<><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><>
<><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><><>
Elias Kapetanopoulos
Professor Dr. (Greece-Rome)
Department of History
Central Connecticut State University
New Britain, CT 06050-4010 (USA)
Telephone:
(860) 832-2820 (office)
(860) 832-2804 (fax)
(860) 229-9960 (home)
E-mail: Kapetanopoulos@ccsu.edu
Home Page: http://www.history.ccsu.edu/elias/elias.htm
Areas of Research: Attic epigraphy-Athenian institutions of the Roman period
(200 B.C.-3rd c. A.D.), and early Makedon(ia): Makedones as Hellenes.
===============================================
The Greek font is Athenian [+Unicode]. All rights reserved.
===========================================================
CENTER FOR ATHENIAN-MAKEDONIAN STUDIES:
MAKEDONIS HÉ = MAKEDONIS VIII
MEROS AÉ = PART I >
FILIPPOS BÉ = PHILIP II
29 IANOUARIOU/JANUARY 1999=6 DEKEMBRIOU/DECEMBER
1999 = 19
Febrouar€ou 2008 > 19 February 2008
===================================================
Miniature, ivory portrait of Philip II [Philip
II’s tomb]. Miniature,
ivory portrait of Amyntas III, Philip’s father. M.
ANDRONIKOS, BERGINA. OI BASILIKOI TAFOI (AYHNA 1989) 130, ér. 86.

Philippos B’


Silver coin of Philip II (FILIP/POU).

Theatron. Two photographs side by side superimposed below.

Theatron at Aigai (Vergina) [two superimposed pictures (above), scanned by this
writer who took them on the 4th of Oct. 2001], where Philip II was
assassinated by Pausanias in the summer of 336 B.C.

Philip II’s tomb, with façade of hunting scene (Bergina).

Philip II from the façade above [from TO
BHMA]. It is surely Philip(pos),
as his damaged, right eye has been hidden from the viewer.

Young Alexander in the façade above [to the left of Philip II].

Alexander in the façade above [to the left of Philip II] (from TO BHMA); below, Alexander. Sidon
sarcophagus.

Alexander. Sidon sarcophagus.
[scanned by Dave Gartner, Graduate Assistant, from Margaret Bieber, Alexander
the Great in Greek and Roman Art (Argonaut,
Chicago 1964) Pl. XVIII, 34 a-b]. These heads/faces of Alexander resemble in a
way Alexander’s face in the façade above, which lends support to the
identification of the tomb as that of Philip II.
BIBLIOGRAFIA FILIPPOU – PHILIP BIBLIOGRAPHY
The bibliography is selective, as publications-views by others can be traced
through the references below.
Kapetanopoulos, Elias, "Philip II's Assassination and Funeral",
TheAncWorld 27.1 (1996) 81-87.
Page 84 [POxy
XV 1798, frgs. 1+17]
[--------------------]
[-- tÒte d¢
Pausan€aw]
[prosdram«n
mãxairai]
[F€lippon
éne›le: Fil€p]-
[pou d¢
yanÒntow, ÉAl°]- (4)
[jandrow] toÁw
M[a]k[edÒ]-
[naw §n
y]eãt[r]vi ka[‹]
[toÁw êll]ouw
ép°[lu]-
[se v tØn d]¢ per‹ yrÒn[vi]
(8)
[aÈt«i Ïbr]in
to›w M[a]-
[kedÒsi
p]ar°dvke t[e€sa]-
[syai: fon°a
dÉ] épetupãn[i]-
[san êrdh]n v tÚ d¢
s«m[a] (12)
[toË te
Fil]€ppou yera-
[e€ai loËs]ai
par°dvk[e]:
[to›w d¢ p]er‹
tØn ta[fØn]
[purån
kat]ask[e]uãze[in] (16)
[e‰pe:
sunnenhm°]nhw d¢
[t∞w purçw
jÊlv]n §lat€-
vacat
[nvn jhr«n,
ktl. ------]
Dotted letters. Lines 5 (t, k), 6
(e, t, 2nd a), 8 (y,
n), 9 (1st i, M),
10 (a, t), 11 (n), 12 (n,
m), 13 (i), 14 (1st
a, k), 15 (n, a), 16 (1st a,
u, e), 17 (n), and 18 (n).
Translation [page 87]:
-[at that moment, Pausanias
rushing forth with a knife killed
Philip.
Philip having died, Alexander]
dismissed the Makedones and the
others (who were) in the theater.
(At the same time) he allowed (par°dvke)
the Makedones to punish the hybris
(committed) against the throne. (Thereupon)
they cruelly killed (épetupãnisan) the murderer.
(As to) Philip’s body, he turned it over
to the retinue to wash (and prepare
for burial).
And he ordered (e‰pe)
those who were in charge of the burial
to build a pyre. When the pyre had
been built of dry, fir wood, etc.
Cf. Sophokles, Antigone, lines 1199-1205: ka‹ tÚn m°n [=Polune€khn],
afitÆsantew §nod€an yeÚn / PloÊtvnã tÉ Ùrgåw eÈmene›w katasxiye›n, / loÊsantew
ègnÚn loutrÒn, §n neospãsin / yallo›w ˘ dØ Él°leipto sugkatπyomen, / ka‹ tÊmbon
ÙryÒkranon ofike€aw xyonÚw / x≈santew aÔyiw prÚw liyÒstrvton kÒrhw / numfe›on
ÜAidou ko›lon efiseba€nomen.
NOTE the neospãsin
yallo›w for the pyre; wood apparently didn’t have to be dry [jÊla jhrå], and jÊla xlvrå may have been more appropriate for such an occasion
[cf. also Patroklos’ pyre in Bk. 23 of the Iliad].
Addenda:
Aristotle, POLITIKA,
1311a-b: …, §peboÊleusan d¢ ka‹ Periãndrƒ t“
§n
ÉAmbrak€&
turãnnƒ diå tÚ sump€nonta metå t«n paidik«n §rvt∞sai aÈtÚn efi ≥dh §j aÈtoË
kÊei: ≤ d¢ Fil€ppou ÍpÚ Pausan€ou diå tÚ §çsai Íbrisy∞nai aÈtÚn ÍpÚ t«n per‹
ÖAttalon, ka‹ ≤ ÉAmÊntou toË mikroË ÍpÚ D°rda diå tÚ kauxÆsasyai efiw tØn
≤lik€an aÈtoË, ka‹ ≤ toË eÈnoÊxou EÈagÒr& t“ Kupr€ƒ, ktl.
Valerius Maximus, I.8.9: Eodem oraculo Macedonum rex Philippus
admonitus ut a quadrigae uiolentia salutem suam custodiret, toto
regno disiungi currus iussit eumque locum, qui in Boeotia Quadriga uocatur,
semper uitauit. nec tamen denuntiatum periculi genus effugit: nam Pausanias in
capulo gladii, quo eum occidit, quadrigam habuit caelatam.
Cf. Slowikowski, Synthia Sydnor, Sport and culture in the ancient
Macedonian society [a
Pennsylvania State University dissertation, 1988=UMI Dissertation
Services, 1996] 96-97.
Justin IX.5.7. Extra hanc summam et Macedoniae
exercitus erant et confinis domitarum gentium barbaria. (8) Initio veris tres
duces in Asiam Persarum iuris praemittit, (9) Parmenionem, Amyntam et Attalum,
cuius sororem nuper expulsa Alexandri matre
Olympiade propter stupri suspitionem in matrimonium receperat.
6.1. Interea, dum auxilia a Graecia coeunt,
nuptias Cleopatrae filiae et Alexandri, quem regem Epiri fecerat, celebrat. (2)
Dies erat pro magnitudine duorum regum, et conlocantis filiam et uxorem
ducentis, apparatibus insignis. (3) Sed nec ludorum magnificentia deerat; ad
quorum spectaculum Philippus cum sine custodibus corporis medius inter duos
Alexandros, filium generumque, (4) contenderet, Pausanias, nobilis ex
Macedonibus adulescens, nemini suspectus, occupatis angustiis Philippum in
transitu obtruncat diemque laetitiae destinatum foedum luctu funeris facit. (5)
Hic primis pubertatis annis stuprum per iniuriam passus ab Attalo fuerat, cuius
indignitati haec etiam foeditas accesserat. (6) Nam perductum in convivium
solutumque mero Attalus non suae tantum, verum et convivarum libidini velut
scortorum iure subiecerat ludibriumque omnium inter aequales reddiderat. (7)
Hanc rem aegre ferens Pausanias querelam Philippo saepe detulerat. (8) Cum
variis frustrationibus non sine risu differretur et honoratum insuper ducatu
adversarium cerneret, iram in ipsum Philippum vertit ultionemque, quam ab
adversario non poterat, ab iniquo iudice exegit.
7.1. Creditum est etiam inmissum ab Olympiade,
matre Alexandri, fuisse, nec ipsum Alexandrum ignarum paternae caedis
extitisse; (2) quippe non minus Olympiada repudium et praelatam sibi Cleopatram
quam stuprum Pausaniam doluisse. (3) Alexandrum quoque regni aemulum fratrem ex
noverca susceptum timuisse; eoque factum, ut in convivio antea primum cum
Attalo, (4) mox cum ipso patre iurgaret, adeo ut etiam stricto gladio eum
Philippus consectatus sit aegreque a filii caele amicorum precibus exoratus.
(5) Quamobrem Alexander ad avunculum se in Epirum cum matre, inde ad reges
Illyriorum contulerat; (6) vixque revocanti mitigatus est patri precibusque
cognatorum aegre redire conpulsus. (7) Olympias quoque fratrem suum Alexandrum,
Epiri regem, in bellum subornabat pervicissetque, ni filiae nuptiis pater
generum occupasset. (8) His stimulis irarum utrique Pausaniam de inpunitate
stupri sui querentem ad tantum facinus inpulisse creduntur. (9) Olympias certe
fugienti percussori etiam equos habuit praeparatos. (10) Ipsa deinde audita
regis nece cum titulo officii ad exequias cucurrisset, in cruce pendentis
Pausaniae capiti eadem nocte, qua venit, coronam auream inposuit, quod nemo
alius audere nisi haec superstite Philippi filio potuisset. (11) Paucos deinde
post dies refixum corpus interfectoris super reliquias mariti cremavit et
tumulum ei eodem fecit in loco parentarique eidem quotannis incussa populo
superstitione curavit. (12) Post haec Cleopatram, a qua pulsa Philippi
matrimonio fuerat, in gremio eius prius filia interfecta, finire vitam
suspendio coegit; spectaculoque pendentis ultionem potita est, ad quam per
parricidium festinaverat. (13) Novissime gladium illum, quo rex percussus est,
Apollini sub nomine Myrtales consecravit, hoc enim nomen ante Olympiadis
parvulae fuit. (14) Quae omnia ita palam facta sunt, ut timuisse videatur, ne
facinus ab ea commissum non probaretur.
8.1. Decessit Philippus XL et septem annorum, cum
annis XXV regnasset. (2) Genuit ex Larissaea saltatrice filium Arridaeum, qui
post Alexandrum regnavit. (3) Habuit et multos alios filios ex variis
matrimoniis regio more susceptos, qui partim fato, partim ferro periere. (4)
Fuit rex armorum quam conviviorum apparatibus studiosior, (5) cui maximae opes
erant instrumenta bellorum; divitiarum quaestu quam custodia sollertior. (6)
Itaque inter cotidianas rapinas semper inops erat. (7) Misericordia in eo et
perfidia pari iure dilectae. Nulla apud eum turpis ratio vincendi. (8) Blandus
pariter et insidiosus, adloquio qui plura promitteret quam praestaret; in seria
et iocos artifex. (9) Amicitias utilitate, non fide colebat. Gratiam fingere in
odio, instruere inter concordantes odia, apud utrumque gratiam quaerere
sollemnis illi consuetudo. (10) Inter haec eloquentia et insignis oratio,
acuminis et sollertiae plena, ut nec ornatui facilitas nec facilitati
inventionum deesset ornatus. (11) Huic Alexander filius successit et virtute et
vitiis patre maior. (12) Itaque vincendi ratio utrique diversa. Hic aperta,
ille artibus bella tractabat. Deceptis ille gaudere hostibus, hic palam fusis.
(13) Prudentior ille consilio, hic animo magnificentior. (14) Iram pater
dissimulare, plerumque etiam vincere; hic ubi exarsisset, nec dilatio ultionis
nec modus erat. (15) Vini nimis uterque avidus, sed ebrietatis diversa vitia.
Patri mos erat etiam de convivio in hostem procurrere, manum conserere,
periculis se temere offerre; Alexander non in hostem, sed in suos saeviebat.
(16) Quam ob rem saepe Philippum vulneratum proelia remisere, hic amicorum
interfector convivio frequenter excessit. (17) Regnare ille cum amicis nolebat,
hic in amicos regna exercebat. Amari pater malle, hic metui. (18) Litterarum
cultus utrique similis. Sollertiae pater maioris, hic fidei. (19) Verbis atque
oratione Philippus, hic rebus moderatior. (20) Parcendi victis filio animus et
promptior et honestior. Frugalitati pater, luxuriae filius magis deditus erat.
(21) Quibus artibus orbis imperii fundamenta pater iecit, operis totius gloriam
filius consummavit.
(Text, Teubner 1985, ed. Otto Seel)
Itinerarium Alexandri XII (ed. K. Müller [Chicago
1979]) 156.
Curtius, III.7.11. Erat in exercitu regis Sisines
[=sisenes A] Perses; quondam a praetore
Aegypti missus ad Philippum donisque et omni honore cultus, exilium patria
sede mutaverat, secutus deinde in Asiam
Alexandrum, inter fideles socios habebatur. (12-15)
Letter/Cretan/Nabarzanes/urging to kill Alexander/letter in Alexander’s
hands/Cretans kill Sisines.
IV.7.27: Post haec institit [=Alexander] quaerere
an omnes parentis sui interfectores poenas dedissent. Sacerdos [=Zeus Ammon]
parentem eius negat ullius scelere posse violari, Philippi autem omnes luisse
supplicia; adiecit, invictum fore donec excederet ad deos. Under VI.11.23-26
below.
IV.10.3: Dis invitis in ultimas terraas trahi se
querebantur; ...; in unius hominis iactationem tot milium sanguinem impendi,
fastidio esse patriam, abdicari Philippum patrem, caelum vanis cogitationibus
petere regem [=petere iam A]. (Makedones
to Alexander)
V.9.1: Haec dicente Dareo, praesentis periculi
species omnium simul corda animosque horrore perstrinxerat, nec aut consilium
suppetebat aut vox, cum Artabazus, vetustissimus amicorum, quem hospitem fuisse
Philippi supra [=saepe A] diximus:
“...”. VI.5.1-2: Iamque ultima Hyrcaniae intraverat, cum
Artabazus, quem Dareo fidissimum fuisse supra diximus, cum propinquis Darei ac
suis liberis modicaque Graecorum militum manu occurrit. (2) Dextram venienti
obtulit rex; quippe et hospes Philippi fuerat, cum Ocho regnante exsularet, et
hospitii pignora in regem suum ad ultimum fides conservata vincebat.
VI.11.23-26: “...: ‘Hunc igitur regem agnoscimus,’
inquit [=Hegelochus], ‘qui
Philippum dedignatur patrem? ... Quis proavum huius Alexandrum, quis
deinde Archelaum, quis Perdiccan occisos ultus est? Hic quidem interfectoribus
patris ignovit. ...”. Philotas at his trial; under IV.7.27 above.
X.5. (29) …, (30) iam pietas erga parentes, quorum
Olympiada immortalitati consecrare decreverat, (31) Philippum ultus erat, iam
in omnes fere amicos benignitas, …
Lucian, NEKRIKOI DIALOGOI, 386, 4. Alexander:tØn
érxØn tetaragm°nhn kat°sxon ka‹ toÁw fon°aw toË patrÚw met∞lyon.
Plutarch, Alexander 10.4: ÉEpe‹ d¢ Pausan€aw ÉAttãlou gn≈m˙ ka‹
Kleopãtraw
Íbrisye‹w ka‹ mØ tux∆n d€khw éne›le F€lippon, tÚ m¢n ple›ston efiw ÉOlumpiãda
t∞w afit€aw peri∞lyen, …w yumoum°nƒ t“ nean€skƒ prosegkeleusam°nhn ka‹
parojÊnasan, ¶yige d° tiw ka‹ ÉAlejãndrou diabolÆ. l°getai går §ntuxÒntow aÈt“
toË Pausan€ou metå tØn Ïbrin §ke€nhn ka‹ épodurom°nou proen°gkasyai tÚ t∞w Mhde€aw
fiambe›on:
tÚn dÒnta ka‹
gÆmanta ka‹ gamoum°nhn.
oÈ mØn éllå ka‹
toÁw sunait€ouw t∞w §pibol∞w énazhtÆsaw §kÒlase, ka‹ tØn Kleopãtran
épodhmoËntow aÈtoË t∞w ÉOlumpiådow »m«w metaxeirisam°nhw ±ganãkthse.
Plutarh, Alexander 27. 3-4:ÉEpe‹ d¢ diejely∆n tØn
¶rhmon ∑ken (=ÉAl°jandrow) efiw
tÚn tÒpon, ı
m¢n profÆthw aÈtÚn ı ÖAmmvnow épÚ toË yeoË xa€rein, …w épÚ patrÒw, prose›pen: ı
d¢ §pÆreto mÆ tiw aÈtÚn e‡h diapefeug∆w t«n toË patrÚw fon°vn. /eÈfhme›n
d¢ toË profÆtou keleÊsantow, oÈ går e‰nai pat°ra ynhtÚn aÈt“, metabal∆n
§punyãneto, toÁw Fil€ppou fone›w efi pãntaw e‡h tetimvrhm°now: eÂta per‹
t∞w érx∞w, …. xrÆsantow
d¢ toË ye0Ë ka‹ toËto didÒnai ka‹ F€lippon ép°xein ¶kplev tØn d‹khn, ktl.
Plutarch, PERI
TOU EI TOU EN DELFOIS, 385 C: “…,
efikÒtvw tå
pollå t«n per‹
tÚn yeÚn ¶oiken afin€gmasi katakekrÊfyai, ka‹ lÒgon tinå poyoËnta diå t€ ka‹
didaskal€an t∞w afit€aw: oÂon §p‹ toË purÚw toË éyanãtou, tÚ ka€esyai mÒnon
aÈtÒyi t«n jÊlvn §lãthn, ka‹ dãfnhn §piyumiçsyai, ka‹ tÚ dÊo Mo€raw fldrËsyai
pantaxoË tri«n nomizom°nvn, …” [Ammonios speaking]
§lãthn –
cf. [jÊlv]n §lat€/[nvn] in AncW 27.1 (1996) 84, lines 18-19 [above].
Arrian, I.25: (1) ÖEti
d¢ aÈt“ per‹ tØn Fashl€da ˆnti
§jagg°lletaiÉAl°jandron
tÚn ÉAerÒpou §pibouleÊein, tã te êlla t«n •ta€rvn ˆnta ka‹ §n t“ tÒte Yessal«n
t∞w ·ppou êrxonta. ∏n m¢n dØ ı ÉAl°jandrow o‘tow édelfÚw ÑHrom°nouw
te ka‹ ÉArraba€ou t«n junepilabÒntvn t∞w sfag∞w t∞w Fil€ppou: (2) ka‹ tÒte
afit€an sxÒnta aÈtÚn ÉAl°jandrow éf∞ken, ˜ti §n pr≈toiw te éf€keto t«n f€lvn
parÉ aÈtÒn, §peidØ F€lippow §teleÊthse, ka‹ tÚn y≈raka sunendÁw sunhkoloÊyhsen
aÈt“ efiw tå bas€leia: Ïsteron d¢ ka‹ §n timª émfÉ aÍtÚn e‰xe, ...
Arrian, II.14.5:
toË d¢ patrÚw époyanÒntow ÍpÚ t«n
§pibouleusãntvn, oÏw Íme›w sunetãjate, ktl. (Alexander to Darius).
Anecdota Graeca, ed. John A. Cramer, II (Hildesheim 1967=1839) 8, PERI
EPIBOULVN KATA
BASILEVN GEGONUIVN: §kkope‹w (=F€lippow) prÒteron tÚn dejiÚn ÙfyalmÒn, ÍpÚ
Pausan€ou toË ÍpaspistoË diafye€retai §n yeãtrƒ: kinÆse≈w te meg€sthw t«n
strativt«n §p‹ t“ yanãtƒ toÊtou genom°nhw, ¶meinen ≤ érxØ tetraet€an gumnÆ.
Ox. Papyri
56 (1989) 7 (under 3823), P. Ox. 12: toÊtv[n]
katå tÚn pr«/ton
F€lippow ı
t«n Ma/kedÒn[vn] basile[Á]w
én˙/r°yh Íp[Ú P]ausan€ou [•]/nÚw t«n dorufÒrvn. k[a‹]/ died°jato aÈtÚn ı uflÚw/
ÉAl°jandrow=FGrH IIB (1929) 1155,
lines 1-3 [Chronik v. Oxyrhynchos (P. Ox. 12]: ∑rxon d' ÉAyÆ/nhsi Pu[yÒd]hlow EÈa€ne/tow Kth[sikl]∞[w] Nikokrã/thw.
toÊtvn katå tÚn pr«/ton F€lippow, ktl.
Josephus, Jewish Ant. 11.304 (viii.1): katå toËton dØ tÚn kairÚn ka‹ F€lippow
ı t«n MakedÒnvn
basileÁw §n Afiga›w ÍpÚ Pausan€ou toË Kerãstou §k d¢ toË t«n ÉOrest«n g°nouw
dolofonhye‹w ép°yanen. paralab∆n d' ı pa›w aÈtoË tØn basile€an ÉAl°jandrow, ktl.
LoebCL, annotatio: Afig°aiw P : Afiga€aiw FLVW : Aegeis Lat.
Jewish Ant.
19.95 (i.13): ımologe›tai d¢ ka‹ tØn
≤m°ran §ke€nhn gen°syai, §n √ F€lippon tÚn ÉAmÊntou MakedÒnvn basil°a kte€nei
Pausan€aw eÂw t«n •ta€rvn efiw tÚ y°atron efisiÒnta.
tØn
≤m°ran §ke€nhn gen°syai – Gaius Caligula’s murder [actually on VIIII
.Kal.Febr. = 24 January A.D. 41 (Philip probably died in the month of Daisios –
early in the summer; cf. C.B. Welles, Diodorus, Loeb VIII, 100, note 1: IG II2 240)]. See Suetonius below.
Polyainos, STRATHGHMATA,
Bk. IV, ed. Ioannes Melber (Teubner 1970) 159-166, 2. F€lippow.
Suetonius, C. Caligula, 57.4: Sacrificans respersus est phoenicopteri
sanguine; et
pantomimus Mnester tragoediam saltavit, quam olim Neoptolemus
tragoedus ludis, quibus rex Macedonum Philippus occisus est, egerat; et cum in
Laureolo mimo, etc.
Synkellos, Georgios, Chronographia, P. 260, C-D: MakedÒnvn
kgÉ §bas€leuse
F€lippow ¶th
kgÉ … Otow (=F€lippow) doye‹w prÚw ımhre€an efiw YÆbaw …, basileÊsaw d¢ ˆntvw meti∆n to›w prãgmasin: ˜yen
ka‹ tØn MakedÒnvn érxØn megãlvw hÎjhse. toÊtou d¢ énairey°ntow ÍpÚ Pausan€ou
ÉAl°jandrow pa›w aÈtoË §bas€leusen ı P°rsaw katapolemÆsaw. [ed. W.
Dindorf, 1829]
Synkellos, Georgios, p. 261, D [=Porphyrios
Tyrios=FGH III]
TÒte ka‹
ÉAyhna€oiw sp°ndetai basileÊsaw [=F€lippow],
…w prol°lektai, ¶th kgÉ, ka‹ énaireye‹w ÍpÚ Pausan€ou katå tØn riÉ [leg. riaÉ. mgo : ryÉ
e Sync. computo] Ùlumpiãda érxom°nhn, kayÉ
∂n ÉAl°jandrow pa›w §bas€leue MakedÒnvn. Metå
går tÚn pat°ra F€lippon énad°deiktai katå tÚ pr«ton ¶tow Dare€ou ÉArsãmou
Pers«n basil°vw, metå KËron gegonÒtow.
Zonaras, 4.9 B [PI185], ed. L. Dindorf, I (Teubner
1868): Pausan€ou d¢ tÚn F€lippon kte€nantow
par°labe tØn basile€an e‡kosi tugxãnvn §t«n [=ÉAl°jandrow].
EPITOMH, Brad
L. Cook, <<The Essential Philip of Macedon: A Byzantine Epitome of His
Life>>, GRBS 45.2 (2005) 189-211
[epitome, page 194].
---------------------------
ADAIOU.
ÉHmay€hn ˘w pr«tow §w êrea b∞sa
F€lippow
Afiga€hn ke›mai
b«lon §fessãmenow,
=°jaw oÂÉ oÎpv
basileÁw tÚ pr€n. efi d° tiw aÈxe›
me›zon §meË,
ka‹ toËyÉ a·matow ≤met°rou.
The Greek Anthology. The Garland of Philip,
etc., eds. A.S.F. Gow and D.L. Page, I
(Cambridge 1968) 6, IV.
GEMINOU: otow ı Kekrop€daisi barÁw l€yow ÖAreÛ ke›mai,
je›ne,
Filippe€hw sÊmbolon ±nor°hw,
Íbr€zvn Maray«na ka‹ égxiãlou Salam›now
¶rga Makhdon€hw
¶gxesi keklim°na.
ˆmnue nËn n°kuaw, DhmÒsyenew: aÈtår ¶gvge
ka‹ zvo›w
¶somai ka‹ fyim°noisi barÊw.
The Greek Anthology. The Garland of Philip,
etc., eds. A.S.F. Gow and D.L. Page, I
(Cambridge 1968) 262, II.
=========================================================
-----------------------------------------------------------------------------------------------
BIOS
ALEJANDROU, ed. W. Kroll [Berlin 1958] 23-25: I.24-25.1:
âHn d° tiw
Pausan€aw ÙnÒmati, m°gaw énØr <ka‹> ploÊsiow YessalonikeÊw, ple€sthn
dÊnamin ka‹ megãlhn per‹ •autÚn ¶xvn. Otow ±rãsyh ÉOlumpiãdow ka‹ p°mpei toÁw
dunam°nouw aÈtØn pe›sai, ˜pvw katale€casa tÚn F€lippon aÈt“ gamhyª. oÈ
kat°neusen ≤ ÉOlumpiåw §n toÊtƒ. §piboul€an oÔn meletò ı Pausan€aw punyanÒmenow
per‹ toË ÉAlejãndrou, efi êra eÏroi aÈtÒn pote épodhmoËnta. ka‹ dØ xrÒnou
§mpesÒntow ka‹ §p‹ pÒlemon ˆntow toË ÉAlejãndrou e‡w tinaw pÒleiw ka‹ ég≈nvn
§piteloum°nvn yumelik«n, may∆n ı Pausan€aw tÚn ÉAl°jandron épodhmoËnta ka‹ tÚn
F€lippon ˆnta §n ta›w yevr€aiw §p°rxetai jifÆrhw ka‹ bãllei tØn lÒgxhn katå toË
Fil€ppou ka‹ hÈstÒxhse katå t∞w pleurçw pl∞jai: oÈk én˙r°yh d¢ parautã. g€netai
oÔn yroËw oÈk Ùl€gow §n tª pÒlei: ı d¢ Pausan€aw ¶speusen efiselye›n efiw tå
bas€leia ¶ti z«ntow toË Fil€ppou, boulÒmenow èrpãsai tØn ÉOlumpiãda. ka‹ dØ efis∞lyen
¶ti §mpn°ontow toË Fil€ppou §sxãtƒ pneÊmati ka‹ Ùdunvm°nou mçllon Íp¢r tØn
ÙdÊnhn ∏w e‰xe plhg∞w, ëma d¢ ofim≈zontow ka‹ st°nontow, ˜ti ¶ti z«ntow aÈtoË ≤
toÊtou gunØ efiw ßteron êndra §numfeÊeto metå poll∞w t∞w b€aw. ëma d¢ ka‹
§peyÊmei tÚn ÉAl°jandron fide›n §n poll“ xrÒnƒ §kdhmÆsanta, memnhm°now aÈtoË ka‹
t∞w égxino€aw ka‹ t∞w §n aÈt“ éndre€aw, l°gvn to›w metÉ aÈtoË, ˜ti ‘toË ÉAlejãndrou parÒntow oÈk §pexe€rhsen ín §xyrÚw
katå toË patrÚw ka‹ t∞w mhtrÚw aÈtoË ti poi∞sai. efi d¢ ka‹ §pexe€rhsen épÚ
kak∞w gen°sevw parelasye€w, §teleÊta. nËn d¢ metå poll∞w ÙdÊnhw ka‹ éyum€aw
ple€sthw tã ¶sxata toË b€ou ımil«. Ím›n d¢ l°gv: §lyÒntow toË ufloË mou
ÉAlejãndrou e‡pate aÈt“, ˜ti ı patÆr sou F€lippow éjio› §kdikhy∞nai diå t∞w
§mbriyoËw sou xeirÚw tÒn te aÈtoË yãnaton ka‹ tØn ÉOlumpiãdow t∞w mhtrÒw sou
èrpagÆn.’
AÈtª d¢ tª
≤m°r& efisÆrxeto nenikhk∆w ~ émfo›n ı ÉAl°jandrow, ka‹ fid∆n megãlhn taraxØn
§jetãzei, t€ tÚ a‡tion, ka‹ manyãnei tÚ gegenhm°non, ˜ti ı Pausan€aw ¶sv ∑n §n
to›w basile€oiw. efis°rxetai d¢ metå t«n paraspist∆n ka‹ ırò tÚn Pausan€an
mesolelabhkÒta tØn ÉOlumpiãda. krat«n d¢ tØn dibol€da §boÊleto katÉ aÈtoË
§kkont€zein, éllÉ §dedo€kei, mØ êra sunanaireyª ≤ ÉOlumpiãw. may≈n oÔn per‹ toË
patrÒw, ˜ti ¶ti zª, prosagag∆n aÈt“ tÚn Pausan€an ¶fh: ‘ÜHkv pãter émeibÒmenow toÁw §xyroÊw sou. z∞yi
basileË, éyãnatÒn soi §st‹ tÚ ˆnoma: bl°pe tÚn §xyrÚn Pausan€an dedem°non
parest«tã soi ka‹ tromãzonta.’ Bl°caw
d¢ efiw aÈtÚn ı F€lippow ka‹ mhk°ti dunãmenow l°gein diå tØn toË a·matow ¶kxusin
ka‹ tØn éton€an perilabÒmenow aÈtÚn <ka‹> katafilÆsaw ¶neuse j€fow aÈt“
doy∞nai. dedvkÒtow d¢ aÈt“ toË ÉAlejãndrou poie› t“ Pausan€& kair€an ta›w
fid€aiw xers‹ plhgØn ka‹ énaire› aÈtÚn parautã. proaposte€law tÚn §xyrÒn, yçtton
•autÚn énarr≈saw ı F€lippow diå tØn parous€an ÉAlejãndrou ka‹ tØn §n tãxei
§kd€khsin e‰pe: ‘T°knon ÉAl°jandre,
s¢ d°doktai kosmokrãtora e‰nai: mnhmÒneue toË patrÒw sou Fil€ppou ka‹ mØ
épãrnhsa€ me pat°ra sou kale›n: §moË går tÚ peprvm°non peplÆrvtai.’ TaËta efip∆n §j°lipe tÚ pneËma. yrhn«n d¢ aÈtÚn
ÉAl°jandrow e‰pe: ‘Pãter basileË
basil°vn F€lippe, §n tª zvª sou oÈde‹w katafronÆsaw sou §xãrh: ÍpÉ édejiobol€aw
parapa€saw ı brax€vn sou épotuxØw Pausan€ou g°gone. p«w ép≈leto trvye‹w
kosmokrãtvr; ı KÊklvc Pausan€aw efiw yeoÊw se prÚ mo€raw par°pemcen, ⁄ ka‹ ≤
d€kh parautå tÚn ‡dion misyÚn épod°dvke.’
Ka‹ toËton <tÚn> yr∞non §peip≈n, kosmÆsaw aÈt“ tãfon polutel∞ kat°yeto tÚ
skÆnvma aÈtoË, §pÉ aÈt“ t“ tãfƒ kayidrÊsaw naÒn. t∞w oÔn ÉOlumpiãdow
sumforazoÊshw §p‹ t“ sumbebhkÒti ka‹ t«n MakedÒnvn étãktvw §xÒntvn paremuye›to
aÈtoÁw ≤ ÉAlejãndrou parous€a.
25.1: Ka‹ dØ
meyÉ ≤m°raw efiw eÈstãyeian aÈt«n §lyÒntvn §nÆlleto ı ÉAl°jandrow efiw tÚn toË
patrÚw éndriãnta ka‹ §bÒhse fvnª megãl˙ l°gvn: ...
Cf. also The Fragments of the Lost Historians
of Alexander the Great, ed. K. Müller [Paris
1846=Chicago 1979] 24-25, Ps-Kallisthenes, I.24-25.1: âHn d° tiw §ke› Pausan€aw ˆnoma, énØr m°gaw ka‹
ploÊsiow sfÒdra, ka‹ §jãrxvn pãntvn Yessalonik°vn (1). Otow oÔn efiw §piyum€an
§ly∆n ÉOlumpiãdow t∞w mhtrÚw ÉAlejãndrou, ¶pemce prÚw aÈtÆn tinaw …w dunam°nouw
pe›sai aÈtØn katale›cai F€lippon tÚn êndra aÈt∞w ka‹ gamhy∞nai aÈt“, p°mcaw
aÈtª xrÆmata pollã. T∞w d¢ ÉOlumpiãdow mØ kataneusãshw, §ly∆n Pausan€aw (2)
¶nya ∑n F€lippow, gnoÁw tÚn ÉAl°jandron §p‹ pÒlemon poreuy°nta, [efis∞lyen]
ég«now teloum°nou yumelikoË, ka‹ toË Fil€pp(ou) [=ƒ] §n t“ ÉOlump€ƒ yeãtrƒ égvnoyetoËntow,
§peis°rxetai jifÆrhw [ı Pausan€aw] efiw tÚ y°atron metå ka‹ •t°rvn genna€vn
éndr«n énele›n boulÒmenow tÚn F€lippon, ·na tØn ÉOlumpiãda èrpãs˙, ka‹ §pibåw
aÈtÚn ¶plhjen aÈtÚn j€fei katå pleurãn, oÈ (m°ntoi) énªren aÈtÒn. G€netai oÔn
yrÊllow m°gaw §n t“ yeãtrƒ. ÑO oÔn
Pausan€aw ¶speusen efiw tÚ palãtion èrpãsai tØn ÉOlumpiãda (3). Sun°bh oÔn
nikhfÒron §panelye›n tÚn ÉAl°jandron aÈtª tª ≤m°r& §k toË pol°mou, ka‹ ırò
meg€sthn taraxØn §n tª pÒlei, ka‹ ±r≈thse tÚ gegonÒw. L°gousin aÈt“ ˜ti
Pausan€aw §n t“ palat€ƒ §st‹ y°lvn èrpãsai tØn ÉOlumpiãda tØn mht°ra
aÈtoË. Ka‹ eÈy°vw efis°rxetai meyÉ
œn §tÊgxanen Íperaspist«n aÈtoË, ka‹ sullambãnei (4) tÚn Pausan€an kat°xonta
tØn ÉOlumpiãda metå b€aw megãlhw kraugãzousan. Ka‹ ±boulÆyh ÉAl°jandrow metå
lÒgxhw énair∞sai aÈtÒn: §fobÆyh d¢ mÆ pvw ka‹ tØn mht°ra aÈtoË patãj˙: kate›xe
går aÈtØn b€& pollª. ÑO d¢ ÉAl°jandrow épospãsaw tÚn Pausan€an épÚ t∞w
mhtrÚw aÈtoË, [¶plhjen tª lÒgx˙, ∂n kate›xe.] may∆n tÚn F€lippon ¶mpnoun (¶ti)
ˆnta, prosely∆n l°gei aÈt“. <<Pãter, t€ boÊlei per‹ toË
Pausan€ou;>> ÑO d¢ l°gei, <<ÉAn°negk° moi aÈtÚn œde.>> Ka‹
[égag∆n aÈtÒn,] lab∆n ÉAl°jandrow mãxairan §n°yhken efiw tØn xe›ra Fil€ppou, ka‹
prosÆgagen tÚn Pausan€an: ka‹ kratÆsaw aÈtÚn FÄlippow ¶sfajen aÈtÒn: ka‹ l°gei
t“ ÉAlejãndrƒ: <<T°knon, oÈ lupoËmai ˜ti teleut«, §jedikÆyhn går aÈtÚw
§g∆ énel«n tÚn §xyrÒn mou. Kal«w oÔn e‰pen ı ÖAmmvn, ı LibÊhw yeÒw, ÉOlumpiãdi
tª mhtr€ sou: ‘ÜEjeiw êrrena pa›da,
˘w §kdikÆsei tÚn patrÚw •autoË yãnaton.’>>
Ka‹ oÏtvw efip∆n F€lippow ép°pneuse. Yãptetai oÔn basilik«w, ˜lhw t∞w Makedon€aw
sunelyoÊshw.
25.1: ÉElyoÊshw
d¢ t∞w pÒlevw P°llhw efiw eÈstãyeian (1), ¶rxetai ÉAl°jandrow §p‹ tØn toË patrÚw
éndriãnta, ka‹ boÆsaw m°ga e‰pen: ...
See also under the annotatio for variations to the above theme, only part of it
reproduced here [p. 25]: ...
<<... ÜEjeiw går êrrena pa›da ˘w §kdikÆsei tÚn •autoË patrÚw
yãnaton.>> Ka‹ oÏtvw efip∆n F€lippow §j°pneusen. ÑO d¢ ÉAl°jandrow
penyÆsaw tÚn F€lippon sÁn pant‹ t“ strat“, metå t∞w mhtrÚw aÍtoË ÉOlumpiãdow,
êgousin aÈtÚn §n tª pÒlei aÍtoË §p‹ xrus€ou krabãtou, ka‹ yãptousin aÈtÚn
(kay∆w ¶yow §st€n), ˜lhw t∞w Makedon€aw sunelyoÊshw. Ofl d¢ SkÊyai metå tÚ
paÊsasyai tÚn kairÚn toË yrÆnou pros∞lyon ÉAlejãndrƒ ...