones condiderant, suis impositam esse cervicibus, fratrem,
Carthasim nomine, cum magna equitum manu misit ad diruendam eam propulque amne
submovendas Macedonum copias. (2-4) description of Scythians.
7.7. (5) Cum hac gente non provisum bellum
Alexander gesturus, cum in conspectu eius obequitaret hostis, adhuc aeger ex
vulnere, praecipue voce deficiens, quam et modicus cibus et cervicis extenuabat
dolor, amicos in consilium advocari iubet. (6) Terrebat eum non hostis, sed
iniquitas temporis; Bactriani defecerant, Scythae etiam lacessebant, ipse non
insistere in terra, non equo vehi, non docere, non hortari suos poterat. (7)
Ancipiti periculo implicitus, deos quoque incusans querebatur, se iacere
segnem, cuius velocitatem nemo antea valuisset effugere; vix suos credere non
simulari valitudinem. (8) Itaque, (qui) post Dareum victum hariolos et vates
consulere desierat, rursus ad superstitionem, humanarum mentium [=gentium A] ludibrium [=ludibrio A], revolutus, Aristandrum, cui credulitatem
suam addixerat [=adduxerat A],
explorare eventum rerum sacrificiis iubet. Mos erat haruspicibus exta sine rege
spectare et quae portenderentur referre. (9) Inter haec rex, dum fibris pecudum
explorantur eventus latentium rerum, propius [=prius A] ipsum considere de industria [=deinde A] amicos iubet, ne contentione vocis cicatricem
infirmam adhuc rumperet. Hephaestio (et) Craterus et Erigyius erant cum
custodibus in tabernaculum admissi. (10)-(19) Alexander speaks to his amici
[(12-13) invicti-victores-gloria-(14) tropaea statuere-(16) Fortuna
belli-crossing river on skins-(18) Macedones may not allow my judgement,
because of the wound=…, ex quo hoc vulnus accepi non equo vectus sum, non
pedibus ingressus. (19) Sed si me sequi vultis, valeo, amici. Satis virium est
ad toleranda ista; aut, si iam adest vitae meae finis, in quo tandem opere
melius exstinguar?>> (end of speech) [below]
7.7. (20) Haec quassa
adhuc voce subdeficiens vix proximis exaudientibus dixerat, cum omnes a tam
praecipiti consilio regem deterrere coeperunt, (21) Erigyius maxime, … (tries
to arouse Alexander’s superstitio). (22) Intranti Erigyio tabernaculum regis Aristander
occurrerat tristia exta fuisse significans; haec ex vate comperta Erigyius
nuntiabat. (23) Alexander ashamed that his superstitio has been exposed-summons
Aristander. (24-25) Alexander speaks to Aristander. (26) Aristander pale tells
Alexander what he had predicted: <<Magni>>, inquit,
<<laboris, non irriti discrimen instare praedixi; nec me tam [=mea A] ars mea quam benivolentia (tua) perturbat.
(27) Infirmitatem valitudinis tuae video et quantum in uno te sit scio; vereor,
ne praesenti fortunae tu sufficere non possis>>. (28) Rex iussit eum
[=iussum A] confidere
felicitati suae; ut alias sibi ait [=ad alia sibi ad A] gloriam concedere deos. (29) Consultanti inde
[=mihi A] cum eisdem quonam
modo flumen transirent, supervenit Aristander non alias laetiora exta vidisse
se affirmans, utique prioribus longe diversa; tum sollicitudinis causas
apparuisse, nunc prorsus egregie litatum esse [cf. Arrian, 4.4.3]. (30)
Ceterum, quae subinde nuntiata sunt regi, continuae felicitati rerum eius
imposuerant labem. [below]
7.7. (31)-(39)
Spitamenes-ambush-death of Menedemus-Hypsicles dies, too-and 2000 foot and 300
horsemen [(39) Cecidere eo proelio peditum II milia, CCC equites. Quam cladem
Alexander sollerti consilio texit, morte denuntiata his qui ex proelio advenerant,
si acta vulgassent.] [below]
7.8. (1)-(7) Unable to
hide his feelings Alexander withdraws to his tent-spents a sleepless night-at
dawn puts on his thorax/cuirass and goes to the soldiers, first time since his wounding-great
joy of the soldiers, demanding to lead them into battle-announces the transport
of cavalry and phalanx on rafts-light armed troops on inflated-skins – his
illness-within three days the soldiers constructed 12,000 rafts [(7) Plura nec
dici res desideravit nec rex dicere per valitudinem potuit. Ceterum tanta
alacritate militum rates iunctae sunt, ut intra [=in A] triduum ad XII milia effecta sint.].
7.8 (8)-(30)
Scythians-Alexander’s stature [(9) Admissi in tabernaculum iussique considere,
in vultu regis defixerant oculos; credo, quis magnitudine corporis animum
aestimantibus modicus habitus [=animus A] haudquaquam famae par videbatur.]-Scythians-Scythian’s speech [(12)
<<Si di habitum corporis tui aviditati animi parem esse voluissent, orbis
te non caperet; … (19) At tu, qui te gloriaris ad latrones persequendos venire,
omnium gentium quas adisti latro es. … (22) … Paupertas nostra velocior erit
quam exercitus tuus, qui praedam tot nationum vehit. … (23) Scytharum solitudines Graecis
etiam proverbiis audio eludi; … (26) Denique, si deus es, tribuere mortalibus
beneficia debes, non sua eripere; sin autem homo es, id quod es semper esse te
cogita. … (29) Iurando gratiam Scythas sancire ne credideris; colendo fidem
iurant. Graecorum ista cautio est, qui pacta [=facta AR] consignant et deos invocant; nos religionem
in ipsa fide ponimus [=nouimus AR]. Qui non reverentur homines, fallunt deos. (30) …; Bactra, nisi dividat Tanais, contingimus, ultra
Tanain terras [=et AR]
usque ad Thraciam colimus, Thraciae Macedoniam coniunctam esse fama fert.
Utrumne imperio tuo finitimos hostes an amicos velis esse, considera.>>].
7.9. (1)-(19)-crossing
of the river-his voice/illness-Liber Pater/Dionysos, (15)-no matchfor the
Macedonians, (17)-clementia. (18)-beautiful, youthful Euxenippus/Hephaestion,
(19) [(11) Ipse rex quod vigoris [=uigori A] aegro adhuc corpori deerat animi firmitate
supplebat. Vox adhortantis non poterat audiri, nondum bene obducta cicatrice
cervicis, sed dimicantem cuncti videbant. … (13) … Quos rex, quamquam
vexationem invalidi corporis pati non poterat, per LXXX tamen stadia insequi
perseveravit. (14) Iamque linquente animo suis praecepit, ut, donec lucis
aliquid superesset, fugientium tergis inhaererent; ipse, exhaustis etiam animi
viribus, in castra se recepit ibique [=reliquum A] substitit. (15) Transierant iam Liberi Patris
terminos, quorum monumenta lapides erant crebris intervallis dispositi
arboresque procerae, quarum stipites hedera contexerat. (16) Sed Macedonas ira
longius provexit; … (17) Haec expeditio deficientem magna ex parte Asiam fama
tam opportunae victoriae domuit. Invictos Scythas esse crediderant; quibus
fractis, nullam gentem Macedonum armis parem fore confitebantur. Itaque Sacae
[=sagae A] misere legatos
qui pollicerentur gentem imperata facturam; (18) moverat eos regis non virtus
magis, quam clementia in devictos Scythas. Quippe captivos omnes sine pretio
remiserat, …].
7.9. (20)-(22)
Maracanda-burial of the remains that died with Menedemus-fields fired/of
military age killed [(21) Itaque quadriduo rex longum itineris spatium emensus,
pervenerat in eum locum, in quo Menedemo duce duo milia peditum et ccc equites
amiserat. Horum ossa tumulo contegi iussit et inferias more patrio dedit. (22)
Iam Craterus, cum phalange subsequi iussus, ad regem pervenerat; itaque, ut
omnes qui defecerant pariter belli clade premerentur, copias dividit urique
agros et interfici puberes [=pubes A] iubet.].
7.10. (1)-(9)
Sogdiana-Polytimetus river [(2) Ingens spatium rectae regionis est, per quam
amnis—Polytimetum vocant incolae—fertur. Torrentem eum ripae in tenuem alveum
cogunt, deinde caverna accipit et sub terram rapit.]-Sogdiani noble
prisoners-singing/dancing to their death-spared [(4) Ex captivis Sogdianorum ad
regem xxx nobilissimi corporum robore eximio perducti erant; qui (ubi) per
interpretem cognoverunt iussu regis ipsos ad supplicium trahi, carmen
laetantium modo canere tripudiisque et lasciviori corporis motu gaudium quoddam
animi ostentare coeperunt. (9) …; quattuor inter custodes corporis retenti,
nulli Macedonum in regem caritate cesserunt.].
7.10. (10) In
Sogdianis Peucolao cum III milibus peditum—neque enim maiore praesidio
indigebat—relicto, Bactra pervenit. Inde Bessum Ecbatana duci iussit interfecto
Dareo poenas capite persoluturum. (11) Eisdem fere diebus Ptolomaeus
[=ptolomeus C, ptholomeus P] et Melanidas [=maenidas A] peditum IIII milia et equites M adduxerunt,
mercede militaturos. (12) Asander [=alexander FLP, aelexander B m. pr. V] quoque ex Lycia cum pari numero peditum et D
equitibus venit. Totidem ex Syria Asclepiodorum sequebantur. Antipater
Graecorum VIII milia, in quis DC equites erant, miserat. (13) Itaque exercitu
aucto, ad ea quae defectione turbata erant componenda processit, interfectisque
consternationis auctoribus, quarto die ad flumen Oxum perventum est. …
7.10 (14) Itaque
puteos miles coeperat fodere, nec tamen, humo alte egesta, exsistebat humor.
Tandem [=tamen A] in ipso
tabernaculo regis conspectus est fons; quem quia tarde notaverant, subito
exstitisse finxerunt, rexque ipse credi voluit, deum [=I] donum id fuisse. (spring, recognized as from
the gods) [Arrian, 4.15.7]
7.10. (15) Superatis
deinde amnibus Ocho et Oxo, ad urbem Margianam [=marganiam A, marginiam B] pervenit. Circa eam VI oppidis condendis
electa sedes est, duo ad meridiem versa, IIII spectantia orientem; modicis
inter se spatiis [=stadiis A]
distabant, ne procul repetendum
esset mutuum auxilium. Haec omnia sita sunt in editis collibus. (16) Tunc [=tum
A] velut freni domitarum
gentium, nunc originis suae oblita, serviunt quibus imperaverunt. (founding of six towns/oppida)
7.11. (1)-(29) petra/p°tra/held by Ariamazes of Sogdiana with 30.000 armed
men:
(6) …; se autem proxima nocte effecturum, ut crederet Macedones etiam
volare. (7) <<ccc>>, inquit, <<pernicissimos iuvenes ex suis
quisque copiis perducite ad me, qui per calles et paene invias rupes domi
pecora agere consueverant [=consuerant P]>>. (8) Illi praestantes et levitate corporum et ardore animorum
strenue adducunt.
(10) <<…, Asiam habemus in potestate.>>. (Alexander speaking
to the men to climb the petra)
(12) << Praemium erit ei qui primus occupaverit verticem talenta
x, uno minus accipiet qui proximus ei venerit, eademque ad decem homines
servabitur portio. Certum [=ceterum A] autem habeo vos non tam liberalitatem intueri meam quam
voluntatem>>. (Alexander)
(14) Rex circumvectus petram, qua minime asper ac praeruptus aditus
videbatur, secunda vigilia, quod bene verteret, ingredi iubet. Illi, alimentis
in biduum sumptis, gladiis modo atque hastis armati, subire coeperunt.
(19) Ex quo intellectum illam hostium latebram esse. Itaque hastis
imposuere quod convenerat signum; totoque e numero II et XXX in ascensu
interisse agnoscunt.
(21) Postero die nondum satis clara luce primus vela, signum capti
verticis, conspexit. Sed, ne falleretur acies, dubitare cogebat varietas caeli,
nunc internitente lucis fulgore, nunc condito [=conditi C, conditor P]. Verum ut liquidior lux apparuit caelo,
dubitatio exempta est; (22) … (24) at is prensum manu barbarum rogat [=Cophes]
ut secum extra specum prodeat. Quo impetrato, iuvenes in cacumine ostendit (et)
eius superbiae haud immerito illudens, pinnas habere ait milites Alexandri.
(25) Iamque e [=I]
Macedonum casris signorum concentus et totius exercitus clamor audiebatur. Ea
res, sicut pleraque belli, vana et inanis [=inania C, inaniania P] barbaros ad deditionem traxit; quippe
occupati metu, paucitatem eorum qui a tergo erant aestimare non poterant.
(27) …, tamen et fortunae suae confisus et Ariamazi superbiae infensus
[=I], nullam se condicionem
deditionis accipere respondit. (28) Ariamazes, desperatis magis quam perditis
rebus, cum propinquis nobilissimisque gentis suae descendit in castra; quos
omnis verberibus affectos sub ipsis radicibus petrae crucibus iussit affigi.
(29) Multitudo deditorum incolis novarum urbium cum pecunia capta dono
data est, Artabazus in petrae regionisque quae apposita esset ei tutelam
[=tutela A] relictus.
8.1. (1) Alexander,
maiore fama quam gloria in dicionem redacta petra, cum propter vagum hostem
spargendae manus essent, in tres partes divisit exercitum. Hephaestionem uni,
Coenon [=Cenon A] alteri
duces dederat, ipse ceteris praeerat. (2) Sed non eadem mens omnibus barbaris
fuit; armis quidam subacti, plures ante certamen imperata fecerunt. Quibus
eorum qui in defectione perseveraverant urbes agrosque iussit attribui. [(3-5)
ambush-death of Attinas and his men. (6) Craterus comes with the
cavalry-Massagetae had fled-1000 Dahae slain].
8.1. (7)-(8) Alexander
comes to Maracanda-there met by Derdas [=berdes AH] with Scythian envoys. (9) Scythae petebant,
ut regis sui filiam matrimonio sibi iungeret; si dedignaretur adfinitatem,
principes Macedonum cum primoribus suae gentis conubio coire pateretur; ipsum
{regum} quoque regem venturum ad eum pollicebantur. (10) Utraque legatione
benigne audita, … [Proposal that Alexander marry the Scythian king’s daughter …
(Arrian, 4.15.1-3)]
8.1. (11) Barbarae
opulentiae in illis locis [=Bazaira] haud ulla sunt maiora indicia quam magnis
nemoribus saltibusque nobilium ferarum greges clusi. (12) Spatiosas ad hoc
eligunt silvas crebris perennium aquarum fontibus amoenas; muris nemora
cinguntur turresque habent venantium receptacula. (13) Quattuor continuis
aetatibus intactum saltum fuisse constabat, cum [=quem A] Alexander cum toto exercitu ingressus agitari
undique feras iussit. (14) Inter quas cum leo magnitudinis rarae ipsum regem
invasurus incurreret, forte Lysimachus, qui postea regnavit, proximus Alexandro
venabulum obicere ferae coeperat; quo rex repulso et abire iusso, adiecit tam a
semet uno quam a Lysimacho leonem interfici posse. (15) Lysimachus enim
quondam, cum venarentur in Syria, occiderat quidem eximiae magnitudinis feram
solus, sed laevo humero usque ad ossa lacerato, ad ultimum periculi pervenerat.
(16) Id ipsum exprobrans ei, rex fortius quam locutus est fecit; nam feram non
excepit modo, sed etiam uno vulnere occidit. (17) Fabulam quae obiectum leoni a
rege Lysimachum temere vulgavit ab eo casu quem supra diximus ortam esse
crediderim. (18) Ceterum Macedones, quamquam prospero eventu defunctus erat
Alexander, tamen scivere gentis suae more [=morem A], ne aut [=nam ut A] pedes venaretur aut [=haud A] sine delectis [=dilectis A] principum atque amicorum. (19) Ille, IIII
milibus ferarum deiectis, in eodem saltu cum toto exercitu epulatus est. Inde
Maracanda reditum est; …
8.1. (19) … Inde
Maracanda reditum est; … (Artabazus old, provincia [Bactriana/Sogdiana] given
to Clitus). The Clitus Affair [8.1.(20-52)-8.2. (1-13)]:
(20) Hic erat qui apud Granicum amnem nudo capite regem dimicantem
clipeo suo texit et Rhosacis manum capiti regis imminentem gladio amputavit,
vetus Philippi miles multisque bellicis operibus clarus. (21) Hellanice
[=hellanice A], quae
Alexandrum educaverat, soror eius, haud secus quam mater a rege diligebatur. Ob
has causas validissimam imperii partem fidei eius tutelaeque commisit. (22)
Iamque iter parare in posterum iussus, sollemni et tempestivo adhibetur
convivio. In quo rex cum multo incaluisset mero, immodicus aestimator sui,
celebrare quae gesserat coepit, gravis etiam eorum auribus qui sentiebant vera
memorari.
(23-26) Alexander puts down Philip’s achievements-that the victory at
Chaeronea was his, but Philip gets the glory, etc. [(24) Illum [=Philippum]
quidem, seditione inter Macedones milites et Graecos mercennarios orta,
debilitatum vulnere quod in ea consternatione acceperat iacuisse, non alia re
[=alias A] quam simulatione
mortis tutiorem; se corpus eius protexisse clipeo suo, ruentesque in illum sua
manu occisos.].
(28) Clitus quotes Euripides [=Andromache, 693: o‡moi, kayÉ ÑEllãdÉ …w kak«w nom€zetai] …, (29) quo significabatur male instituisse
Graecos, quod tropaeis regum dumtaxat nomina inscriberent; alieno enim sanguine
partam gloriam intercipi. Itaque rex, cum suspicaretur malignius habitum esse
sermonem, percontari proximos coepit quid ex Clito audissent. (30) Et illis ad
silendum obstinatis, Clitus paulatim maiore voce Philippi acta bellaque in
Graecia gesta commemorat, omnia praesentibus praeferens. (31) Hinc inter
iuniores senesque orta contentio est. Et rex, velut patienter audiret quis
Clitus obterebat laudes eius, ingentem iram conceperat.
(33) Clitus defends Parmenion-rates Philip’s victory against the
Athnians higher than Thebes’ destruction [(33) Iamque Clitus etiam Parmenionem
defendere audebat et Philippi de Atheniensibus victoriam Thebarum praeferebat
excidio, non vino modo, sed etiam animi prava contentione provectus.].
(42) Attali quoque caedem obiciebat et ad ultimum Iovis, quem patrem
sibi Alexander assereret, oraculum eludens, veriora se regi quam patrem eius
respondisse dicebat. (Clitus makes
light of the oracle of Zeus-Ammon-Ptolemy-Perdiccas-Lysimachus-Leonnatus
intervene)
(47) ille [=Alexander] militum fidem implorans comprehendi se a proximis
amicorum, quod Dareo nuper accidisset, exclamat signumque tuba dari ut ad
regiam armati coirent iubet. (This tumult appears in Plutarch, Alexander 51.4, as: t«n d¢ svmatofulãkvn •nÚw ÉAristofãnouw
fyãsantow Ífel°syai [=tÚ §gxeir€dion], ka‹ t«n
êllvn periexÒntvn ka‹ deom°nvn, énaphdÆsaw énebÒa Makedonist‹ kal«n toÁw
Ípaspistãw (toËto d¢ ∑n sÊmbolon yorÊbou megãlou), ka‹ tÚn salpigktØn §k°leuse
shma€nein, ka‹ pÁj ¶paisen …w diatr€bonta ka‹ mØ boulÒmenon. otow m¢n oÔn
Ïsteron eÈdok€mhsen …w toË mØ suntaraxy∞nai tÚ stratÒpedon afiti≈tatow
genÒmenow. tÚn d¢ Kle›ton oÈx Ífi°menon ofl f€loi mÒliw §j°vsan toË éndr«now. Arrian, 4.8. (7) … Ka‹ ÉAl°jandron oÈk°ti
f°rein toË Kle€tou tØn paroin€an te ka‹ Ïbrin, éllå énaphdçn går jÁn Ùrgª §pÉ
aÈtÒn, kat°xesyai d¢ ÍpÚ t«n jumpinÒntvn. Kle›ton d¢ oÈk éni°nai Íbr€zonta. (8)
ÉAl°jandrow d¢ §bÒa énakal«n toÁw Ípaspistãw: oÈdenÚw d¢ ÍpakoÊontow, §w taÈtå
¶fh kayesthk°nai Dare€ƒ, ıpÒte prÚw BÆssou te ka‹ t«n émf‹ B∞sson jullhfye‹w
≥geto oÈd° ti êllo ˜ti mØ ˆnoma ∑n basil°vw. …)
2. (1) Male humanis ingeniis Natura consuluit, quod plerumque non
futura, sed transacta perpendimus. Quippe rex, postquam ira mente decesserat,
etiam ebrietate discussa, magnitudinem facinoris sera aestimatione perspexit. …
(4) Ergo hastam ex corpore iacentis evolsam retorsit in semet. Iamque admoverat
pectori, cum advolant vigiles et repugnanti e manibus extorquent adlevatumque
in tabernaculum deferunt. (5)-(10) Alexander’s remorsefulness-Clitus’ body
brought into Alexander’s tent-nutrici/Lanice/Hellanice-revertar in patriam [(6)
Inter has preces tota nox extracta est. Scrutantemque num ira deorum ad tantum
nefas actus esset, subit anniversarium sacrificium Libero Patri non esse
redditum stato [=statuto A]
tempore. Itaque inter vinum et epulas caede commissa, iram dei fuisse
manifestam. (7) Ceterum magis eo
movebatur, quod omnium amicorum animos videbat attonitos; …]. (11) Rex triduum
iacuit inclusus. … (12) Quoque minus caedis puderet, iure interfectum Clitum
Macedones decernunt, sepultura quoque prohibituri, ni rex humari iussisset.
(13) Igitur, x diebus maxime ad confirmandum pudorem apud Maracanda consumptis,
… NOTE. Libero Patri = DiÒnusow
8.2 (13-17)
Hephaestion sent to Bactriana for winter supplies-Amyntas Alexandri praetor attacked-80
Macedonians killed, 350 wounded. (18) Veniam tamen etiam post alteram
defectionem impetraverunt.
8.2. (19-27) Alexander
at Nautaca [=nauta C]-Sisimithres, the satrap, prepares to oppose
Alexander-river/petra-building of a dam/molem/filling the abyss-towers brought
up/artillery <<fired>>-barbarians seek safety at the petra-Oxartes,
Alexander’s envoy, urges Sisimithres to surrender [(27) … ut fidem quam vim
Macedonum mallet experiri neu moraretur festinationem victoris exercitus in Indiam
tendentis; cui quisquis semet offerret, in suum caput alienam cladem esse
versurum.]. (28-31) Sisimithres wants to surrender-his mother/wife dissuades
him-changes his mind, recalls Oxartes [(31) Praemissum igitur Oxarten cum matre
liberisque et totius cognationis grege sequebatur, ne expectato quidem fidei
pignore quod Oxartes promiserat.].
Continued below.
8.2. (32) Rex, equite
praemisso, qui reverti eos iuberet opperirique praesentiam ipsius, supervenit
et, victimis Minervae Victoriae [=mineruae auictoriae P m. pr., mineruae ac uictoriae C] caesis, imperium Sisimithri restituit, spe
maioris etiam provinciae facta, si cum fide amicitiam ipsius coluisset. (33)
Duos illi iuvenes, patre tradente, secum militaturos sequi iussit. Relicta deinde
phalange ad subigendos qui defecerant, cum equite processit. NOTE. Alexander
sacrifices to ÉAyhnç
N€kh.
8.2. (34) rocky/rough
road horse and men. (35) Rex tamen, subinde equos mutans, sine intermissione
fugientes insequebatur. Nobiles iuvenes comitari eum soliti defecerant praeter
Philippum; Lysimachi erat frater tum primum adultus et, quod facile appareret,
indolis rarae. (36) Is pedes, incredibile dictu, per D stadia vectum regem
comitatus est, saepe equum suum offerente Lysimacho, nec tamen, ut digrederetur
a rege, effici potuit, cum lorica indutus arma gestaret. (37) Idem, cum
perventum esset in saltum, in quo se barbari abdiderant, nobilem edidit pugnam
regemque comminus cum hoste dimicantem protexit. (38) Sed postquam barbari, in
fugam effusi, deseruere silvas, animus, qui in ardore pugnae corpus
sustentaverat, liquit, subitoque ex omnibus membris profuso sudore, arboris
proximae stipiti se applicuit. (39) Deinde ne illo quidem adminiculo
sustinente, manibus regis exceptus est; inter quas collapsus exstinguitur. (40)
Maestum regem alius haud levis dolor excepit. Erigyius inter claros duces
fuerat; quem exstinctum esse paulo ante quam reverteretur in castra cognovit.
Utriusque funus omni apparatu atque honore celebratum est. NOTE. Nobiles iuvenes = Basiliko‹ pa›dew.
8.3. (1)-(15) DRAMA: Spitamenes/his wife/love/treachery/his
head/Alexander appalled [(15) Vicit tamen gratiam meriti sceleris atrocitas,
denuntiarique iussit ut excederet castris, ne [=neu A] licentiae barbarae exemplar in Graecorum mores
et mitia ingenia transferret.]. Dahae surrender, (16). Misrule/Changes in
governors, (16)-(17).
8.4. (1)-(17) XEIMVN: Alexander toward Gazaca [=gazaba A]-stormy weather-effect on the troops-Alexander
aids his soldiers/they themselves-2000 lost, plus camp-followers
(lixarum) and servants (calonum)-some stuck to trees’ trunks.
(9) Rex unus tanti mali patiens circumire milites, contrahere dispersos,
allevare prostratos, ostendere procul evolutum ex tuguriis fumum, hortarique ut
proxima quaeque suffugia occuparent.(10) Nec ulla res magis saluti fuit, quam
quod multiplicato labore sufficientem malis (quis) ipsi cesserant regem
deserere erubescebant.
(15) Forte Macedo gregarius miles seque et arma (male) sustentans tamen
in castra pervenerat; quo viso rex, quamquam ipse tum maxime admoto igne
refovebat artus, ex sella sua exsiluit torpentemque militem et vix compotem
mentis, demptis armis, in sua sede iussit considere. (16) Ille diu nec ubi
requiesceret, nec a quo esset exceptus agnovit. Tandem, recepto calore vitali,
ut regiam sedem regemque vidit, territus surgit. (17) Quem intuens Alexander :
<<Ecquid intellegis, miles >>, inquit, <<quanto meliore sorte
quam Persae sub rege vivatis? Illis enim in sella regis consedisse capital
foret, tibi saluti fuit>>. [Valerius Maximus, 5.1, ext. 1, Frontinus, Strategemata, 4.6.3]
(18) Postero die, convocatis amicis copiarumque ducibus, pronuntiari
iussit ipsum omnia quae amissa essent redditurum. Et promisso fides exstitit.
(19) Nam Sisimithres multa iumenta et camelorum II milia adduxit pecoraque et
armenta; quae distributa pariter militem et damno et fame liberaverunt. (20)
Rex gratiam sibi relatam a Sisimithre perlaetus [=praefatus A], sex dierum cocta cibaria ferre milites
iussit, Sacas petens. Totam hanc regionem depopulatus, xxx milia pecorum ex
praeda Sisimithri dono dat.
8.4. (21)-(30) RVJANH/ERVS: Oxyartes, satrapes-his three sons-his
daughter-symposion-matrimonium-Achilles.
(21) Inde pervenit in regionem, cui Oxyartes [=cohortandus A], satrapes nobilis, praeerat, qui se regis
potestati fideique permisit. Ille, imperio et reddito, haud amplius quam ut duo
ex tribus filiis secum militarent exegit. (22) Satrapes etiam eo qui penes
ipsum relinquebatur tradito [=tradit C, tradi P], barbara
opulentia convivium, quo regem accipiebat, instruxerat; (23) id cum multa
comitate celebraretur, introduci xxx nobiles virgines iussit. Inter quas erat
filia ipsius, Roxane nomine, eximia corporis specie et decore habitus in barbaris raro. (24)
Quae quamquam inter electas processerat, omnium tamen oculos convertit in se,
maxime regis, minus iam cupiditatibus suis imperantis inter obsequia Fortunae,
contra quam non satis cauta mortalitas est. (25) Itaque ille, qui uxorem Darei,
qui duas filias virgines, quibus forma praeter Roxanen comparari nulla
potuerat, haud alio animo quam parentis aspexerat, tunc in amorem virgunculae,
si regiae stirpi compararetur ignobilis, ita effusus est, ut diceret ad
stabiliendum regnum pertinere Persas et Macedones conubio iungi; hoc uno modo
et pudorem victis et superbiam victoribus detrahi posse. (26) Achillem quoque,
a quo genus ipse deduceret, cum captiva coisse; ne inferri nefas arbitrentur
victi [=ita A], matrimonii
iure velle iungi. (27) Insperato gaudio elatus [=laetus A] pater sermonem eius excipit, et rex in medio
cupiditatis ardore iussit afferri patrio more panem—hoc erat apud Macedonas
sanctissimum coeuntium pignus—quem divisum gladio uterque libabat. (28) Credo
eos qui gentis mores condiderunt parco et parabili victu ostendere voluisse
iungentibus opes quantulo contenti esse deberent. (29) Hoc modo rex Asiae et
Europae introductam inter convivales ludos matrimonio sibi adiunxit, ex [=e C, et P] captiva geniturus qui victoribus imperaret. (30) Pudebat amicos super
vinum et epulas socerum ex deditis esse delectum, sed post Cliti caedem
libertate sublata, vultu, qui maxime servit, assentiebantur.
8.5. (1) Ceterum
Indiam et inde Oceanum petiturus, ne quid a tergo quod destinata impedire
posset, moveretur, ex omnibus provinciis xxx milia iuniorum legi iussit et ad
se armata perduci, obsides simul habiturus et milites.
8.5. (2) Craterus
after the rebels Haustanes and Catanes. Polypercon reduces Bubacene. (3)
Alexander turns his thoughts to the bellum Indicum; the region rich in gold,
gems pearls/margaritis.
8.5. (4) Periti
militum res [=militares A]
auro et ebore fulgere dicebant; itaque, necubi vinceretur, cum ceteris
praestaret, scutis argenteas laminas, equis frenos aureos addidit, loricas
quoque alias auro, alias argento adornavit. CXX milia armatorum erant, quae
regem ad id bellum sequebantur.
8.5. PROSKUNHSIS : (5) Iamque omnibus praeparatis, (ratus) quod
olim prava mente conceperat tunc esse maturum, quonam modo caelestes honores
usurparet coepit agitare. Iovis filium non dici tantum se, sed etiam credi
volebat, tamquam perinde animis imperare posset ac linguis, (6) iussitque
[=itaque A] more Persarum
Macedonas venerabundos ipsum salutare prosternentes humi corpora. Non deerat
talia concupiscenti perniciosa adulatio, perpetuum malum regum, quorum opes
saepius assentatio quam hostis evertit. (7) Nec Macedonum haec erat culpa—nemo
enim illorum quicquam ex patrio more libare sustinuit—sed Graecorum, qui
professionem honestarum artium malis corruperant moribus, (8) Agis [=hages A] quidem Argivus, pessimorum [=piissimorum A] carminum post Choerilum conditor, et ex
Sicilia Cleo, hic quidem non ingenii solum, sed etiam nationis vitio adulator,
et cetera urbium suarum purgamenta, quae propinquis etiam maximorumque
exercituum ducibus a rege inserebantur [=ferebantur A]. Hi tum caelum illi aperiebant, Herculemque
et Patrem Liberum et cum Polluce Castorem novo numini cessuros esse iactabant.
(9) Igitur festo die omni opulentia convivium exornari iubet, cui non Macedones
modo et Graeci, principes amicorum, sed etiam (hostium) nobiles adhiberentur.
Cum quibus cum discubuisset rex, paulisper epulatus convivio egreditur. (10)
Cleo, sicut praeparatum erat, sermonem cum admiratione laudum eius instituit.
Merita deinde percensuit; quibus uno modo referri gratiam posse, si, quem
intellegerent deum esse, confiterentur, exigua turis impensa tanta beneficia
pensaturi. (11) Persas quidem non pie solum, sed etiam prudenter reges suos
inter deos colere; maiestatem enim imperii salutis esse tutelam. Ne Herculem
quidem et Patrem Liberum prius dicatos deos, quam vicissent secum viventium
invidiam; tantum de quoque posteros credere, quantum praesens aetas
spopondisset. (12) Quodsi ceteri dubitent, semetipsum, cum rex inisset
convivium, prostraturum humi corpus. Debere idem facere ceteros et in primis
sapientia praeditos; ab illis enim cultus in regem exemplum esse prodendum.
(13) Haud perplexe in Callisthenen dirigebatur oratio. Gravitas viri et prompta
libertas invisa erat regi, quasi solus Macedonas paratos ad tale obsequium
moraretur. (14) Is tum, silentio facto, unum illum intuentibus ceteris:
<<Si rex>>, inquit, <<sermoni tuo adfuisset, nullius profecto
vox responsuri tibi desideraretur; ipse enim peteret, ne in peregrinos ritus
externosque [=P, ritus B, externosque ritus C] degenerare se cogeres neu rebus felicissime
gestis invidiam tali adulatione contraheres. (15) Sed quoniam abest, ego tibi
pro illo respondeo, nullum esse eundem et diuturnum et praecoquem fructum,
caelestesque honores non dare te [=se A] regi, sed auferre. Intervallo enim opus est, ut credatur deus,
semperque hanc gratiam magnis viris posteri reddunt. (16) Ego autem seram
immortalitatem precor regi, ut et [=et ut A] vita diuturna sit et aeterna maiestas.
Hominem consequitur aliquando, numquam comitatur divinitas. (17) Herculem modo
et Patrem Liberum consecrata immortalitati exempla referebas. Credisne illos
unius convivii decreto deos factos? Prius ab oculis mortalium amolita natura
est, quam in caelum Fama perveheret. (18) Scilicet ego et tu, Cleo, deos
facimus, a nobis divinitatis suae auctoritatem accepturus est rex. Potentiam
tuam experiri libet; fac aliquem regem, si deum potes facere! Facilius est
caelum dare quam imperium? (19) Di propitii sine invidia quae Cleo dixit audierint
eodemque cursu, quo fluxere adhuc res, ire patiantur. Nostris moribus velint
nos esse contentos. Non pudet patriae, nec desidero ad quem modum rex mihi
colendus sit discere (a victis). Quos equidem victores esse confiteor, si ab
illis leges quis vivamus accipimus>>. (10) Aequis auribus Callisthenes
veluti vindex publicae libertatis audiebatur. Expresserat non assensionem modo,
sed etiam vocem, seniorum praecipue, quibus gravis erat inveterati moris
externa mutatio. (21) Nec quicquam eorum quae invicem iactata erant rex
ignorabat, cum post aulaea, quae lectis obduxerat, staret. Igitur ad Agin et
Cleonem misit, ut, sermone finito, barbaros tantum, cum intrasset, procumbere
suo more paterentur, et paulo post, quasi potiora quaedam egisset, convivium
repetit. (22) Quem venerantibus Persis, Polypercon, qui cubabat super regem,
unum ex eis mento contingentem humum per ludibrium coepit hortari, ut
vehementius id quateret ad terram, elicuitque iram Alexandri quam olim animo
capere non poterat. (23) Itaque rex: <<Tu autem>>, inquit,
<<non veneraberis me? An tibi uni digni videmur esse ludibrio>>?
Ille nec regem ludibrio nec se contemptu dignum esse respondit. (24) Tum
detractum eum lecto rex praecipitat in terram et, cum is pronus corruisset:
<<Videsne>>, inquit, <<idem te fecisse, quod in alio paulo
ante ridebas>>? Et tradi eo in custodiam iusso convivium solvit. 6. (1)
Polyperconti quidem postea custodito [=castigato A] diu ignovit; in Callisthenen olim contumacia
suspectum pervicacioris irae fuit. Cuius explendae matura obvenit occasio. [below]
8.6. BASILIKOI PAIDES : (2) Mos erat, ut supra dictum est [5.1.42],
principibus Macedonum adultos liberos regibus tradere ad munia haud multum
servilibus ministeriis abhorrentia. (3) Excubabant, servatis noctium vicibus,
proximi foribus eius aedis, in qua rex acquiescebat. Per hos pelices
introducebantur alio aditu quam quem armati obsidebant. (4) Eidem acceptos ab
agasonibus equos, cum rex ascensurus esset, admovebant comitabanturque et
venantem et in proeliis, omnibus artibus studiorum liberalium exculti. (5)
Praecipuus honor habebatur, quod licebat sedentibus vesci cum rege. Castigandi
eos verberibus nulli potestas praeter ipsum erat. (6) Haec cohors velut
seminarium ducum praefectorumque apud Macedonas fuit; hinc habuere posteri
reges, quorum stirpi post multas aetates Romani opes ademerunt. Arrian, 4.13.1.
[below]
8.6. BASILIKOI PAIDES : (7) Igitur Hermolaus, puer nobilis ex regia
cohorte, cum aprum telo occupasset, quem rex ferire destinaverat, iussu eius
verberibus affectus est. Quam ignominiam aegre ferens deflere apud Sostratum
coepit. (8) Ex eadem cohorte erat Sostratus, amore eius ardens; qui cum
laceratum corpus, in quo deperibat, intueretur, … Arrian, 4.13.2-3. [below]
8.6. (8)-(25). BASILIKVN PAIDVN EPIBOULH [Arrian, 4.13.4-7]. [Below]
8.6. BASILIKVN PAIDVN EPIBOULH
: (26) Rex animi corporisque
sopore discusso, cum tanti periculi quo evaserat [=euaserit A] imago oculis oberraret Eurylochum L talentis
et cuiusdam Tiridatis [=tyridatis A] opulentis bonis protinus donat fratremque, antequam pro salute eius
precaretur, (27) restituit, sceleris autem auctores interque eos Callisthenen
vinctos asservari iubet. Quibus in regiam adductis, toto die et nocte propxima
mero ac vigiliis gravis acquievit. (28) Postero autem frequens consilium
adhibuit, cui patres propinquique eorum de quibus agebatur intererant, ne de
sua quidem salute securi; quippe Macedonum more perire debebant omnium devotis
capitibus, qui sanguine contigissent reos [=eos A]. (29) Rex introduci coniuratos praeter
Callisthenen iussit; atque quae agitaverant sine cunctatione confessi sunt.
(30) Increpantibus deinde universis, eos ipse rex, quo suo merito tantum in
semet cogitassent facinus, interrogat. 7. (1)-(15) [(4) Hermolaus: <<Quota pars Macedonum saevitiae tuae
superest? quotus quidem non e (=AR) vilissimo sanguine? Attalus et Philotas et Parmenio et Lyncestes
Alexander et Clitus quantum ad hostes pertinent vivunt, stant in acie et (=te A) clipeis suis te protegunt et pro gloria tua,
pro victoria vulnera excipiunt.>> (11) <<Haec ergo sunt Macedonum
praemia, quorum ut supervacuo et sordido abuteris sanguine! At tibi xxx milia
mulorum captivum aurum vehunt, cum milites nihil domum praeter gratuitas
cicatrices relaturi sint.>> (12) <<… Persarum te vestis et
disciplina delectant, patrios mores exosus es. Persarum ergo, non Macedonum
regem occidere voluimus et te transfugam belli iure persequimur. (13) Tu
Macedonas voluisti genua tibi ponere venerarique te ut deum, tu Philippum
patrem aversaris et, si quis deorum ante Iovem haberetur, fastidires etiam
Iovem. (14) Miraris, si liberi homines superbiam tuam ferre non possumus?
…>>]-8. (1)-(19).
Hermolaus’ accusations/complaints-Alexander’s response (8.1-19 [(14) <<Morem (=uerum AR) tamen eorum in Macedonas transfundo
(=transeundo AR)! In multis
enim gentibus esse video quae non erubescamus imitari; nec aliter tantum
imperium apte regi potest, quam ut quaedam et tradamus illis et ab eisdem
discamus.>> (17) <<Oculos ergo primum eorum sordida omnia et
humilia despectantium (=spectantium AR) capiam, et docebo nos non auri aut argenti cupidos, sed orbem terrarum
subacturos venire. Quam gloriam tu, parricida, intercipere voluisti et
Macedonas, rege adempto, devictis gentibus dedere.>> (19) <<Nam tuum (=tuum cum BFLV
corr.) Callisthenen, cui uni
vir videris, quia latro es, scio cur produci velis ut coram his probra, quae in
me modo iecisti, modo audisti, illius quoque ore referantur. Quem, si Macedo
esset, tecum introduxissem, dignissimum te discipulo magistrum; nunc Olynthio
non idem iuris est.>>]).
[Below]
8.8. (20) Post haec
consilium dimisit tradique damnatos hominibus qui ex eadem cohorte erant
iussit. Illi, ut fidem suam saevitia regi approbarent, excruciatos necaverunt.
(21) Callisthenes quoque tortus interiit, initi consilii in caput regis
innoxius, sed haudquaquam [=utquaquam PR, haudquam F] aulae
et assentantium accommodatus ingenio. (22) Itaque nullius caedes maiorem apud
Graecos Alexandro excitavit invidiam, quod praeditum optimis moribus
artibusque, a quo revocatus ad vitam erat cum interfecto Clito mori
perseveraret, non tantum occiderit, sed etiam torserit, indicta quidem causa.
(23) Quam crudelitatem sera paenitentia consecuta est.
8.9. (1) Sed ne otium
serendis rumoribus natum aleret, in Indiam movit, semper bello quam post
victoriam clarior. (2)-(37) Description of India.
8.10. (1) Igitur
Alexandro finis Indiae ingresso, gentium finitimarum [=suarum AR] reguli occurrerunt, imperata facturi, illum
tertium Iove genitum ad ipsos pervenisse memorantes; Patrem Liberum atque
Herculem fama cognitos esse, ipsum coram adesse cernique. (2) Rex benigne
exceptos sequi iussit, eisdem itinerum ducibus usurus. ...
NOTE. Iove genitum=uflÚw DiÒw, Patrem Liberum=DiÒnusow, Herculem=ÑHrakl∞w.
8.10. (2)-(6) TRAUMATISMOS - Hephaestion-Perdiccas-flumen Indum-Craterus
[(5) Iam supervenerat Craterus; itaque, ut principio terrorem incuteret genti
nondum arma Macedonum expertae, praecipit ne cui parceretur munimentis urbis
quam obsidebat incensis. (6) Ceterum, dum obequitat moenibus, sagitta ictus.
Cepit tamen oppidum, et, omnibus incolis eius trucidatis, etiam in tecta
saevitum est.].
8.10. (7)-(9),
Alexander at Nysa/cold-chill/fire/sepulchres catch fire/dogs barking-noise of men/inhabitants
aware of the coming of the enemy/Macedonians.
8.10. (10) Iamque rex
eduxerat copias et moenia obsidebat, cum hostium qui discrimen temptaverant
obruti telis sunt. Aliis ergo deditionem, aliis pugnam experiri placebat.
Quorum dubitatione comperta, circumsederi tantum eos et abstineri caedibus
iussit; (11) tandemque obsidionis malis fatigati, dedidere [=dedere A] se. A Libero Patre conditos se esse dicebant;
et vera haec origo erat. (12) Sita est (urbs) sub radicibus montis, quem Meron
incolae appellant; inde Graeci mentiendi traxere licentiam, Iovis femine
Liberum Patrem esse celatum. (13) Rex, situ montis cognito ex incolis, cum toto
exercitu, praemissis commeatibus, verticem eius ascendit. Multa hedera vitisque
toto gignitur monte, multae perennes aquae manant. (14) Pomorum quoque varii
salubresque suci sunt, sua sponte fortuitorum germinum [=segeminum B. m. pr.
P, seugeminum V, seugerminum B. m. sec. FL corr.] fruges humo nutriente. Lauri buxique
[=baceque PV, bacaeque BFL] et myrti [=multa A] in illis rupibus agrestis est silva. (15)
Credo equidem non divino instinctu, sed lascivia esse provectos ut passim
hederae ac vitium folia decerperent redimitique fronde toto nemore similes
bacchantibus vagarentur. (16) Vocibus ergo tot milium praesidem nemoris eius
deum adorantium iuga montis vallesque [=collesque A] resonabant, cum orta licentia a paucis, ut
fere fit, in omnes se repente [=homines serpente A, homines serpentes F] vulgasset. (17) Quippe velut in media pace
per herbas aggestamque frondem prostravere corpora. Et rex, fortuitam laetitiam
non aversatus, large ad epulas omnibus praebitis, per x dies Libero Patri
operatum habuit exercitum. (18) Quis neget eximiam quoque gloriam saepius
fortunae quam virtutis esse beneficium? Quippe ne epulantes quidem et sopitos
mero aggredi ausus est hostis, haud secus bacchantium ululantiumque fremitu
perterritus quam si proeliantium clamor esset auditus. Eadem felicitas ab
Oceano revertentes temulentos comissantesque inter ora hostium texit. (19) Hinc
ad regionem quae Daedala vocatur perventum est. [Alexander at Nysa and the Makedones celebrate Dionysos
[=Dio+nysa], crowning themselves with ivy which grew on the mountain’s side(s)
and was taken as evidence that Dionysos had been there]
8.10. (20) Divides his
forces, showing up at many places. (21) Ptolomaeus plurimas urbes, Alexander
maximas cepit; rursusque quas distribuerat copias iunxit. (22) Choaspes
river-Coenos [Coenon in obsidione urbis opulentae—Beiram incolae
vocant—reliquit, ipse ad Mazagas venit]-Assacanus/Cleophis (23)-(26) Mazagae.
8.10. TRAUMATISMOS (27) Haec munimenta contemplantem Alexandrum
consiliique incertum, quia nec cavernas nisi aggere poterat implere nec
tormenta aliter muris admovere, quidam e muro sagitta percussit; (28) et [=cum P, tum C] forte in suram incidit telum. Cuius spiculo evolso, admoveri equum
iussit, quo vectus, ne obligato quidem vulnere, haud segnius destinata
exsequebatur. (29) Ceterum cum crus saucium penderet, et cruore siccato
frigescens vulnus aggravaret dolorem, dixisse fertur se quidem Iovis filium
dici, sed corporis aegri vitia sentire. (30) Non tamen ante se recepit in
castra, quam cuncta perspexit et quae fieri vellet edixit. … NOTE. Iovis filium
(29) = DiÚw
uflÒw.
8.10. (30)-(33) MHXANAI Construction of mound-erection of [movable]
towers (within 9 days)-surrender [(31) … Ad ea visenda rex, nondum obducta
vulneri cicatrice, processit, laudatisque militibus, admoveri machinas iussit,
e quibus ingens vis telorum in propugnatores effusa est].
8.10. (33) …, legati
ad regem descenderunt, veniam petituri. (34) Qua impetrata, regina venit cum
magno nobilium feminarum grege aureis pateris vina libantium. (35) Ipsa,
genibus regis parvo filio admoto, non veniam modo, sed etiam pristinae fortunae
impetravit decus; quippe appellata regina est. Et credidere quidam plus formae
quam miserationi datum; (36) puero quoque certe postea, ex ea utcumque genito,
Alexandro fuit nomen. UIOS ALEJANDROU; NOTE. (35) Ipsa, genibus regis parvo filio
admoto, non veniam modo, …; cf. Eurydike, Amyntas’ wife [Philip’s
mother]/Iphikrates (Aischines, PERI THS PARAPRESBEIAS, 28).
8.11. (1) Polypercon
reduces Hora/âVra.
8.11. PETRA/AORNOS (2) Multa ignobilia oppida, deserta a suis,
venere in regis potestatem. Quorum incolae armati petram, Aornum [=aorni in LPV, aorini in B, aorni F] nomine, occupaverunt. Hanc ab Hercule frustra obsessam esse terraeque
motu coactum absistere, fama vulgaverat. (3) Inopem consilii Alexandrum, quia
undique praeceps et abrupta rupes erat, senior quidam peritus locorum cum
duobus filiis adiit, si pretium operae esset [=obpesset BFP, obpreesset LV, uel operis esset C in marg. (in F)], aditum se monstraturum esse promittens. (4) LXXX talenta constituit
daturum Alexander et, altero ex iuvenibus obside retento, ipsum ad exsequenda
quae obtulerat dimisit. (5) Leviter armatis dux datus est Myllinas [=mullinus A], scriba regis. Hos enim circuitu quo [=qui A] fallerent hostem in summum iugum placebat
evadere.
Arrian, 4.28.7-8 (p°tra/ÖAornow)-29.1: Ka‹ §n toÊtƒ ∏kon parÉ
aÈtÚn t«n prosx≈rvn tin°w, sfçw te aÈtoÁw §ndidÒntew ka‹ ≤gÆsasyai fãskontew §w
t∞w p°traw tÚ §pimax≈taton, ˜yen oÈ xalepÚn aÈt“ ¶sesyai •le›n tÚ xvr€on. Ka‹
jÁn toÊtoiw p°mpei Ptolema›on tÚn Lãgou tÚn svmatofÊlaka, toÊw te ÉAgriçnaw
êgonta ka‹ toÁw ciloÁw toÁw êllouw ka‹ t«n Ípaspist«n §pil°ktouw, prostãjaw,
§peidån katalãb˙ tÚ xvr€on, kat°xein m¢n aÈtÚ fisxurò fulakª, o d¢ shma€nein
˜ti ¶xetai.
8.11. (6)-(25). PETRA/AYHNA NIKH. Heroic death of Charus-Alexander [duces, 10,
14-17]-Alexander leading the attack-its capture. (8)
Ad manum silva erat; quam rex ita caedi iussit, ut nudi stipites iacerentur;
quippe rami fronde vestiti impedissent ferentes. Ipse primus truncam arborem
iecit, clamorque exercitus [se, deleted], index alacritatis, secutus est, nullo detrectante munus quod rex
occupavit. (22) Rex, Balacro qui specularetur praemisso, cognoscit petram fuga
Indorum esse desertam. Tum dato signo ut universi conclamarent, incomposite
fugientibus metum incussit; (23) multique, tamquam adesset hostis, per lubrica saxa
perque invias cotes praecipitati occiderunt, plures, aliqua membrorum parte
mulcati, ab integris deserti sunt. (24) Rex, locorum magis quam hostium victor,
tamen magnae victoriae (speciem) sacrificiis et cultu deum fecit. Arae in petra
locatae sunt Minervae Victoriae [=uictoriaeque A]. (25) Reward paid to the guides [ducibus
itineris]-petra-regio under Sisocostos [Arrian, 4.30.4: SisikÒttƒ]. Minervae Victoriae=ÉAyhnç N€kh.
8.12. (1)-(2)
Ecbolima-Coenus, (3) Indi [=inde A] sive odio ducis sive gratiam victoris inituri, Ericen fugientem adorti
interemerunt, caputque eius atque arma ad Alexandrum detulerunt. Ille facto
impunitatem dedit, honorem denegavit exemplo. (4)-(10) Indus
river-Hephaestion-Omphis-meeting of Alexander and Omphis [interpreter found to
communicate-language?]-Alexander restores kingdom to Omphis, (11) LVI elephanti
erant quos tradidit Alexandro, multaque pecora eximiae magnitudinis, tauros ad
III milia, pretiosum in ea regione acceptumque animis regnantium armentum.
Continued below.
8.12. (12)-(13)
Omphis-Abisares-Porus, (14) Omphis takes the name Taxiles, (15) Igitur cum per
triduum hospitaliter Alexandrum accepisset, quarto die et quantum frumenti
copiis quas Hephaestion duxerat praebitum a se esset ostendit, et aureas
coronas ipsi amicisque omnibus, praeter haec signati argenti LXXX talenta dono
dedit. (16) Qua benignitate eius Alexander mire laetus, et quae is dederat
remisit et M talenta ex praeda quam vehebat adiecit, multaque convivalia ex
auro et argenta vasa, plurimum Persicae vestis, XXX equos ex suis cum eisdem
insignibus quis assueverant cum ipsum veherent. Continued below.
8.12. (17) Quae
liberalitas, sicut barbarum obstrinxerat, ita amicos ipsius vehementer
offendit. E quibus Meleager super cenam, largiore vino usus, gratulari se
Alexandro dixit quod saltem in India repperisset dignum talentis M. (18) Rex
haud oblitus quam aegre tulisset quod Clitum ob linguae temeritatem occidisset,
iram quidem tenuit, sed dixit invidos homines nihil aliud quam ipsorum esse
tormenta.
8.13. PVROS (1) envoys from Abisares, (2) Cleochares sent
to Porus-latter’s reply, (3) Barzaentes in fetters-30 elephants-Damaraxus also
in fetters, (5) elephants given to Taxiles-Alexander at the Hydaspes-Porus,
(6)-(7) Porus himself/his forces, (8) Macedonas non conspectus hostium solum,
sed etiam fluminis quod transeundum erat magnitudo terrebat. IIII in
latitudinem stadia diffusus …, (9) rushing of the river, (10) Terribilior
facies erat ripae, quam equi virique compleverant. …, (11) river-enemy strike
terror, (12)-(16) struggle for the river islands [daring Hegesimachus-Nicanor,
death], (17)-(27) Alexander’s stratagem-storm/rain-Porus/Ptolemy-rex, periculo
gloriam accersens …, dato signo-Alexander orders arming and manning the ranks
[(20) Alexander in diversa parte ripae statui suum tabernaculum iussit
assuetamque comitari ipsum cohortem ante id tabernaculum stare et omnem
apparatum regiae magnificentiae hostium oculis de industria ostendi. (21)
Attalum etiam, aequalem sibi et haud disparem habitu oris et corporis, utique
cum procul viseretur, veste regia exornat, praebitutum speciem ipsum regem illi
ripae praesidere nec cogitare [=agitare A] de transitu]. 14.
(1) Porus surprised, (2) Porus sends forces against the advancing Alexander,
(4) plain slippery because of rain, (5) Contra Alexander expedito ac levi
agmine strenue invectus est. Scythae et Dahae primi omnium invasere Indos;
Perdiccam deinde cum equitibus in dextrum cornu hostium emisit, (6)-(16)
battle-statue of Hercules carried in front of Porus’ infantry [(11) Herculis
simulacrum agmini peditum praeferebatur; … (12) …, (13) ipse Porus humanae
magnitudinis prope modum excesserat]-elephants. Continued below.
8.14. ALEJANDROS (14) Alexander <<Tandem>>, inquit,
<<par animo meo periculum video cum bestiis simul et cum egregiis viris
res est>>. (15) Ptolemy-Perdiccas-Hephaestion with Alexander-gives
instructions to Coenus-Antigenes-Leonnatus-Tauron, (16) the long spears good
for dealing with the elephants, (17) spurs his horse on-Coenus charges at the
left, (18) phalanx-porus gives orders, (19)-(21) confusion among Porus’ troops,
(22) nevertheless Porus advances, (23) elephants throw into confusion
horses/men, (24)-(29) attacking the elephants-Agriani-other Thracae-phalanx-with
axes they cut elephants’ feet and with copides their trunks, (30) elephants attack their own
men and trample their guides, (31)-(32) Porus defends himself, though wounded,
(33)-(34) Porus’ elephant against Alexander, (35) Taxiles’ brother advises
Porus to surrender, (36) Porus defiantly kills Taxiles’ brother, (37) Porus
flees, then he checks his flight, (38) Alexander reaches Porus-Porus’ obstinacy
causes Alexander to attack forcefully-Porus sliding off his elephant, (39)
Indian orders Porus’ elephant to kneel, other elephants follow suit, (40) Rex
spoliari corpus Pori, interemptum esse credens, iubet, et, qui detraherent
loricam vestemque, concurrere, cum belua dominum tueri et spoliantes coepit
appetere levatumque corpus eius rursus dorso suo imponere. Ergo telis undique
obruitur, confossoque [=conpositoque A] eo, in vehiculum Porus imponitur. (41) Porus alive-Alexander speaks to
Porus, (42) Porus replies, (43) asked how to be treated, Porus <<Quod
hic>>, inquit, <<dies tibi suadet, quo [=quod A] expertus es quam caduca felicitas
esset>>, (44) Alexander treats him with compassion and honor, (45)
attended his wounds, received him into his friends [in amicorum numerum
recepit]-gave him a greater kingdom, (46) Nec sane quicquam ingenium eius
solidius aut constantius habuit quam admirationem verae laudis et gloriae;
simplicius tamen famam aestimabat in hoste quam in cive. Quippe a suis credebat
magnitudinem suam destrui posse, eandem clariorem fore, quo maiores fuissent
quos ipse vicisset.
9.1. (1) Alexander tam
memorabili victoria laetus, qua sibi Orientis finis apertos esse censebat, Soli
victimis caesis, milites quoque, quo promptioribus animis reliqua belli
obirent, pro contione laudatos, docuit quidquid Indis virium fuisset, illa dimicatione
prostratum; (2) cetera opimam praedam fore celebratasque [=celebratesque A] opes in ea regione eminere quam peterent.
Proinde iam vilia et obsoleta esse spolia de Persis; gemmis margaritisque et
auro atque ebore Macedoniam Graeciamque, non suas tantum domos repleturos
[=repleturum A]. (3) Avidi
milites et pecuniae et gloriae, simul quia numquam eos affirmatio eius
fefellerat, pollicentur operam; dimissisque cum bona spe navigia exaedificari
iubet, ut, cum totam Asiam percucurrisset [=percurrisset P], finem terrarum, mare, inviseret. (4) Multa
materia navalis in proximis montibus erat; quam caedere aggressi magnitudinis
invisitatae repperere serpentes. (5) Rhinocerotes quoque, rarum alibi animal,
in eisdem montibus erant. Ceterum hoc nomen beluis inditum a Graecis; sermonis
eius ignari (Indi) aliud lingua sua usurpant.
9.1. (6) Rex, duabus
urbibus conditis in utraque fluminis quod superaverat ripa, copiarum duces
coronis et M aureis singulos donat; ceteris quoque pro portione aut gradus
[=gradu A] quem in amicitia obtinebant, aut navatae operae, honos habitus est.
(7) Abisares, qui, priusquam cum Poro dimicaretur, legatos ad Alexandrum
miserat, … (8) … [below]
9.1. (9)-(13)
flora-fauna (serpents). (14) Alexander imposes tribute=stipendium on captured
oppidum. (14)-(18) barbarians-Macedonians [(16) Ac primo insolitum genus pugnae
Macedonas terruit, cum eminus vulnerarentur; …]-chariots [(18) Postero die,
scalis undique admotis, muri occupantur. Paucis pernicitas saluti fuit; qui
(ubi), cognito urbis excidio, paludem transnavere, in vicina oppida ingentem
intulere terrorem invictum exercitum et deorum profecrto advenisse
memorantes.]. (22)-(30) pardoning-hostages (clementiam regis-in fidem
accepit)-regnum Sopithis [=sophites A]-Sopithes’ exotic ornamentation-his surrender and children’s and
nation’s to Alexander. [below]
9.1. (31)-(33)
dogs-lion [dog biting lion, though dying]. Curtius’ comment: (34) Equidem plura
transcribo quam credo; nam nec affirmare sustineo de quibus dubito, nec
subducere quae accepi. [below]
9.1.
(35)-(36)-Alexander-joined by Hephaestion-Phegeus.
9.2. (1)-(9) Phegeus’
information/king Aggrammes-Alexander asks Porus about Aggrammes’
power/forces-Alexander’s reaction. [below]
9.2. (10)-(12) Et interdum dubitabat an Macedones tot
emensi spatia terrarum, in acie et in castris senes facti, per obiecta flumina,
per tot naturae obstantes difficultates secuturi essent; abundantes onustosque
praeda magis parta frui velle quam acquirenda [=adquerenda A] fatigari. (11) Non idem sibi et militibus
animi; sese [=esse A]
totius orbis imperium mente complexum adhuc in operum suorum primordio stare,
militem labore defetigatum proximum quemque fructum, finito tandem periculo,
expetere. (12) Vicit ergo cupido rationem, et ad contionem vocatis militibus,
ad hunc maxime modum disseruit: <<Alexander’s speech, (12)-(30)>>
[gloria, (14)-elephantos/falcibus, (19)-invicti Macedonum roboris,
(23)-solitudinem in Asia vincendo fecistis-ethne following Alexander, (24)-but I depend on you,
(25)-pervenimus ad solis ortum et Oceanum, (26)-praedam/patriam, (27)-terminos
adeuntem, (28)-Ne infregeritis in manibus meis palmam, qua Herculem Liberumque
Patrem, si invidia afuerit, aequabo, (29)-ubi ille meorum Macedonum vultus?,
(30)]. Silence, (31)-Alexander speaks again, (31)-(34) [(34) Ite reduces domos!
Ite deserto rege ovantes!]. Herakles-Dionysos [continued below]
9.3. KOINOS (1)-(2)-silence/murmurs/groans. (3)-(15)
Coenus comes forward and speaks [(10) <<Vestem Persicam induti [=induit P, etc.], quia domestica subvehi non potest, in
externum degeneravimus cultum>>.], (16)-(18) regem, patrem, dominum,
tribunali, regiam. Below
9.3. (19) Biduum irae datum est; tertio die
processit erigique [=e regia qui A] duodecim aras ex quadrato saxo, monumentum [=munimentum A] expeditionis suae, munimenta quoque castrorum
iussit extendi cubiliaque amplioris formae quam pro corporum habitu relinqui,
ut speciem omnium augeret, posteritati fallax miraculum praeparans. Below
9.3. YANATOS KOINOU (20) Hinc repetens quae emensus erat, ad
flumen Acesinen [=acaestimen P, etc.] locat castra. Ibi forte Coenus morbo exstinctus est; cuius morte
ingemuit quidem rex, adiecit tamen propter paucos dies longam orationem eum
exorsum, tamquam solus Macedoniam visurus esset. Belw
9.3. (21) Iam in aqua
classis quam aedificari iusserat stabat. Inter haec [=in hac A] Memno ex Thracia in supplementum equitum v
milia, praeter eos ab Harpalo peditum VII milia adduxerat armaque xxv milibus
auro et argento caelata pertulerat. (22) Quis distributis, vetera cremari
iussit. Mille navigiis aditurus Oceanum, discordesque et vetera odia
retractantes Porum et Taxilen, Indiae reges, firmatae per affinitatem gratiae
reliquit in suis regnis, summo in aedificanda classe amborum studio usus. Below
9.3. (23) Oppida
quoque duo condidit; quorum alterum Nicaeam appellavit, alterum Bucephala
[=bucephalum A, bucefalum V], equi quem amiserat memoriae ac nomini
dedicans urbem. (24) Elephantis deinde et impedimentis terra sequi iussis, …
9.4. (1) Perventum
erat in regionem in qua Hydaspes amnis Acesini [=acessino A] committitur; (2) hinc decurrit in fines
Siborum [=soborum A]. Hi de
exercitu Herculis maiores suos esse memorant; aegros relictos [=relictos esse C, relictos se P] cepisse sedem quam ipsi obtinebant. (3)
Pelles ferarum pro veste, clavae tela erant, multaque etiam, cum Graeci mores
exolevissent, stirpis ostendebant vestigia. (4) Hinc escensione facta, CC et L
stadia excessit depopulatusque regionem, oppidum, caput eius, corona cepit. (5)
XL milia peditum alia gens in ripa fluminum opposuerat; quae, amne superato, in
fugam compulit inclusosque moenibus expugnat. Puberes interfecti sunt, ceteri
venierunt. (6) Alteram deinde urbem expugnare adortus, magnaque vi defendentium
pulsus, multos Macedonum amisit. … (7) …; delebant incolae urbem, hostes
defendebant [=extinguebant A].
Adeo etiam naturae iura bellum in contrarium mutat [=mutant A]. (8) Arx erat oppidi intacta, in qua praesidio
invalidos reliquit. Ipse (est) navigiis circumvectus arcem. Quippe III flumina
tota India praeter Gangen maxima munimento arcis applicant undas; a septentrione
Indus alluit, a meridie Acesines Hydaspi confunditur. Below
9.4. (9)-(14)
Alexander <<wrestles>> with the river’s waters/ready to plunge into
the river -setting up of altars [BVMOI/YUSIAI (14) … Cum amne bellum fuisse crederes. Ergo aris pro numero fluminum
positis sacrificioque facto, xxx stadia processit.]. Below
9.4. HRAKLHS/DIONUSOS (15) Sudracae-Malli/their forces, (16) At
Macedones, qui omni discrimine iam defunctos se esse crediderant, postquam integrum
bellum cum ferocissimis Indiae gentibus superesse cognoverunt, improviso metu
territi, rursus seditiosis vocibus regem increpare coeperunt : (17) Gangen
amnem et quae ultra essent coactos transmittere non tamen finisse, sed mutasse
bellum. Indomitis gentibus se obiectos, ut sanguine suo aperirent ei Oceanum.
(18) Trahi extra sidera et solem cogique adire quae mortalium oculis Natura
subduxerit [=subduxerat A].
Novis identidem armis novos hostes exsistere. Quos ut omnes fundant fugentque,
quod praemium ipsos manere? caliginem ac tenebras et perpetuam noctem profundo
incubantem mari, repletum immanium beluarum gregibus fretum, immobiles undas,
in quibus emoriens natura defecerit. (19) Rex non sua, sed militum
sollicitudine anxius, contione advocata, docet imbelles esse, quos metuant.
Nihil deinde praeter has gentes obstare quominus terrarum spatia emensi, ad
finem simul mundi laborumque [=laboremque A] perveniant. (20) Concessisse [=cessisse A] illis metuentibus Gangen et multitudinem
nationum quae ultra amnem essent; declinasse iter eo ubi par gloria minus
periculum esset. (21) Iam prospicere se Oceanum, iam perflare ad ipsos auram
maris; ne inviderent sibi laudem quam peteret. Herculis et Liberi Patris
terminos transituros illos, regi suo parvo impendio immortalitatem famae
daturos. Paterentur se ex India redire, non fugere. (22) Omnis multitudo et
maxime militaris mobilis [=mobili A] impetu effertur [=adfertur A]; ita seditionis non remedia quam principia maiora sunt. (23) Non alias
tam alacer clamor ab exercitu est redditus; iubent eum ducere [=iubentium
duceret A] dis secundis,
aequareque [=aequaretque A]
gloria quos aemularetur. Laetus his acclamationibus, ad hostes protinus castra
movit. (24) Validissimae Indorum gentes erant et bellum impigre parabant …
acquiescentes Macedonas frustra terrere conatus [=Indus]. (25) … Quorum agmen
rex frustra persecutus, impedimenta cepit.
9.4. MALLOI (26) Perventum deinde est ad oppidum
Sudracarum [=Malli, Arrian, 6.11.3], in quod plerique confugerant, haud maiore
fiducia moenium quam armorum. (27) Iam admovebat rex, cum vates monere eum
coepit, ne committeret aut certe differet obsidionem; vitae eius periculum
ostendi. (28) Rex Demophontem—is namque vates erat—intuens--: <<Si
quis>>, inquit, <<te arti tuae intentum et extra spectantem sic
interpellet, non dubitem quin incommodus ac molestus videri tibi
possit>>. (29) Et cum ille ita prorsus futurum respondisset:
<<Censesne>>, inquit, <<tantas res, non pecudum fibras ante
oculos habenti ullum esse maius impedimentum quam vatem superstitione captum?..
(30) Nec diutius quam respondit moratus, admoveri iubet scalas, cunctantibusque
ceteris, evadit in murum. Angusta muri corona erat; non pinnae sicut alibi
fastigium eius distinxerant, sed perpetua lorica obducta transitum saepserat.
(31) Itaque rex haerebat magis quam stabat in margine, clipeo undique
incidentia tela propulsans; (32)-(33). Below
9.5. ALEJANDROU TRAUMATISMOS (1) Iamque laevam, qua clipeum ad ictus
circumferebat, lassaverat, clamantibus amicis ut ad ipsos desiliret, stabantque
excepturi; cum ille rem ausus est incredibilem atque inauditam multoque magis
ad famam temeritatis quam gloriae insignem. (2) Namque in urbem hostium plenam
praecipiti saltu semet ipse immisit, … (3)-(5) … (6) Pugnabat pro rege primum celebrati nominis fama, deinde
desperatio, magnum ad honeste moriendum incitamentum. (7) Sed cum subinde
hostis afflueret, iam ingentem vim telorum exceperat clipeo, iam galeam saxa
perfregerant, iam continuo labore gravata genua succiderant. (8) … (9) Ille ad
omnes ictus expositus, non aegre tamen [=iam A] exceptum poplitibus corpus tuebatur, donec
Indus duorum cubitorum sagittam—namque Indis, ut antea diximus [8.9.28], huius
magnitudinis sagittae erant—ita excussit, ut per thoracem paulum super latus dextrum
infigeret. (10) Quo vulnere afflictus, magna vi sanguinis emicante, remisit
arma moribundo similis adeoque resolutus ut ne ad vellendum quidem telum
sufficeret dextra. Itaque ad spoliandum corpus qui vulneraverat alacer gaudio
accurrit. (11) Quem ut inicere corpori suo manus sensit, credo, ultimi
dedecoris indignitate commotus, linquentem revocavit animum et nudum hostis
latus subrecto [=subiecto A]
mucrone hausit. (12) Iacebant circa regem tria corpora, procul stupentibus
ceteris. Ille ut, antequam ultimus spiritus deficeret, dimicans tamen [=iam A] exstingueretur, clipeo se allevare conatus
est et, (13) postquam ad conitendum nihil supererat virium, dextera impedentes
ramos complexus temptabat assurgere. Sed ne sic quidem potens corporis, rursus in
genua procumbit, manu provocans hostes, si quis congredi auderet. (14) Tandem
Peucestes, per aliam oppidi partem deturbatis propugnatoribus muri, vestigia
persequens regis supervenit. (15) Quo conspecto, Alexander iam non vitae spem
[=suae A], sed mortis
solacium supervenisse ratus, clipeo fatigatum corpus excepit. Subinde [=subit
inde C] Timaeus et paulo
post Leonnatus, huic Aristonus supervenit. (16) Indi quoque, cum intra moenia
regem esse comperissent, omissis ceteris, illuc concurrerunt urgebantque protegentes
eum. E quibus [=cum quibus P,
ex quibus C] Timaeus,
multis adverso corpore vulneribus acceptis, egregiaque edita pugna cecidit;
(17) Peucestes quoque, tribus iaculis confossus, non se tamen scuto sed regem
tuebatur; Leonnmatus, dum avide ruentes barbaros submovet, cervice graviter
icta, semianimis procubuit ante regis pedes. (18) Iam et Peucestes vulneribus
fatigatus submiserat clipeum; in Aristono spes ultima haerebat. Hic quoque
graviter saucius tantam vim hostium ultra sustinere non poterat. (19) Inter
haec ad Macedonas regem cecidisse fama perlata est. Terruisset alios quod illos
incitavit. … (20) … Tandemque internecione hostium iustae irae parentatum est.
(21) Ptolomaeum, qui postea regnavit, huic pugnae adfuisse auctor est
Clitarchus et Timagenes, sed ipse, scilicet gloriae suae non refragatus,
afuisse se, missum in expeditionem, memoriae tradidit. Tanta componentium
vetusta [=uetustate A]
rerum monimenta vel securitas vel, par huic vitium, credulitas fuit. (22) Rege
in tabernaculum relato, medici lignum sagittae corpori infixae [=infixum A], ita ne spiculum moveretur, abscidunt. (23)
Corpore deinde nudato, animadvertunt hamos inesse telo nec aliter id sine
pernicie corporis extrahi posse quam ut secando [=secundo A] vulnus augerent. (24) long arrow/deep
penetration. (25) Critobulus, the physician, hesitates to operate. (26)
Cries/Alexander inquires why. (27) Critubulus wants Alexander to be held. (28)
Alexander: proceed without anyone holding me. Barb extracted/large flow of
blood- linquique animo rex et, caligine oculis offusa, velut moribundus
extendi.(29) Amici think he dies/blood stopped/regains consciousness. (30) Army
under arms/return to camp when sure that the king was going to recover. Below
9.6. KRATEROS/ALEJANDROU LOGOS (1) Rex, VII diebus curato vulnere, necdum
obducta cicatrice, cum audisset convaluisse apud barbaros famam mortis suae,
duobus navigiis iunctis, statui in medium undique conspicuum tabernaculum
iussit, ex quo se ostenderet perisse credentibus, conspectusque ab incolis spem
hostium falso nuntio conceptam inhibuit. (2) Secundo deinde amne defluxit
aliquantum intervalli a cetera classe praecipiens, ne quies perinvalido adhuc
necessaria pulsu remorum impediretur. (3) Quarto postquam navigare coeperat die
pervenit in regionem desertam ab incolis, sed frumento et pecoribus abundantem.
Placuit is locus et ad suam et ad militum requiem. (4) Mos erat principibus
amicorum et custodibus corporis excubare ante praetorium quotiens adversa regi
valetudo incidisset; hoc tum quoque more servato, universi cubiculum eius
intrant. (5) Ille sollicitus ne quid novi afferrent, quia simul venerant,
percontatur num hostium recens nuntiaretur adventus. (6) At Craterus, cui
mandatum erat ut amicorum preces perferret ad eum: <<Credisne>>,
inquit, <<adventu magis hostium, …, sollicitos esse quam cura salutis
tuae, ut nunc est, tibi vilis? (7) … (8) Sed quis deorum hoc Macedoniae columen
ac sidus diuturnum fore polliceri potest, cum tam avide manifestis periculis
offeras corpus, oblitus tot civium animas trahere te in casum? (9) … (10) …
(11) … (12)… (13) … (14) … Cito gloria obsolescit in sordidis hostibus, nec
quicquam indignius est quam consumi eam ubi non possit ostendi>>. (15)
Eadem fere Ptolomaeus et similia his ceteri. Iamque confusis vocibus flentes
eum orabant ut tandem ex satietate [=exacietate F, etc.] laudi modum faceret ac saluti suae, id
est publicae, parceret. (16) Grata erat regi pietas amicorum; itaque singulos
familiarius amplexus, considere iubet, altiusque sermone repetito: (17) <<Vobis
quidem>>, inquit, <<o fidissimi piissimique civium atque amicorum,
grates ago habeoque, … (18) … (19) Licuit paternis opibus contento, intra
Macedoniae terminos per otium corporis exspectare obscuram et ignobilem
senectutem. … Verum ego, qui non annos meos, sed victorias numero, si munera
Fortunae bene computo, diu vixi. (20) Orsus a Macedonia imperium Graeciae
teneo, Thraciam et Illyrios subegi, Triballis Maedique imperito, … (21) Ex Asia
in Europae terminos momento unius horae transivi. Victor utriusque regionis
post nonum regni mei, post vicesimum atque octavum annum (vitae), videorne
vobis in excolenda gloria, cui me uni devovi, posse cessare? … (22) … (23) …
Quas urbes Samiramis condidit! … (24) …; belli Martisque discrimen impavidus
subibo. (25) Philippus in acie tutior quam in theatro fuit; hostium manus saepe
evitavit [=uitauit A],
suorum effugere non valuit. … (26) …, mihi maximus laborum atque operum meorum
erit fructus, si Olympias mater immortalitati consecretur quandoque excesserit
vita. (27) Hoc, si licuerit, ipse praestabo; hoc, si me praeceperit fatum, vos
mandasse (me) mementote>>. Ac tum quidem amicos dimisit. Ceterum per
complures dies ibi stativa habuit.
9.7. ELLHNES (1) Haec dum in India geruntur, Graeci milites
nuper in colonias a rege deducti circa Bactra, orta inter ipsos seditione,
defecerant non tam Alexandro infensi quam metu supplicii. (2) Quippe, occisis
quibusdam popularium, qui validiores erant arma spectare coeperunt et Bactriana
arce, quae quasi (tuta) neglegentius asservata erat, occupata, barbaros quoque
in societatem defectionis impulerant. (3) Athenodorus erat princeps eorum, qui
regis quoque nomen assumpserat, non tam imperii cupidine quam in patriam
revertendi cum eis [=cunctis A], qui auctoritatem ipsius sequebantur. (4) Huic Biton [=bicon A] quidam nationis eiusdem, sed ob aemulationem
infestus, comparavit insidias invitatumque ad epulas per Boxum quendam
Bactrianum [=macerianum A]
in convivio occidit. (5) Postero die contone advocata, Biton ultro insidiatum
sibi Athenodorum plerisque persuaserat; sed aliis suspecta erat fraus Bitonis,
et paulatim in plures coepit manare suspicio. (6) Itaque Graeci milites arma
capiunt, occisuri Bitonem si daretur occasio; ceterum [=ceteri A] principes eorum iram multitudinis mitigaverunt.
(7) Praeter spem suam Biton, praesenti periculo ereptus, paulo post est
insidiatus auctoribus salutis suae. Cuius dolo cognito, et ipsum
comprehenderunt et Boxum. (8) Ceterum Boxum protinus placuit interfici, Bitonem
etiam per cruciatum necari. Iamque corpori tormenta admovebantur, cum
Graeci—incertum, ob quam causam—lymphatis similes ad arma discurrunt. (9)
Quorum fremitu exaudito, qui torquere Bitonem iussi erant omisere, veriti ne id
facere tumultuantium vociferatione prohiberentur. (10) Ille, sicut nudatus
erat, pervenit ad Graecos, et miserabilis facies supplicio destinati in
diversum animos repente mutavit, dimittique eum iusserunt. (11) Hoc modo poena
bis liberatus, cum ceteris qui colonias a rege attributas reliquerunt revertit
in patriam. Haec circa Bactra et Scytharum terminos gesta. Below
9.7. DEIPNON (12)-(13) A hundred legati come to Alexander
from the Malli and the Sudracae [(13) …; deos sibi deditionis auctores, non
metum; quippe intactis viribus iugum excipere.]. (14) Rex, consilio habito,
deditos in fidem accepit stipendio, quod Arachosiis utraque natio pensitabat,
imposito; praeterea II milia st D equites imperat. (15) Et omnia oboedienter a
barbaris facta. Invitatis deinde ad epulas legatis gentium regulisque, exornari
convivium iussit. C aurei lecti modicis intervallis positi erant, lectis
circumdederat aulaea purpura auroque fulgentia, quidquid aut apud Persas vetere
luxu aut apud Macedonas nova inmutatione corruptum erat, confusis utriusque
gentis vitiis, in illo convivio ostendens. Below
9.7. DIVJIPPOS (16) Intererat epulis Dioxippus Atheniensis,
pugil nobilis et ob eximiam virtutem virium iam et regi [=a rege A] pernotus et gratus. Invidi malignique
increpabant per seria et ludum saginati corporis sequi inutilem beluam; cum ipsi
proelium inirent, oleo madentem praeparare ventrem epulis. (17) Eadem igitur in
convivio Corratas [=horrotas A] Macedo iam temulentus exprobr are ei coepit et postulare, ut, si vir
esset, postero die secum ferro decerneret; regem tandem vel de sua temeritate
vel de illius ignavia iudicaturum. (18) Et a Dioxippo contemptim militarem
eludente [=eludentem A]
ferociam, accepta condicio est. Ac postero die rex, cum etiam acrius certamen
exposcerent, quia deterrere non poterat, destinata exsequi passus est. (19)
Ingens vis [=hic A]
militum, inter quos erant Graeci, Dioxippo studebant. Macedo iusta arma
sumpserat, aereum clipeum hastamque [=hastam quam A]—sarisam vocant—laeva tenens, dextera lanceam
gladioque cinctus, velut cum pluribus simul dimicaturus; (20) Dioxippus oleo
nitens et coronatus, laeva puniceum amiculum, dextra validum nodosumque
stipitem praeferebat. Ea ipsa res omnium animos expectatione suspenderat;
quippe armato congredi nudum dementia, non temeritas videbatur. (21) Igitur
Macedo, haud dubius eminus interfici posse, lanceam emisit. Quam Dioxippus cum
exigua corporis declinatione vitasset, antequam ille hastam transferret in
dextram, assiluit et stipite mediam eam fregit. (22) Amisso utroque telo,
Macedo gladium coeperat stringere, cum [=quam A] occupatum, complexu pedibus
repente subductis, Dioxippus arietavit in terram, ereptoque gladio, pedem super
cervicem iacenti imposuit stipitem intentans elisurusque eo victum, ni
prohibitus esset a rege. (23) Tristis spectaculi eventus non Macedonibus modo,
sed etiam Alexandro fuit, maxime quia barbari adfuerant; quippe celebratam
Macedonum fortitudinem ad ludibrium recidisse querebatur [=uerebatur A]. (24) Hinc ad criminationem invidorum
adapertae sunt regis aures. Et post paucos dies inter epulas aureum poculum ex
composito subducitur, ministrique, quasi amisissent quod amoverant, regem
adeunt. (25) Saepe minus est constantiae in rubore, quam in culpa; coniectum
oculorum, quibus ut fur destinabatur, Dioxippus ferre non potuit et, cum
excessisset convivio, litteris conscriptis, quae regi redderentur, ferro se
interemit. (26) Graviter mortem eius tulit rex, existimans indignationis esse,
non paenitentiae testem, utique postquam falso insimulatum eum nimium invidorum
gaudium ostendit.
9.8. (1) Indorum
legati dimissi domos paucis post diebus cum donis revertuntur. ccc erant
equites, mxxx currus, quos quadriiugi equi ducebant, lineae vestis aliquantum,
mille scuta Indica et ferri candidi talenta c leonesque rarae magnitudinis et
tigres, (2) utrumque animal ad mansuetudinem domitum, lacertarum quoque
ingentium pelles et dorsa testudinum. (3) Cratero deinde imperat rex haud
procul amne per quem erat ipse navigaturus, copias duceret; …
9.8. DIONUSOS-AHTTHTOI-ALEJANDREIA-EKTELESIS-AYVVSIS. (4) Alexander among the Sambagrae-river
covered with ships and shining arms. (5) At qui in agris erant proximis
[=proximi A]
flumini—frequentes autem vicos maxime in ripa habebant—ut videre totum amnem
qua prospici poterat navigiis constratum et tot militum arma fulgentia, territi
nova facie deorum exercitum et alium Liberum Patrem, celebre in illis gentibus
nomen, adventare credebant. (6) Shouting of soldiers, beat of oars, criers of
rowers, terrified the people. (7) Ergo universi ad eos qui in armis erant
currunt, furere clami tantes et cum dis proelium inituros; navigia non posse
numerari quae invictos viros veherent. Tantumque in exercitum suorum intulere
terroris, ut legatos mitterent gentem dedituros. (8) His in fidem acceptis, ad
alias deinde gentes quarto die pervenit. Nihilo plus animi his fuit quam
ceteris fuerat. Itaque oppido ibi condito, quod Alexandream appellari iusserat,
fines eorum qui Musicani appellantur intravit. (9-10) Terioltes
executed-Oxyartes acquitted/given more territory [(10) … Musicanis deinde in
dicionem redactis urbi eorum praesidium imposuit].
9.8 (11-12)
Porticanus. (13) Diruta igitur arce, et omnibus captivis venundatis, Sambi
regis fines ingressus est, multisque oppidis in fidem acceptis, validissimam
gentis urbem cuniculo cepit. (14) Barbaris simile monstri visum est, rudibus
militarium operum; quippe in media ferme urbe armati terra exsistebant, nullo
suffossi specus ante vestigio facto. (15) LXXX milia [=DCCC P, DCCC C] Indorum in ea regione caesa Clitarchus est auctor multosque captivos
sub corona venisse. (16) Rursus Musicani defecerunt; ad quos opprimendos missus
est Pithon [=phyton A], qui
captum principem gentis, eundemque defectionis auctorem, adduxit ad regem. Quo
Alexander in crucem sublato, rursus amnem, in quo classem exspectare se iusserat,
repetit.
9.8. AGRIANES-DHLHTHRIVDH INDVN JIFH (17) Quarto deinde die secundo amne pervenit ad oppidum quod in regno
imo [=regnum A] erat Sambi.
Nuper se ille dediderat, sed oppidani detrectabant imperium et clauserant
portas. (18) Quorum paucitate contempta, rex D Agrianos moenia subire iussit et
sensim recedentes elicere extra muros hostem, secuturum profecto, si fugere eos
crederet. (19) Agriani, sicut imperatum erat, lacessito hoste, subito terga
verterunt; quos barbari effuse sequentes, in alios, inter quos ipse rex erat,
incidunt. Renovato ergo proelio, ex III milibus barbarorum DC caesi sunt, M
capti, ceteri moenibus urbis inclusi. (20) Sed non ut prima specie laeta
victoria, ita eventu quoque fuit; quippe barbari veneno tinxerant gladios.
Itaque saucii [=I, socii A]
subinde expirabant, nec causa tam strenuae mortis excogitari poterat a medicis,
cum etiam leves plagae insanabiles essent.
9.8. DRAKVN-FARMAKON-IASIS (21)-27) Alexander safe-Alexander/Ptolemy
slightly wounded-dream/serpent/herb [(22) …. Sanguine coniunctus erat
(=Ptolomaeus), et quidam Philippo genitum esse credebant; certe pelice eius
ortum constabat. (23)-(25) … (26) In quem [=lectum] ut se recepit [=Alexander],
protinus altior insecutus est somnus. Ex quo excitatus, per quietem vidisse se
exponit speciem draconis oblatam herbam ferentis ore, quam veneni remedium esse
monstrasset; (27) colorem quoque herbae referebat agniturum, si quis
repperisset, affirmans. Inventam deinde—quippe a multis simul erat
requisita—vulneri imposuit, protinusque dolore finito, intra breve spatium
cicatrix quoque obducta est.].
9.8. LEIA (28) Barbaros ut prima spes fefellerat, se
ipsos urbemque dediderunt. Hinc in proximam gentem Patalium [=pataliam A] perventum est. Rex erat Soeris [=moeris A, meris V], qui, urbe deserta, in montes profugerat; (29) itaque Alexander oppido
potitur agrosque populatur. Magnae inde praedae actae sunt pecorum
armentorumque, magna vis reperta frumenti.
9.8. NHSOS (30) Ducibus deinde sumptis amnis peritis,
defluxit ad insulam medio ferme alveo enatam.
9.9. PALIRROIA-AMPVTIS (1)-(26) Island-desire to visit the
Oceanus-sailing into the unknown [(2) unum erat temeritatis solacium perpetua
felicitas.]-smell of sea-rowing with eagerness-ISLAND-river flood/tide-common
soldiers ignorant of such phenomena/confusion-withdrawal of the sea/more
confusion-Alexander on the watch all night, sending horsemen ahead to give a
warning of the flood/return of the sea-soldiers’ great joy [(26) Plaususque
militum nauticorum(que) insperatam salutem immodico celebrantium gaudio,
litoribus ripisque resonabat. Unde tantum redisset subito mare, quo pridie
refugisset, …]. Below.
9.9. ALEJANDROS/YALASSA (27) Rex cum ex eo quod acciderat coniectaret
post solis ortum statum tempus esse, media [=esset media P, esse et media C] nocte, ut aestum occuparet, cum paucis
navigiis secundo amne defluxit evectusque os eius, cccc stadia processit in
mare, tandem voti sui compos. Praesidibusque et maris et locorum dis sacrificio
facto, ad classem rediit.
9.10 (1) Salt lake
(lacu salso)-scabies (itching). (2) Oil (Oleum) the remedy (remedio). Leonnatus
to dig wells for the army.
9.10 POLEIS-VKEANOS (3) Interim et urbes plerasque condidit, (et)
Nearcho atque Onesicrito, nauticae rei peritis, imperavit ut validissimas navium
deducerent in Oceanum, ...
9.10. NHES (4) Iamque mitigata hieme, et navibus quae
inutiles videbantur crematis, terra ducebat exercitum. (5) Nonis castris in
regionem Arabiton [=aboriton A], ...
9.10. LEIA-PURPOLHSIS-POLIS
IDRUYEISA (6) Quinto hinc die
venit ad flumen; Arabum [=barbarum A] incolae appellant. Regio deserta et aquarum inops excipit; quam
emensus in Horitas [=noritas A] transit. Ibi maiorem exercitus partem Hephaestioni tradidit, levem
armaturam cum Ptolomaeo Leonnatoque partitus est. (7) Tria simul agmina
populabantur Indos, magnaeque praedae actae sunt; maritimos Ptolomaeus, ceteros
ipse rex et ab alia parte Leonnatus, urebant. In hac quoque regione urbem
condidit, deductique sunt in eam [=inam A] Arachosii.
9.10. (8) Hinc
pervenit ad maritimos Indos. ... (9) ... (10) ... (IXYUOFAGOI).
9.10. (11)-(12),
Makedones-Hunger-Eat draught animals and horses-Burn the booty [(12) ...,
spolia de hostibus propter quae ultima Orientis peragraverant, cremabant
incendio.]. (13) Pestilentia. (14) Soldiers dying (strati«tai ynπskontew). (15) Beseeching for help, none forthcoming,
fear overtaking pity (misericordia in formidinem versa).
9.10. ARAI (16) Illi relicti deos testes et sacra
communia regisque implorabant opem, cumque frustra surdas aures fatigarent, in
rabiem desperatione versi, parem suo exitum similesque ipsis amicos et
contubernales precabantur.
9.10. BASILEUS (17) Rex dolore simul ac pudore anxius, quia
causa tantae cladis ipse esset, ad Phrataphernen [=affrapernen A], Parthyaeorum satrapen, misit, qui iuberet
camelis cocta cibaria afferri, aliosque finitimarum regionum praefectos
certiores necessitatis suae fecit. (18) Nec cessatum est ab his. Itaque fame
dumtaxat vindicatus, exercitus tandem in Cedrosiae fines perducitur. Omnium
rerum solo fertili [=sola fertilis A] regio est; in qua stativa habuit, ut vexatos milites quiete firmaret.
9.10. LEONNATOS-KRATEROS-MENVN-ASTASPHS (19) Hic Leonnati litteras accepit,
conflixisse ipsum cum VIII milibus [editum et cccc equitibus Horitarum prospero
eventu. A Cratero quoque nuntius venit Ozinen et Zariaspen, nobilis Persas,
defectionem molientes, oppressos a se in vinculis esse. (20) Praeposito igitur
regioni Sibyrtio [=regionis iburtio A, regionis iburcio V]—namque
Menon, praefectus eius, nuper interierat morbo—in Carmaniam ipse processit.
(21) Astaspes [=aspastis A]
erat satrapes gentis, suspectus res novare voluisse, dum in India rex est; quem
occurrentem, dissimulata ira, comiter allocutus, dum exploraret quae delata
erant, in eodem honore habuit.
9. 10. IPPOI-HMIONOI-OPLA (22) Cum inde praefecti, sicut imperatum erat,
equorum iumentorum(que) iugalium vim ingentem ex omni quae sub imperio erat
regione misissent, quibus deerant impedimenta restituit. (23) Arma quoque ad
pristinum refecta sunt cultum quippe haud procul a Perside aberant, non pacata
modo, sed etiam opulenta.
9.10. DIONUSOS-ALEJANDROS (24) Igitur, ut supra dictum est, aemulatus
Patris Liberi non gloriam solum, quam ex illis gentibus deportaverat, sed etiam
pompam [=famam A], sive
illud triumphus fuit ab eo primum institutus sive bacchantium lusus, statuit
imitari animo super humanum fastigium elato.
9.10. BAKXIKOS KVMOS-ASTASPHS (25) Vicos per quos iter erat floribus
coronisque sterni iubet, liminibus aedium creterras vino repletas et alia
eximiae magnitudinis vasa disponi, vehicula deinde constrata, ut plures capere
milites possent, in tabernaculorum modum ornari, alia candidis velis, alia
veste pretiosa. (26) Primi ibant amici et cohors regia, variis redimita
floribus coronisque; alibi tibicinum [=tubicinum A] cantus, alibi lyrae sonus audiebatur; item
vehiculis pro copia cuiusque adornatis, comissabundus exercitus, armis quae
maxime decora erant circumpendentibus. Ipsum convivasque currus vehebat
creterris aureis eiusdemque materiae ingentibus poculis praegravis. (27) Hoc
modo per dies VII bacchabundum agmen incessit, parata [=parta A] praeda, si quid victis saltem adversus
comissantes animi fuisset; mille, hercule, viri modo et sobrii VII dierum
crapula graves in suo triumpho capere potuerunt. (28) Sed Fortuna, quae rebus
famam pretiumque constituit, hoc quoque militiae probrum vertit in gloriam. Et
praesens aetas et posteritas deinde mirata est per gentes nondum satis domitas
incessisse temulentos, barbaris quod temeritas erat fiduciam esse credentibus.
(29) Hunc apparatum carnifex sequebatur : quippe satrapes Astaspes, de quo ante
dictum est, interfici iussus est; (30) adeo nec luxuriae quicquam crudelitas
nec crudelitati luxuria obstat.
10.1. (1) Eisdem fere
diebus Cleander et Sitalces et cum Agathone Heracon superveniunt, qui
Parmenionem iussu regis occiderant. V milia peditum cum equitibus M, (2) sed et
[=sed P] accusatores eos e
provincia cui praefuerant sequebantur. Nec tot facinora quot admiserant
compensare poterat caedis perquam gratae regi ministerium. (3) Quippe cum omnia
profana spoliassent, ne sacris quidem abstinuerant, virginesque et principes
feminarum, stupra perpessae, corporum ludibria deflebant. (4) Invisum Macedonum
nomen avaritia eorum ac libido barbaris fecerat. (5) Inter omnes tamen eminebat
Cleandri furor, qui nobilem virginem constupratam servo suo pelicem dederat.
(6) Plerique amicorum Alexandri non tam criminum quae palam obiciebantur
atrocitatem, quam memoriam occisi per illos Parmenionis, quod tacitum prodesse
reis apud regem poterat, intuebantur, laeti reccidisse iram in irae ministros
nec ullam potentiam scelere quaesitam cuiquam esse diuturnam. (7) Rex, cognita
causa, pronuntiavit ab accusatoribus unum et id maximum crimen esse
praeteritum, desperationem salutis suae; numquam enim talia ausuros qui ipsum
ex India sospitem aut optassent reverti aut credidissent reversurum. (8) Igitur
hos quidem vinxit, DC autem militum, qui saevitiae eorum ministri fuerant,
interfici iussit. (9) Eodem die sumptum est supplicium de eis quoque, quos
auctores defectionis Persarum Craterus adduxerat. (10) Haud multo post Nearchus
et Onesicritus, quos longius in Oceanum procedere iusserat, superveniunt.
10.1.17-19. Alexander’s
plans-after subduing the maritime region of the Orient, from Syria to
Africa-Carthagini-Numidia-Gades (17. …, cursum Gadis dirigere—ibi namque
columnas Herculis esse fama vulgarevat--) - (18) Hispanias deinde, quas
Hiberiam Graeci a flumine Hibero vocabant, adire et praetervehi Alpes
Italiaeque oram, unde in Epirum brevis cursus est.-(19) 700 ships (septiremes)
ordered to be built and brought to Babylon. Cypriorum regibus imperatum ut aes
stuppamque et vela praeberent.
10.1. (20) Death of
Abisares and Philippos, praefectus. (21) Igitur Philippo substituit
Eudaemonem—dux erat Thracum—Abisaris regnum filio eius attribuit.
10.1.22-38.
Orsines-rich gifts to Alexander and his friends (amici)-omits Bagoas [(25)
Ceterum tanta benignitas barbaro causa mortis fuit. Nam cum omnes amicos regis
donis super ipsorum vota coluisset, Bagoae spadoni, qui Alexandrum obsequio
corporis devinxerat sibi, nullum honorem habuit, admonitusque a quibusdam
Bagoam [=equam C, equa P] Alexandro cordi esse, respondit amicos regis,
non scorta se colere, nec moris esse Persis mares ducere qui stupro
effeminarentur.]-Bagoas then conspires and brings about Orsines’ death, one of
implied accusations of Bagoas being that Orsines had robbed Cyrus’ tomb,
(33-35) [(30) Iam matura erant in perniciem innocentis mendacia, et Fatum,
cuius inevitabilis sors est, appetebat. Forte enim sepulchrum Cyri Alexander
iussit aperiri, in quo erat conditum eius corpus, cui dare volebat inferias.
(31) Auro argentoque conditorium [=conditum A] repletum esse crediderat—quippe ita fama
Persae vulgaverant--, sed praeter clipeum eius putrem et arcus duos Scythicos
et acinacem nihil repperit. (32) Ceterum, corona aurea imposita, amiculo cui
assuerat ipse solium in quo corpus iacebat velavit, miratus tanti nominis regem
tantis praeditum opibus haud pretiosius sepultum esse, quam si fuisset e plebe.
(33) Proximus erat lateri spado, qui regem intuens: <<…(34) … (35)
…>>].
10.1. (39) Eodem
tempore Phradates, regnum affectasse suspectus, occiditur. Coeperat esse praeceps
ad repraesentanda supplicia, item ad deteriora credenda [=Alexander]; (40)
scilicet res secundae valent commutare naturam, et raro quisquam erga bona sua
satis cautus est. Idem enim paulo ante Lyncestem Alexandrum, delatum a duobus
indicibus, (41) damnare non sustinuerat, humiliores quoque reos contra suam
voluntatem quia ceteris videbantur insontes, passus absolvi, hostibus victis
regna reddiderat [=regnare duxerat A]; (42) ad ultimum vitae tantum [=traiectum A] ab semetipso degeneravit, ut invicti [in A] quondam adversus libidinem animi, arbitrio
scorti aliis regna daret, aliis adimeret vitam. (How Alexander’s character
changed)
10.1.43. Eisdem fere
diebus litteras a Coeno accipit de rebus in Europa et Asia gestis, dum ipse
Indiam subigit. (44) Zopyrio, Thraciae praepositus, cum expeditionem in Getas
[=gestas A] faceret,
tempestatibus procellisque subito coortis, cum toto exercitu oppressus erat.
(45) Qua cognita clade, Seuthes Odrysas, populares suos, ad defectionem
compulerat. Amissa propemodum Thracia, ne Graecia quidem [what followed lost].
10.2. (1) Igitur xxx
navibus Sunium transmittunt—ptomuntorium est Atticae terrae—unde portum urbis
petere decreverant. (2) His cognitis, rex Harpalo Atheniensibusque iuxta
infestus, classem parari iubet, Athenas protinus petiturus. (3) Quod consilium
clam agitanti litterae redduntur, Harpalum intrasse quidem Athenas, pecunia
conciliasse sibi principum animos; mox, concilio plebis habito iussum urbe
excedere ad Graecos milites pervenisse, navibus inde Cretam transvectum, amico
quodam [=quibus interceptum trucidatum a quodam A] auctore
interemptum per insidias. (4) His laetus, in Europam traiciendi
consilium omisit, sed exsules praeter eos, qui civili sanguine aspersi erant,
recipi ab omnibus Graecorum civitatibus quis pulsi erant iussit. (5) Et Graeci,
haud ausi imperium aspernari, quamquam solvendarum legum id principium esse
censebant, bona quoque, quae exstarent, restituere damnatis. (6) Soli
Athenienses, non sui [=suo A]
modo, sed etiam Graeciae [=publice A] vindices, colluvionem ordinum [=ordinem A] hominumque [=hominum quia A, hominem quia F] aegre ferebant, non regio imperio, sed
legibus moribusque patriis regi assueti; (7) prohibuere igitur exsules finibus,
omnia potius toleraturi quam purgamenta quondam urbis suae, tunc etiam exsilii
admitterent. (Harpalos-exiles)
10.2. (8) Alexander,
senioribus militum in patriam remissis, XIII milia peditum et II milia equitum
quae in Asia retineret eligi iussit, existimans modico exercitu continere posse
Asiam, quia pluribus locis praesidia disposuisset, nuperque conditas urbes
colonis replesset res retinere [=renouare A] cupientibus. (9) Ceterum priusquam excerneret
quos erat retenturus, edixit, ut omnes milites aes alienum profiterentur. Grave
plerisque esse compererat et, quamquam ipsorum luxu contractum erat, dissolvere
tamen ipse decreverat. (10) Illi temptari ipsos rati, quo facilius ab integris
sumptuosos discerneret, prolatando aliquantum extraxerant temporis. Et rex
satis gnarus, professioni aeris pudorem, non contumaciam obstare, mensas totis
castris [=P omits to
10.5.8] poni iussit et X milia talentum proferri. (11) Tum demum (cum) fide
facta professio est. Nec amplius ex tanta pecunia quam c et xxx talenta
superfuere. Adeo ille exercitus, tot divitissimarum gentium victor, plus tamen
victoriae quam praedae deportavit ex Asia. (To pay the soldiers’ debts)
10.2. (12) Ceterum ut
cognitum est alios remitti domos, alios retineri, perpetuam eum regni sedem in
Asia habiturum rati, vaecordes et disciplinae militaris immemores, seditiosis
vocibus castra complent regemque ferocius quam alias adorti, omnes simul
missionem postulare coeperunt, deformia ora cicatricibus canitiemque capitum
ostentantes. (13) Nec aut praefectorum [=profectorum A] castigatione aut verecundia regis deterriti
[=deterritum A], tumultuoso
clamore et militari violentia volentem loqui inhibebant, palam professi nusquam
inde nisi in patriam vestigium esse moturos. (14) Tandem silentio facto, magis
quia motum esse credebant quam quia ipsi moveri poterant, quidnam acturus
esset, exspectabant, (cum) ille :
(15)-(29), Alexander’s speech [(23) <<En insolentiam [=tandem A]! Illyriorum paulo ante et Persarum
tributariis Asia et tot gentium spolia fastidio sunt! modo sub Philippo
seminudis amicula ex purpura sordent! aurum et argentum oculi ferre non
possunt! Lignea enim vasa desiderant et ex cratibus scuta robiginemque
[=rubiginemque A]
gladiorum. (24) Hoc cultu nitentes vos accepi et D talenta aeris alieni, cum
omnis regia supellex (esset) haud amplius quam LX talenta [=talentorum mox A], meorum mox operum fundamenta. Quibus
tamen—absit invidia—imperium maximae terrarum parti imposui. … (29) … Iam autem
scietis, et quantum sine rege valeat exercitus, et quid opis in me uno
sit.>>]. (30) Alexander leaps from the tribunal, seizes thirteen of the
most mutinous, hands them over to be held in custody. 10.3. (1) Quis crederet
saevam paulo ante contionem obtorpuisse subito metu, (2) etiam cum [=et cum A] ad supplicium videret trahi nihilo [=nihil A] ausos graviora quam ceteros? …. (3) Sive
nominis, quod gentes quae sub regibus (vivunt reges) inter deos colunt, sive
propria ipsius veneratio sive fiducia tanta vi exercentis imperium conterruit
eos; (4) singulare certe ediderunt patientiae exemplum adeoque non sunt accensi
supplicio commilitonum, cum sub noctem interfectos esse cognossent, ut nihil
omiserint quod singuli magis oboedienter et pie facerent. (5) Nam cum postero
die prohibiti aditu fuissent [=uenissent A], Asiaticis modo militibus admissis, lugubrem totis castris edidere
clamorem, denuntiantes protinus sese [=esse A] morituros, si rex perseveraret irasci. (6) At
ille pervicacis ad omnia quae agitasset animi, peregrinorum militum contionem
advocari iubet, Macedonibus intra castra cohibitis, et, cum frequentes
coissent, adhibito interprete, talem orationem habuit : (7), below. (Stasis-Alexander addresses
his troops)
10.3. (7) <<Cum
ex Europa traicerem in Asiam, multas nobiles gentes, magnam vim hominum imperio
meo me additurum esse sperabam. Nec deceptus sum quod de his credidi famae.
(8)-(10) (11)Ergo ipse Oxyartis Persae filiam mecum [in] matrimonio iunxi, non
dedignatus ex captiva liberos tollere. (12) Mox deinde cum stirpem generis mei
latius propagare cuperem, uxorem Darei filiam duxi, proximisque amicorum auctor
fui ex captivis generandi liberos, ut hoc sacro foedere omne discrimen victi et
victoris excluderem. (13) Proinde genitos esse vos mihi, non ascitos milites
credite ! Asiae et Europae unum atque idem regnum est; Macedonum vobis arma do,
inveteravi peregrianam novitatem; et cives mei estis et milites. (14) Omnia
eundem ducunt colorem; nec Persis Macedonum morem [=more A] adumbrare nec Macedonibus Persas imitari
indecorum. Eiusdem iuris esse debent, qui sub eodem rege victuri
sunt>>. [lacuna]
(Alexander speaking to the Asiatic=peregrini soldiers, whose ideas are
probably later intrusions)
10.4. (1)
<<Quousque>>, inquit, <<animo tuo etiam per supplicia et
quidem externi moris obsequeris [=exsequeris A]? Milites tui, cives tui, incognita causa, et [=a
A] captivis suis
ducentibus, trahuntur ad poenam. Si mortem meruisse iudicas, saltem ministros
supplicii muta>> (A Makedon as he was led with the others in bonds to be
executed). (2) Amico animo, si veri patiens fuisset, admonebatur, sed in rabiem
ira pervenerat. Itaque rursus—nam parumper, quibus imperatum erat,
dubitaverant—mergi in amnem, sicut vincti erant, iussit. (3) Ne [=nec A] hoc quiden supplicium seditionem militum
movit. Namque copiarum duces atque amicos eius manipuli adeunt petentes, ut, si
quos adhuc pristina noxa iudicaret esse contactos, iuberet interfici. Offerre
se corpora irae; trucidaret [=ira retrucidaret A]. [lacuna to 10.5.1]
10.5. (1: Intuentibus
lacrimae obortae praebuere speciem iam non regem, sed funus eius visentis
exercitus;)-10. (20: Ceterum corpus eius a Ptolomaeo cui Aegyptus cesserat,
Memphim et inde paucis post annis Alexandream translatum est, omnisque memoriae
ac nomini honos habetur). Alexander ill-death of Alexander-succession struggle.
5. (1) Intuentibus lacrimae obortae praebuere speciem iam non regem, sed
funus eius visentis exercitus; (2) maeror tamen circumstantium lectum eminebat.
Quos ut rex aspexit [=respexit A] : <<Invenietis>> inquit, <<cum excessero, dignum
talibus viris regem?>> (3) Incredibile dictu audituque, in eodem habitu
corporis in quem se composuerat cum admissurus milites esset, durasse, donec a
toto exercitu illud ultimum persalutatus est. Dimissoque vulgo, velut omni
vitae debito liberatus, (4) fatigata membra reiecit, propiusque assidere [=adire
A] iussis amicis—nam et vox
deficere iam coeperat—detractum anulum digito Perdiccae tradidit, adiectis
mandatis ut corpus suum ad Hammonem ferri iuberent. (5) Quaerentibusque his cui
relinqueret regnum, respondit [=respondet A], ei qui esset optimus; ceterum providere
[=prouide A] iam se, ob id
certamen magnos funebres ludos parari sibi. (6) Rursus Perdicca interrogante
quando caelestes honores haberi sibi vellet, dixit tum velle cum ipsi felices
essent. Suprema haec vox fuit regis, et paulo post exstinguitur. (7) Ac primo,
ploratu lamentisque et planctibus tota regia personabat; mox, velut in vasta
solitudine omnia tristi silentio muta torpebant, ad cogitationes quid deinde
futurum esset dolore converso.
(8)-(12) YRHNOS - Nobiles pueri/basilÒpaidew, Macedones [repentant-lost] at the death of
Alexander, and what will now happen.
5. (13) Bella deinde civilia quae secuta sunt mentibus augurabantur;
iterum non de regno Asiae, sed de rege (ipsorum) ipsis sanguinem esse
fundendum, novis vulneribus veteres rumpendas cicatrices; (14) …
5. (15)-(16) Soldiers alarmed as night falls upon them.
5. (17)-(18) The Persians mourn, too.
5. (19)-(25) Darius’ mother/Sisigambis-Hephaestion’s wife bewail
Alexander’s lot and theirs-Sisigambis chooses death.
5. (26)-(37) A eulogy/Ïmnow to
Alexander [(30) iam pietas erga parentes, quorum Olympiada immortalitati
consecrare decreverat, Philippum ultus erat, (31) iam in omnes fere amicos
benignitas, erga milites benevolentia, consilium par magnitudini animi et,
quantam vix poterat aetas eius capere, (32) sollertia, …]. (36) Vitae quoque
finem eundem illi quem gloriae statuit; exspectavere eum Fata, dum, Oriente
perdomito aditoque Oceano, quidquid mortalitas capiebat impleret.
6. (1)-(24)-7. (1)-(21)-8. (1)-(23) –Perdiccas-Meleager-Nearchus-Ptolemy-Aristonus-Pithon-Arrhidaeus-(Craterus-Antipater)-Leonnatus-who
is to succeed Alexander.
6. (1) Ceterum Babylone—inde enim devertit oratio—corporis eius custodes
in regiam principes amicorum ducesque copiarum advocavere. Secuta est militum
turba cupientium scire in quem Alexandri fortuna esset transitura. (2) Multi
duces, frequentia militum exclusi, regiam intrare non poterant, cum praeco
exceptis qui nominatim citarentur adire prohiberet. (3) Sed precarium
spenebatur imperium. Ac [=ad A] primum eiulatus ingens ploratusque renovatus est, deinde futuri
exspectatio, inhibitis lacrimis, silentium fecit. (4) Tunc Perdicca, regia
sella in conspectum volgi data, in qua diadema vestisque Alexandri cum armis
erant, anulum sibi pridie traditum a rege in eadem sede posuit. Quorum aspectu
rursus obortae omnibus lacrimae inte
gravere luctum, et Perdicca : (5) <<… (9) …>>
6. (9)-Perdiccas: <<Sextus mensis est ex quo Roxane praegnans est;
… Interim a quibus regi velitis destinate>>.
6. (10-12)-Nearchus: Barsine’s son.
6. (13-14)-Ptolemy: Neither son of Roxane or Barsine. His advice: (15)
<<Mea sententia haec est, ut sede Alexandri in regia posita, qui
consiliis eius adhibebantur, coeant quotiens in commune consulto opus fuerit,
eoque quod maior pars eorum decreverit stetur, duces praefectique copiarum his
pareant>>.
6. (16-19)-Aristonus: Perdiccas is the clear choice-Perdicca’s
hesitation.
6. (20-24-7. (1))-Meleager: Opposes Perdiccas.
7. (1) …, cum quidam plerisque Macedonum ignotus e infima plebe :
<<Quid opus est>>, inquit, <<armis civilique bello habentibus
regem quem quaeritis? (2) Arrhidaeus, Philippo genitus, Alexandri paulo ante
regis frater, sacrorum caerimoniarumque consors modo, nunc solus heres,
praetetitur a vobis. Quo suo merito? …>>. (3) The contio then shouts for
Arrhidaeus.
7. (4-5)-Pithon: Opposes Arrhidaeus.
7. (6-7)- (Milites) want Arrhidaeus – (7) … : et milites Philippum
consalutatum regem appellant. (8) Ceterum haec vulgi erat vox, principum alia
sententia.
7. (8-9)-Pithon: Names Perdiccas and Leonnatus, stirpe regia genitos, as
guardians of Roxane’s son to be born-Craterus/Antipater in charge of affairs in
Europe.
7. (10-15)-Meleager: Bursts into the regia dragging Philippus-imperium
to Perdiccas or Arrhidaeus-the latter, (13) …; itaque revocatus, vestem
fratris, eam ipsam quae in sella posita fuerat induitur. (14) Et Meleager,
thorace sumpto, capit arma, novi regis satelles. Sequitur phalanx hastis
clipeos quatiens, expletura se sanguine illorum qui affectaverant nihil ad
ipsos pertinens regnum.
7. (16-21)-8. (1)-(23) )-Perdiccas-body of
Alexander-rex/Arrhidaeus-Meleager-Leonnatus-Macedones-stasis/discordia
[phalanx-equites: 8. (14) Quorum consternationem Macedones veriti, in regiam
coeunt, quaeque ipsorum sententia esset exponunt. Placebat autem legatos ad
equites [=et equites A]
mitti de finienda discordia armisque ponendis; (15) igitur a rege legatur
Pasias [=Pasas A] Thessalus
et Damyllus [=amissus A]
Megalopolitanus et Perilaus. Qui cum mandata regis edidissent, non aliter
posituros arma equites quam si rex discordiae auctores dedidisset, tulere
responsum. (16) His [=iis BF,
is LV] renuntiatis, sua
sponte arma milites capiunt. Quorum tumultu e regia Philippus excitus :
<<…>> (offers the diadem to any one, urged him to retain it)].
8.23: Igitur Meleagro cum phalange obviam egresso, Perdicca equitum turmas
antecedens occurrit. Utrumque agmen, mutua salutatione facta, coit in
perpetuum, ut arbitrabantur, concordia et pace firmata. 9.1: Sed iam Fatis
admovebantur Macedonum genti bella civilia; nam et insociabile est regnum et e
pluribus expetebatur. (9.3-6: Roman princeps-novum sidus).
9.7-21:Meleager-Perdiccas-Meleager killed.
Army purified by marching between dismembered dog: 9.11-12.
10.1-8, the sharing of Alexander’s empire-his will-the sharers’
ambitions [7: Quippe paulo ante regis ministri specie imperii alieni procurandi
singuli ingentia invaserant regna, sublatis certaminum causis, cum et omnes
eiusdem gentis essent et a ceteris sui quisque imperii regione discreti].
10.10. (9) Septimus
dies erat, ex quo corpus regis iacebat in solio, curis omnium ad formandum
publicum statum a tam sollemni munere aversis [10-11:
Mesopotamia’s
climate].
(11) Fontes aquarum et rari sunt et incolentium fraude celantur; ipsis
usus patet, ignotus est advenis. Traditum magis quam creditum refero [=refert A]; (12) ut tandem curare corpus exanimum amicis
vacavit, nulla tabe, ne minimo quidem livore corruptum videre qui intraverant.
Vigor quoque qui constat ex spiritu nondum destituerat vultum. (13) Itaque
Aegyptii Chaldaeique, iussi corpus suo more curare, primo non sunt ausi
admovere velut spiranti manus; deinde precati, ut ius fasque esset mortalibus
attrectare deum [=eum A],
purgavere corpus, repletumque est odoribus aureum solium et capiti adiecta
fortunae eius insignia. <<Alexander apparently in a coma, the Egyptians
and the Chaldaeans put an end to his ever reawakening from that “sleep”>>
(14) Veneno necatum esse credidere plerique; filium Antipatri inter
ministros, Iollam nomine, patris iussu dedisse, etc. (14-17)
Antipater-Iollas-Craterus-Styx-Cassander.
10.10. (18) Haec,
utcumque sunt credita, eorum quos rumor asperserat mox potentia exstinxit;
regnum enim Macedoniae Antipater et Graeciam quoque invasit, (19)
suboles deinde
excepit, interfectis omnibus quicumque Alexandrum etiam longinqua cognatione
contigerant. (20) Ceterum corpus eius a Ptolomaeo cui Aegyptus cesserat,
Memphim et inde paucis post annis Alexandream translatum est, omnisque memoriae
ac nomini honos habetur.
(Loeb text)
====================
Professor Dr.
(Greece-Rome)
Department of History
Central Connecticut
State University
New Britain, CT
06050-4010 (USA)
Telephone:
(860) 832-2820
(office)
(860) 832-2804 (fax)
(860) 229-9960 (home)
E-mail: Kapetanopoulos@ccsu.edu
Web site: www.history.ccsu.edu/elias/elias.htm
Research areas: Attic
epigraphy and Athenian institutions of the Roman period (200 B.C.-A.D. 300),
and early Makedon(ia)/Makedones.
********************************************************************************************************************************************************************************
********************************************************************************************************************************************************************************